Finans Sözlüğü: P
Finans ve hukuk terimleri sözlüğü
P 24 terim
- Para Arzı (M1, M2, M3)
- Ekonomide dolaşımdaki para ile bankalardaki mevduat gibi paraya yakın varlıkların toplamıdır. En dar tanım olan M1 dolaşımdaki para ile vadesiz mevduatı kapsar; M2 buna vadeli mevduatı ekler, M3 ise r…
- Para Piyasası Fonu
- Portföyünün tamamını vadesine en çok 184 gün kalan para ve sermaye piyasası araçlarına (repo, mevduat, kısa vadeli tahvil) yatıran, ortalama vadesi 45 günü aşmayan düşük riskli fondur. Günlük getiri s…
- Parasal Aktarım Mekanizması
- Merkez bankasının politika faizi gibi araçlardaki değişikliğin ekonomik faaliyete ve enflasyona ulaşma sürecidir. TCMB'ye göre bu etki beklentiler, faiz, varlık fiyatları ve döviz kuru kanallarıyla ge…
- Parite
- İki yabancı para biriminin birbirine göre değeridir; en çok izleneni EUR/USD paritesidir. TL cinsinden çapraz kurlar, dolar kuru ile parite çarpılarak bulunur. Parite hareketleri, döviz sepetini (0,5…
- Pay Alım Teklifi
- Halka açık ortaklıkta yönetim kontrolünü sağlayan payların veya oy haklarının edinilmesi hâlinde, edinimin kamuya açıklandığı tarihte pay sahibi olan diğer ortakların paylarını satın almak üzere tekli…
- Pay Geri Alımı
- Halka açık ortaklıkların kendi paylarını SPK'nın belirlediği şartlar çerçevesinde satın almasıdır (6362 sayılı Kanun m.22). Kurul; geri alım şartlarını, işlem sınırlarını, geri alınan payların elden ç…
- Pay Senedi (Hisse Senedi)
- Anonim şirket sermayesinin eşit paylara bölünmüş bir birimini temsil eden ve sahibine ortaklık, kâr payı, oy ve rüçhan hakkı veren menkul kıymettir. Borsada işlem gören paylar MKK nezdinde kaydî olara…
- PD/DD (Piyasa Değeri/Defter Değeri)
- Şirketin borsa değerinin özkaynaklarına (defter değerine) oranıdır. 1'in altındaki değer, şirketin muhasebe değerinin altında fiyatlandığını gösterir; bankalar ve holdingler gibi varlık ağırlıklı şirk…
- PEG Oranı
- F/K oranının beklenen yıllık kâr büyüme oranına (yüzde olarak) bölünmesiyle bulunur ve F/K'yı büyümeye göre düzeltir. 1'in altındaki PEG, büyümesine kıyasla ucuz fiyatlanan şirkete işaret edebilir. Bü…
- Pişmanlık ve Islah
- Beyana dayanan vergilerde vergi ziyaı cezasını gerektiren fiili işleyen mükellefin, durumu kendiliğinden dilekçeyle ilgili makama bildirmesi halinde vergi ziyaı cezasının kesilmemesidir (VUK m.371). B…
- Pişmanlık Zammı
- Beyan dışı bırakılan vergiyi mükellefin kendiliğinden haber vermesi (pişmanlık ve ıslah, VUK m.371) hâlinde vergi ziyaı cezası kesilmez; bunun yerine ödeme gecikmesi için gecikme zammı oranında pişman…
- Piyasa Değeri
- Şirketin borsadaki toplam değeridir; güncel pay fiyatı ile toplam pay adedinin çarpımıyla bulunur. Endeks ağırlıkları ve büyük/küçük şirket sınıflandırması bu değere göre yapılır. Firma değerinden far…
- Piyasa Dolandırıcılığı
- Sermaye piyasası araçlarının fiyatına, arz ve talebine ilişkin yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla alım satım yapmak, emir vermek, iptal etmek veya değiştirmek 6362 sayılı Kanun m.107'ye…
- Piyasa Yapıcı
- Borsada belirli bir sermaye piyasası aracı veya sözleşme için çift taraflı (alış ve satış) kotasyon vererek likidite sağlamayı üstlenen üyedir. Borsa İstanbul'da Pay Piyasası, Borçlanma Araçları Piyas…
- Politika Faizi
- TCMB'nin bankalara bir hafta vadeli repo ihalesiyle fon sağlarken uyguladığı ve para politikasının ana aracı olan faiz oranıdır. Kredi, mevduat ve tahvil faizleri bu orana göre şekillenir. 2026 itibar…
- Portföy
- Bir yatırımcının sahip olduğu tüm finansal varlıkların (pay, tahvil, fon, altın, döviz, mevduat) bütünüdür. Portföyün getirisi varlıkların ağırlıklı getirisi, riski ise varlıklar arasındaki korelasyon…
- Portföy Saklama
- Kolektif yatırım kuruluşlarının portföylerindeki varlıkların bu kuruluşlar adına açılmış ayrı bir saklama hesabında tutulması hizmetidir (6362 sayılı Kanun m.56). Portföy saklayıcısı ayrıca katılma pa…
- Portföy Yönetim Şirketi
- 6362 sayılı Kanun m.55'e göre ana faaliyet konusu yatırım fonlarının kurulması ve yönetimi olan anonim ortaklıktır; kurulması ve faaliyete geçmesi için SPK izni zorunludur. Bu Kanun'a tabi yatırım fon…
- POS (Üye İşyeri Kart Terminali)
- Üye işyerinde kartla ödemenin alındığı terminal veya yazılımdır; kartı okur, kart çıkaran kuruluştan onay (provizyon) alınmasını sağlar ve tutarı işyerine ödenmek üzere kaydeder. 5464 sayılı Kanun m.2…
- Potansiyel Büyüme
- Ekonominin enflasyon baskısı yaratmadan, mevcut sermaye, işgücü ve verimlilik düzeyiyle sürdürebileceği büyüme hızıdır. Doğrudan gözlenemez, istatistiksel yöntemlerle tahmin edilir. Üretim kapasitesin…
- Pozisyon Büyüklüğü
- Tek bir işlemde ne kadar sermaye bağlanacağının, kabul edilen risk tutarı ve stop-loss mesafesine göre belirlenmesidir. Formülü: Lot = (Portföy × risk yüzdesi) / (Giriş fiyatı − Stop fiyatı). Böylece…
- PPK (Para Politikası Kurulu)
- TCMB bünyesinde politika faizini ve diğer para politikası kararlarını alan kuruldur; Başkan, başkan yardımcıları ve bir banka meclisi üyesiyle birlikte atanmış üyelerden oluşur. 2026 yılında 8 toplant…
- Protesto
- Kambiyo senedinin (bono, poliçe) vadesinde ödenmediğinin noter aracılığıyla resmî olarak tespit edilmesidir. Ödememe protestosu, hamilin cirantalara ve avalistlere başvuru hakkını korumak için vadeyi…
- Provizyon
- Kartlı işlemde, işlem tamamlanmadan önce kart çıkaran kuruluştan alınan onaydır. Kart çıkaran kuruluş kartın geçerliliğini ve kullanılabilir limiti veya bakiyeyi kontrol eder; onay verirse tutar çoğu…