Kredi Hesaplama

Kredi taksiti nasıl hesaplanır?

Bankaların ilan ettiği oran vergisiz aylık akdi faizdir. Tüketici kredilerinde faiz tutarı üzerinden ayrıca Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) ve Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) alınır. Vergiler anapara üzerinden değil, her taksitin faiz tutarı üzerinden hesaplandığı için taksit formülünde aylık oran vergi yüküyle büyütülür:

r_t = r × (1 + (KKDF + BSMV) / 100)
Taksit = P × r_t / (1 − (1 + r_t)^−n)
Satır faizi = Kalan anapara × r × gün / 30
KKDF = Faiz × KKDF oranı;  BSMV = Faiz × BSMV oranı
Anapara payı = Taksit − Faiz − KKDF − BSMV

Burada P kredi tutarı, r aylık akdi faiz, n vade (ay sayısı)dır. Araç ödeme planının her satırında faizi, KKDF'yi ve BSMV'yi kuruşa yuvarlar; yuvarlama farkını anapara payı emer ve son taksit kalan bakiyeyi tam olarak kapatır. Bu yüzden son taksit birkaç kuruş farklı çıkabilir. Faiz oranı sıfırsa taksit doğrudan P / n olur.

Eşit anapara seçeneğinde her ay aynı anapara (P / n) ödenir, faiz kalan bakiye üzerinden işlediği için taksitler giderek azalır; toplam faiz eşit taksitli plana göre daha düşüktür. Kırık ilk dönemde (kullandırım tarihi ile ilk taksit arasında 30 günden farklı süre varsa) ilk taksitin faizi gerçek gün sayısıyla (gün/30) alınır; taksit sabit kalır, fark anapara payına ve son taksite yansır.

Örnek hesaplama

100.000 TL ihtiyaç kredisi, 12 ay vade, aylık %3 akdi faiz, tahsis ücreti yok. KKDF %15 ve BSMV %15 olduğundan vergili aylık oran r_t = 3 × 1,30 = %3,90 olur.

• Aylık taksit: 100.000 × 0,039 / (1 − 1,039^−12) = 10.593,48 TL
• 1. taksitin faizi: 100.000 × %3 = 3.000,00 TL; KKDF 450,00 TL; BSMV 450,00 TL
• 1. taksitin anapara payı: 10.593,48 − 3.000 − 450 − 450 = 6.693,48 TL
• Son taksit (kuruş farkı kapanır): 10.593,52 TL
• Toplam geri ödeme: 127.121,80 TL — 20.862,94 TL faiz, 3.129,43 TL KKDF, 3.129,43 TL BSMV
• Yıllık faiz + vergi maliyeti: (1,039)^12 − 1 ≈ %58,27; masraf olmadığı için YMO da aynı düzeydedir.

Aynı krediye %0,5 tahsis ücreti eklendiğinde ücret (500 TL) ve ücretin BSMV'si net kullandırımı azaltır; taksit değişmez ama yıllık maliyet oranı yükselir. Aşağıdaki örnek, aracın bugünkü vergi oranlarıyla canlı hesapladığı sonuçtur:

KKDF, BSMV ve masraflar: yasal çerçeve

KKDF (Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu) kesintisi 88/12944 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında alınır; tüketici kredilerinde (ihtiyaç ve taşıt) faiz tutarının %15'i oranında alınır. Konut kredilerinde KKDF kesintisi uygulanmaz; TL ticari kredilerde oran sıfırdır. BSMV, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu m.28 uyarınca bankaların lehe aldığı paralar (faiz, ücret, komisyon) üzerinden alınır; tüketici kredilerinde oran 07.07.2023'ten bu yana %15, ticari kredilerde %5'tir. 11.06.2022–06.07.2023 arasında tüketici kredisi BSMV'si %10, daha önce %5 idi; araç kullandırım tarihi girildiğinde o tarihteki oranı otomatik kullanır.

