Finans Sözlüğü: K

K 55 terim

Kaldıraç Oranı

Bankanın ana sermayesinin, bilanço içi varlıklar ile bilanço dışı kalemler ve türev işlemleri kapsayan toplam risk tutarına bölünmesiyle bulunan orandır; risk ağırlığı kullanmadan borçlanma düzeyini s…

Kaldıraçlı İşlemler

6362 sayılı Kanun m.3'e göre döviz ve kıymetli madenler ile SPK'nın belirleyeceği diğer varlıklar üzerine yapılan kaldıraçlı işlemler türev araç sayılır. Küçük bir teminatla çok daha büyük bir pozisyo…

Kambiyo Senedi

Poliçe, bono (emre muharrer senet) ve çekten oluşan, kanundaki şekil şartlarını taşıyan özel nitelikli kıymetli evraktır. Bu senetlere dayanan alacaklar için İcra ve İflas Kanunu hızlandırılmış bir ta…

Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yolu

Alacağı çek, poliçe veya bonoya dayanan alacaklının, senedin aslını ve borçlu sayısınca tasdikli örneğini takip talebine ekleyerek başvurduğu özel icra yoludur; iflasa tabi borçlularda alacaklı haciz…

Kamu Kesimi Borçlanma Gereği (KKBG)

Kamu kesiminin (genel devlet ile kamu iktisadi teşebbüsleri) bir dönemdeki toplam finansman ihtiyacıdır; kamu kesimi genel dengesinin açık vermesi hâlinde ortaya çıkar. Merkezî yönetim bütçesinden dah…

Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG)

Muhasebe kayıtlarında gider yazılmış olmasına rağmen vergi kanunları gereği kurum kazancından indirilemeyen giderlerdir. Kurumlar Vergisi Kanunu m.11'e göre öz sermaye üzerinden hesaplanan faizler, ay…

KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu)

Borsa şirketlerinin ve fonların mevzuat gereği açıklamak zorunda oldukları finansal tablo, özel durum açıklaması, temettü ve sermaye artırımı bildirimlerini elektronik imzayla yayımladığı resmî platfo…

Kapasite Kullanım Oranı (KKO)

İmalat sanayinde faaliyet gösteren işyerlerinin fiilen gerçekleşen üretiminin mevcut fiziki kapasitelerine oranını izleyen aylık göstergedir; TCMB İktisadi Yönelim İstatistikleri kapsamında derleyip y…

Kara Para Aklamanın Önlenmesi (MASAK)

Suç gelirlerinin meşru görünümlü hâle getirilmesinin önlenmesine yönelik düzenlemelerin genel adıdır; temel kanun 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkındaki Kanun'dur. Bankalar gib…

Karşılıklar

Gerçekleşmesi şüpheli yükümlülüklerden veya askıdaki işlemlerden doğabilecek, tutarı kesin kestirilemeyen muhtemel zararlar için ayrılan tutarlardır. Türk Ticaret Kanunu m.75 karşılığı Türkiye Muhaseb…

Kartın Haksız Kullanımı

Kartın veya kart bilgilerinin kaybolması ya da çalınması hâlinde, hamilin bildirimden önceki yirmi dört saat içinde gerçekleşen hukuka aykırı kullanımın zararından kanunda yazılı bir tutarla (5464 say…

Kat İrtifakı

Henüz yapılmamış veya tamamlanmamış bir yapının ileride kat mülkiyetine konu olacak bağımsız bölümleri için arsa malikinin veya ortak maliklerin kurduğu, arsa payına bağlı irtifak hakkıdır (KMK m.2, m…

Kat Mülkiyeti

Tamamlanmış bir yapının daire, dükkân, depo gibi ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli bölümleri üzerinde kurulan bağımsız mülkiyet hakkıdır (KMK m.1, m.2). Kat mülkiyeti arsa payı ve ana gayrim…

