Finans Sözlüğü: M

M 23 terim

Maaş Haczi

Maaş, ücret ve tahsisat gibi gelirlerin icra yoluyla kısmen haczedilmesidir. İcra memuru borçlu ve ailesinin geçinmesi için lüzumlu gördüğü miktarı düştükten sonra kalanı haczeder; ancak haczedilecek…

Makroihtiyati Politika

Tek tek kuruluşları değil, finansal sistemin bütününü tehdit eden sistemik riskleri (aşırı kredi büyümesi, kur riski, borçluluk) sınırlamayı amaçlayan politika araçlarıdır. TCMB'nin uyguladığı araçlar…

Mal Beyanı

Borçlunun, borcuna yetecek miktardaki mal, alacak ve haklarını, her türlü kazanç ve gelirini ve geçim kaynaklarını yazı ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmesidir (İİK m.74). İtirazı iptal edi…

Maliye Politikası

Hükûmetin vergi, harcama ve borçlanma kararlarıyla toplam talebi, büyümeyi ve enflasyonu etkileme çabasıdır. Harcamaları artırmak veya vergileri düşürmek genişletici, harcamaları kısmak veya vergileri…

Maliyet Enflasyonu

Petrol ve gıda gibi emtia fiyatlarının yükselmesi ya da doğal afetler nedeniyle üretim maliyetlerinin artması, toplam arzı azaltır ve fiyatlar genel seviyesini yükseltir. Talep zayıf olsa bile ortaya…

Maliyet Ortalaması (DCA)

Belirli aralıklarla (örneğin her ay) sabit tutarla alım yaparak zamanlama riskini azaltan yatırım yöntemidir; İngilizce 'dollar cost averaging' kısaltmasıyla anılır. Fiyat düşükken daha çok, yüksekken…

Matrah

Verginin üzerinden hesaplandığı tutar veya değerdir. Gelir vergisinde indirimler düşüldükten sonra kalan safi kazanç, KDV'de teslim bedeli, emlak vergisinde vergi değeri matrahtır. Matrah × oran = ver…

Menfi Tespit Davası

Borçlunun, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat etmek için açtığı davadır (İİK m.72). Takipten önce açılan davada mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden az olmam…

Menkul Sermaye İradı

Nakdi sermayenin getirisi olan faiz, kâr payı, repo geliri ve tahvil kupon geliri gibi kazançların vergi hukukundaki adıdır (GVK m.75). Mevduat faizi ve fon gelirleri gibi çoğu kalem stopajla nihai ve…

Merkezi Karşı Taraf (MKT)

Alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı da alıcı rolünü üstlenerek takasın tamamlanmasını taahhüt eden merkezi takas kuruluşudur (6362 sayılı Kanun m.3 ve m.78). Böylece işlemin tarafları birbirlerinin t…

Merkezî Yönetim Bütçesi

Genel bütçeli idareler, özel bütçeli idareler ve düzenleyici ve denetleyici kurumların bütçelerinden oluşan kamu bütçesidir; 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde hazırlanır. D…

Mevduat

Gerçek veya tüzel kişilerin bankaya yatırdığı ve istendiğinde ya da vadesinde geri alınan paradır. Vadesiz ve vadeli olarak ikiye ayrılır; TL mevduat kişi başına banka başına 950.000 TL'ye kadar TMSF…

Mevduat ve Katılım Fonu Sigortası (TMSF)

Bankalardaki mevduat ve katılım fonlarının, belirli bir tutara kadar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından güvence altına alınmasıdır. 5411 sayılı Kanun m.63'e göre resmi kuruluşlar, kredi…

Mizan

Defteri kebirdeki tüm hesapların borç ve alacak toplamlarını ya da bakiyelerini tek tabloda gösteren kontrol çizelgesidir. Çift taraflı kayıt esasında toplam borçlar toplam alacaklara eşit olmak zorun…

MKK (Merkezi Kayıt Kuruluşu)

Sermaye piyasası araçlarının kaydî (elektronik) olarak tutulduğu merkezi saklama kuruluşudur. Yatırımcının payları aracı kurum hesabında değil, aracı kurum altında kendi adına açılmış MKK alt hesabınd…

MTV (Motorlu Taşıtlar Vergisi)

Kayıtlı motorlu taşıtlardan her yıl ocak ve temmuz aylarında iki taksitte alınan vergidir. Otomobillerde motor hacmi, yaş ve 2018 sonrası araçlarda vergisiz değer esas alınır. Tutarlar her yıl yeniden…

Muacceliyet

Bir borcun vadesinin gelmesi ve alacaklının ifayı talep edebilir hâle gelmesidir. Muaccel olmayan borç için temerrüt söz konusu olamaz. Sözleşmelerde yer alan muacceliyet kaydı, bir taksidin ödenmemes…

Mudaraba (Mudarebe)

Bir tarafın sermaye, diğer tarafın emek ve işletme bilgisi koyduğu; kârın önceden belirlenen oranda paylaşıldığı, zararın ise kural olarak sermaye sahibine yansıdığı ortaklık sözleşmesidir. Katılma he…

Murabaha

Katılım bankasının müşterinin istediği malı satıcıdan peşin satın alıp, üzerine önceden anlaşılan kârı ekleyerek müşteriye vadeli satması yöntemidir. Faizsiz bankacılıkta hem kurumsal hem bireysel fin…

Muşaraka (Müşareke)

İki veya daha fazla tarafın ortak bir projeye sermaye (çoğu zaman emek de) koyarak ortaklık kurduğu, kâr ve zararı paylaştığı faizsiz finansman yöntemidir. Katılım bankaları bunu 'kâr-zarar ortaklığı'…

Mücbir Sebep

Vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel olan ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk, yangın, deprem, su basması gibi afetler ile kişinin iradesi dışında oluşan zorunlu hallerdir (VUK m.13). Mücbi…

Mükellef

Vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu düşen gerçek veya tüzel kişidir (VUK m.8). Mükellef, beyanname verme, defter tutma ve belge düzenleme gibi ödevleri de yerine getirmek zorundadır. Vergiyi…

Müteselsil Kefalet

Kefilin, müteselsil kefil sıfatıyla veya bu anlama gelen bir ifadeyle yükümlülük altına girdiği kefalet türüdür. Alacaklı, borçluyu takip etmeden veya taşınmaz rehnini paraya çevirmeden kefile başvura…