Konut kredisinde BSMV istisnası (6802 s.K. m.29, 7491 sayılı Kanun ile değişik) yalnızca kredinin kullanıldığı tarihte üzerine kayıtlı konutu olmayan tüketicilere tanınır ve kredi dolayısıyla alınan faiz ile tahsis ücretini birlikte kapsar. "Üzerimde kayıtlı başka konut var" kutusunu işaretlerseniz istisna uygulanmaz.

Tahsis ücreti, Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (TCMB, Sayı: 2020/7) ile tüketici kredilerinde kredi tutarının binde 5'iyle sınırlıdır; bu sınırı aşan bir değer girerseniz araç uyarır. Ekspertiz, ipotek tesis ücreti ve sigorta primleri "Diğer masraflar" alanına yazılabilir.

Yıllık maliyet oranı, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği uyarınca bankaların sözleşme öncesi bilgi formunda göstermek zorunda olduğu, faiz, vergi ve masrafları birlikte içeren orandır. Araç bunu masraflar düşülmüş net kullandırım ile taksit akışının iç verim oranından (kullandırım tarihi varsa tarihli akışla, XIRR) bulur.

Taksitten kredi tutarı ve erken kapatma

"Taksite göre çekilebilecek tutar" modunda taksit formülü tersine çevrilir: P = T × (1 − (1 + r_t)^−n) / r_t. Örneğin aylık 15.000 TL ödeyebilen biri vade ve faize göre çekebileceği en yüksek tutarı ve bu tutarın ödeme planını görür.

"Erken kapatma / ara ödeme" modunda ödenmiş taksit sayısı (ya da kapatma tarihi) girilir. Kapama tutarı, ödeme planındaki kalan anapara ile son taksitten bu yana işlemiş faiz ve vergisinin toplamıdır:

Kapama = Kalan anapara + Kalan × r × gün/30 × (1 + vergi) + Tazminat

6502 s.K. m.27 uyarınca tüketici kredisi erken ödendiğinde kalan döneme ait faiz ve maliyetler indirilir, ihtiyaç ve taşıt kredisinde erken ödeme tazminatı alınmaz. Konut kredisinde (6502 s.K. m.37) sabit faizli kredilerde kalan vadesi 36 ay ve altındaysa kapatılan anaparanın %1'i, 36 ayı aşıyorsa %2'si tazminat olarak istenebilir; değişken faizli konut kredisinde tazminat yoktur. Ticari kredide ücret sözleşmeye bağlıdır.

Ara ödemede iki seçenek vardır: vade aynı kalıp taksit düşer ya da taksit aynı kalıp vade kısalır. Araç ikisini senaryo tablosunda yan yana gösterir. Paranızın alternatif getirisini (örneğin net mevduat faizi) girerseniz kalan taksitlerin bugünkü değeriyle "gerçek tasarruf" da hesaplanır; yüksek mevduat faizi döneminde erken kapatma bugünkü değerle zararlı olabilir.

Sık yapılan hatalar

• Yıllık oranı aylık alana yazmak: Bankalar kredi faizini aylık ilan eder. %45 gibi bir değer girerseniz araç "aylık %10 üzeri oran olağan dışı" uyarısı verir.
• Vergileri anaparaya eklemek: KKDF ve BSMV faizin üzerinden alınır; 100.000 TL krediye 30.000 TL vergi eklenmez.
• Aylık oranı 12 ile çarpıp yıllık maliyet sanmak: Aylık %3,90 vergili oranın yıllık bileşik karşılığı %46,8 değil, yaklaşık %58,3'tür.
• Masrafları unutmak: Tahsis ücreti, ekspertiz ve sigorta taksiti değiştirmez ama kredinin gerçek maliyetini artırır; teklifleri YMO üzerinden karşılaştırın.
• Kuruş farkına takılmak: Bankalar satır yuvarlamasını farklı yapabilir; birkaç kuruşluk farklar son taksitte toplanır.