Katılım Bankası

5411 sayılı Bankacılık Kanunu'na göre özel cari ve katılma hesapları yoluyla fon toplamak ve kredi kullandırmak esas olmak üzere faaliyet gösteren bankadır (m.3). Faiz yerine kâr payı ile çalışır; fon…

Katılım Hesabı

Katılım bankalarında faiz yerine kâr-zarar ortaklığı esasıyla çalışan vadeli hesaptır. Banka toplanan fonları ticaret ve kiralama gibi faizsiz yöntemlerle değerlendirir; elde edilen kâr önceden belirl…

Katılma Payı

Yatırım fonuna yapılan katılımı ve yatırımcının fon üzerindeki haklarını gösteren sermaye piyasası aracıdır; MKK nezdinde yatırımcı adına kayden izlenir. Birim pay değeri, fon toplam değerinin dolaşım…

Katkı Payı Marjı

Satış gelirinden değişken giderler düşüldükten sonra sabit giderleri karşılamaya ve kâr oluşturmaya kalan paydır; birim olarak katkı payı, oran olarak katkı payı marjı denir. Marj, birim katkı payının…

Kaydileştirme (Dematerializasyon)

Sermaye piyasası araçlarının kâğıt senede bağlanmadan elektronik ortamda kayden ihraç edilmesidir; 6362 sayılı Kanun m.13'e göre kayden ihraç esastır. MKK kaydileştirilen araçları ve bunlara bağlı hak…

KDV

Katma Değer Vergisi; mal teslimi ve hizmet ifasında her aşamada katma değer üzerinden alınan ve nihai tüketicinin yüklendiği dolaylı vergidir. Türkiye'de genel oran %20, indirimli oranlar %10 ve %1'di…

KDV İadesi

İhracat gibi KDV'den istisna edilmiş işlemlerle ilgili yüklenilen ve indirim yoluyla giderilemeyen KDV'nin mükellefe geri ödenmesidir (KDVK m.32). İade, işlemin gerçekleştiği dönemi izleyen ikinci tak…

KDV Tevkifatı

Vergiyi doğuran olayın tarafı olan alıcının, satıcı adına hesaplanan KDV'nin bir kısmını veya tamamını sorumlu sıfatıyla beyan edip ödemesidir (KDVK m.9). Kısmi tevkifat oranları 2/10, 5/10, 7/10, 9/1…

Kefalet

Kefilin, borçlunun borcunu ödememesi hâlinde alacaklıya karşı kişisel olarak sorumlu olmayı üstlendiği sözleşmedir (TBK m.581 vd.). Geçerlilik için yazılı şekil, kefilin sorumlu olduğu azami tutarın v…

Kıdem Tazminatı

En az bir yıl çalışmış işçinin iş sözleşmesinin kanunda sayılan hâllerde (işveren feshi, emeklilik, askerlik, evlilik vb.) sona ermesinde, her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında ö…

Kıdem Tazminatı Karşılığı

İşverenin bilanço tarihine kadar çalışanlara ileride ödemesi muhtemel kıdem tazminatı yükümlülüğü için ayırdığı tutardır; Tek Düzen Hesap Planında 372 (kısa vadeli) ve 472 (uzun vadeli) hesaplarda izl…

Kısa Vadeli Dış Borç

Orijinal vadesi bir yıl veya daha kısa olan dış borçlardır; buna vadesine bir yıl ya da daha az kalmış uzun vadeli borçlar eklendiğinde kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç elde edilir. Kısa sürede…

Kira Artış Oranı

Konut ve çatılı iş yeri kiralarında yenilenen dönem için uygulanabilecek azami zam oranıdır. TBK m.344 uyarınca TÜİK'in bir önceki kira yılındaki on iki aylık TÜFE ortalamasına göre değişim oranını ge…

Kira Depozitosu (Kiracı Güvencesi)

Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmeyle kiracıya yüklenen güvence verme borcudur ve üç aylık kira bedelini aşamaz (TBK m.342). Güvence para olarak verilecekse kiracı, kiraya verenin onayı olmad…

Kira Sertifikası (Sukuk)

Her türlü varlık ve hakkın finansmanını sağlamak amacıyla varlık kiralama şirketi tarafından ihraç edilen ve sahiplerine o varlık veya haktan elde edilen gelirlerden payları oranında hak veren menkul…

Kira Stopajı

GVK m.94'te sayılan kişi, kurum ve kuruluşların, gayrimenkul sermaye iradına konu mal ve hakları kiralamaları halinde kira ödemesinin brüt tutarı üzerinden %20 oranında gelir vergisi kesintisi yapması…

KKDF

Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu; tüketici kredilerinde tahakkuk eden faiz üzerinden alınan ve bankanın tahsil edip Hazineye aktardığı fon kesintisidir. Oranı tüketici kredilerinde %15, konut kredil…

KMH (Kredili Mevduat Hesabı)

Vadesiz hesaba bağlı, bakiye yetmediğinde otomatik devreye giren kısa vadeli kredi limitidir; 'ek hesap' veya 'artı para' olarak da adlandırılır. Kullanılan tutara günlük faiz işler ve faiz oranı TCMB…

Komisyon (Aracılık Komisyonu)

Aracı kurumun pay alım-satımında işlem tutarı üzerinden aldığı ücrettir; genellikle on binde birkaç ile binde birkaç arasında değişir ve üzerine %5 BSMV eklenir. Alışta ve satışta ayrı ayrı alındığınd…

Konkordato

Borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek ya da muhtemel bir iflastan kurtulm…

Konsolide Finansal Tablolar

Ana ortaklık ile kontrol ettiği bağlı ortaklıkların finansal tablolarının tek bir ekonomik birimmiş gibi birleştirilmesiyle hazırlanan tablolardır; TFRS 10 kontrol kavramına dayanır. Grup içi alacak-b…

Konut Kredisi

Konut satın almak için taşınmaz üzerine ipotek tesis edilerek kullanılan uzun vadeli (120–240 ay) tüketici kredisidir. KKDF ve BSMV'den istisna olduğundan faiz dışında vergi yükü yoktur; kredi tutarı…

Konveksite

Sabit getirili bir menkul kıymetin fiyatının faiz oranlarındaki değişime duyarlılığını ölçen ikinci derece risk ölçüsüdür; durasyonun faiz değiştikçe nasıl değiştiği hakkında fikir verir. SPK belgesin…

Kredi Bağlantılı Sigorta

Tüketici kredisine bağlı olarak yaptırılan, genellikle kalan borç tutarını güvence altına alan hayat veya benzeri sigortadır. Tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla açık talebi o…

Kredi Derecelendirme

Bir borçlunun (şirket, banka, ihraççı) borçlarını zamanında ödeme gücünün bağımsız bir kuruluş tarafından harf veya sayı notuyla değerlendirilmesidir. 5411 sayılı Kanun m.34'e göre kanunda ve düzenlem…

Kredi Garanti Fonu (KGF)

Teminat yetersizliği nedeniyle kredi alamayan KOBİ'lere ve KOBİ dışı işletmelere kefil olan, böylece finansmana erişimlerini destekleyen kuruluştur. Kefalet bankadan kullanılan krediye verilir; banka…

Kredi Kartı

5464 sayılı Kanun m.3'e göre nakit kullanımı gerekmeksizin mal ve hizmet alımı veya nakit çekme olanağı sağlayan basılı kart ya da fiziki varlığı bulunmayan kart numarasıdır. Harcamalar hesap kesim ta…

Kredi Kartı Akdi Faizi

Kredi kartı borcunun asgari tutarı ödenip kalanının devredilmesi hâlinde kalan borca uygulanan aylık faizdir. Azami oranı TCMB her ay ilan eder ve dönem borcu büyüklüğüne göre kademelidir: 2026 itibar…

Kredi Kartı Asgari Ödeme

Kredi kartı ekstresinde son ödeme tarihine kadar ödenmesi zorunlu en düşük tutardır; BDDK'nın 1 Ekim 2026 kararına göre kart limiti 100.000 TL ve altında olanlarda dönem borcunun %20'si, üzerindekiler…

Kredi Kartı Gecikme Faizi

Kredi kartı asgari ödeme tutarının son ödeme tarihine kadar ödenmemesi hâlinde ödenmeyen kısma uygulanan faizdir; TCMB düzenlemesine göre azami akdi faizin 0,30 puan üzerindedir. Üst üste üç dönem asg…

Kredi Kayıt Bürosu (KKB)

11 Nisan 1995'te dokuz bankanın ortaklığında kurulan, Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi adına operasyonel ve teknik faaliyetleri yürüten kuruluştur. Bireyler ve reel sektöre yönelik hizmetlerini E…

Kredi Notu (Findeks)

Kredi Kayıt Bürosu'nun Findeks markasıyla hesapladığı, kişinin kredi geçmişine dayalı 1–1900 arası risk puanıdır. Mevcut borç durumu ve ödeme düzeni toplamda yaklaşık %70 ağırlık taşır; yeni açılan kr…

Kredili İşlem

Yatırımcının aracı kurumdan kredi kullanarak özkaynağının üzerinde pay alması, yani kaldıraçlı yatırım yapmasıdır. Mevcut paylar teminat gösterilir; teminat oranı belirli eşiğin altına düşerse teminat…

Kripto Cüzdan

Kripto varlıkların transfer edilebilmesini ve bu varlıkların ya da bunlara ilişkin özel ve açık anahtarların çevrim içi veya çevrim dışı olarak depolanmasını sağlayan yazılım, donanım, sistem ya da uy…

Kripto Varlık

6362 sayılı Kanun m.3'e göre dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak if…

Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı

Kripto varlık alım satımı, ilk satış veya dağıtım, takas, transfer ve saklama gibi hizmetleri sunan platformlar ile kripto varlık saklama kuruluşlarıdır (6362 sayılı Kanun m.3). Kanun m.35/B'ye göre b…

Kripto Varlık Saklama

Platform müşterilerinin kripto varlıklarının veya bu varlıklara ilişkin cüzdandan transfer hakkı sağlayan özel anahtarların saklanması, yönetilmesi veya SPK'nın belirleyeceği diğer saklama hizmetlerid…

Kupon (Kupon Faizi)

Tahvil ihraççısının belirli aralıklarla (3, 6 veya 12 ayda bir) nominal değer üzerinden ödediği sabit ya da değişken faizdir. Kupon oranı ihraçta belirlenir ve tahvilin piyasa fiyatından bağımsızdır;…

Kur Korumalı Mevduat (KKM)

Aralık 2021'de başlatılan, TL mevduat getirisinin vade sonunda kur artışının altında kalması hâlinde farkın Hazine veya TCMB tarafından ödendiği mevduat ürünüdür. Ağustos 2023'te 3,4 trilyon TL ile zi…

Kurumlar Vergisi

Sermaye şirketleri, kooperatifler ve iktisadi kamu kuruluşlarının yıllık safi kurum kazancı üzerinden ödediği vergidir. Genel oran %25, bankalar ve finans kuruluşları için %30'dur; ihracat kazancına 5…

Kâr Marjı

Kârın satış gelirine oranıdır; hangi kârın kullanıldığına göre brüt, faaliyet, FAVÖK ve net kâr marjı olarak ayrılır. Brüt marj üretim verimliliğini, faaliyet marjı operasyonel gücü, net marj tüm gide…

Kâr Payı

Katılım bankacılığında fon sahiplerine dağıtılan, önceden belirlenmemiş dönem kârından pay; şirketler hukukunda ise ortaklara dağıtılan temettüdür. Katılım hesabı kâr payı vade sonunda kesinleşir ve s…