İçeriğe geç

Güncel oranlar

  • Yasal faiz %31 yıllık
  • TTK 1530 geç ödeme %43 yıllık
  • TCMB avans faizi %39,75 yıllık
  • Gecikme zammı %3,7 aylık

KOBİ Nedir? Çalışan ve Ciro Eşikleri, KOSGEB ve KOBİ Kredileri

KOBİ, yıllık çalışan sayısı 250'den az olan ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 1 milyar TL'yi aşmayan işletmedir (7.8.2025'ten beri). Mikro, küçük ve orta ölçek eşikleri, ortak ve bağlı işletme hesabı, KOSGEB destekleri ve KOBİ kredilerinin genel çerçevesi.

  • HazırlayanTemerrüt Editörlüğü
  • Güncelleme
  • Okuma8 dakikalık okuma

Kısaca KOBİ

KOBİ (küçük ve orta büyüklükteki işletme), Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği’ne göre yıllık çalışan sayısı 250 kişiden az olan ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 1 milyar TL’yi aşmayan işletmedir (m.4/b). Bu üst sınır 7 Ağustos 2025’ten beri geçerlidir; önceden 500 milyon TL idi. KOBİ’ler mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletme olarak üçe ayrılır. KOBİ’leri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasında, KOBİ’lerin aleyhine sonuç doğurmamak kaydıyla bu yönetmelik esas alınır (m.2/2).

Şirket türünden bağımsız bir ölçek kavramıdır: limited şirket, anonim şirket ya da şahıs işletmesi KOBİ olabilir. Şirket türleri için şirket nasıl çalışır, limited şirket nedir ve anonim şirket nedir yazılarına bakın.

Mikro, küçük ve orta ölçek eşikleri

Aşağıdaki eşikler yönetmeliğin 5. maddesine aittir. Orta büyüklükteki işletmenin parasal sınırı 10182 sayılı Karar’la 7.8.2025’te 1 milyar TL’ye çıkarılmıştır; tablo 07.10.2026’da yürürlükteki metni gösterir.

ÖlçekYıllık çalışan sayısıYıllık net satış hasılatı veya mali bilançodan herhangi biri
Mikro işletme10 kişiden az10 milyon TL’yi aşmayan
Küçük işletme50 kişiden az100 milyon TL’yi aşmayan
Orta büyüklükteki işletme250 kişiden az1 milyar TL’yi aşmayan

Net satış hasılatı, brüt satışlardan satış iskontoları, iadeler ve diğer indirimlerin düşülmesiyle bulunan tutardır; mali bilanço, işletmenin belirli bir tarihte sahip olduğu varlıkları ve bu varlıkların sağlandığı kaynakları gösteren mali tablodur (m.4). Bilanço kavramı için şirket nasıl çalışır yazısına bakılabilir.

Metindeki “net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri” ifadesinin sınır durumlardaki uygulaması ilgili kurumun yorumuna bağlıdır. Rakamlarınız sınırdaysa KOSGEB’e ya da başvuracağınız kuruma danışın. Aşağıdaki örneklerde her iki mali ölçüt de sınırın altındadır, bu yüzden yoruma ihtiyaç yoktur:

Varsayımsal işletmeÇalışanNet satış hasılatıBilançoSınıf
A86 milyon TL9 milyon TLMikro
B3560 milyon TL80 milyon TLKüçük
C120400 milyon TL520 milyon TLOrta büyüklükte
D260300 milyon TL400 milyon TLKOBİ değil (çalışan 250’den az değil)

Çalışan sayısı nasıl bulunur?

Çalışan sayısı, işletmedeki yıllık iş birimlerinin (YİB) toplam sayısına göre belirlenir. Bir takvim yılı içinde hizmet akdiyle çalıştırılanların prim gün sayıları toplamı 360’a bölünerek YİB bulunur (m.4/d, m.11). Örneğin yıl içinde toplam 18.000 prim günü olan bir işletmede YİB 18.000 ÷ 360 = 50’dir; bu değer “elli kişiden az” ölçütünü karşılamaz, yani işletme küçük değil orta büyüklükteki sınıfta değerlendirilir. Sadece hizmet akdiyle çalıştırılanlar sayılır; çıraklar ve staj yapan öğrenciler dahil edilmez. Bilanço esasına göre defter tutmayan işletmelerde yalnızca çalışan sayısı dikkate alınır (m.11/4).

Ortak ve bağlı işletme olunca hesap nasıl değişir?

İşletmeler diğer işletmelerle sermaye ilişkilerine göre üçe ayrılır (m.7–10). Bu ayrım, ölçek hesabında hangi verilerin toplanacağını belirler:

  • Bağımsız işletme: Başka bir işletmenin sermayesinin %25’ine veya fazlasına sahip değilse ve başka bir işletme de onun sermayesinin %25’ine veya fazlasına sahip değilse. Gerçek kişi işletmeleri bağımsızdır. Yalnızca kendi verileri dikkate alınır (m.8).
  • Ortak işletme: Sermaye ilişkisi %25 veya fazla ve %50 veya daha az ise. Ölçek hesabında işletmenin verilerine, ortak işletmenin verileri ortaklık oranında eklenir (m.9).
  • Bağlı işletme: Sermayenin çoğunluğuna sahip olma ilişkisi varsa. İşletmenin verilerine bağlı işletmenin verilerinin tamamı eklenir (m.10).

Örnek (varsayımsal): Bir işletme, net satışı 200 milyon TL olan başka bir işletmenin %30’una sahipse ortak işletme durumu vardır. Sitenin yüzde hesaplayıcısıyla bulunan ek tutar:

Ortak işletmenin net satışı:             200.000.000,00 TL
Ortaklık oranı:                           %30
Eklenecek tutar: 200.000.000 × %30 =       60.000.000,00 TL

Bu işletmenin kendi net satışı 50 milyon TL ise ölçek hesabında kullanılacak net satış hasılatı 50 + 60 = 110 milyon TL olur. Tek başına küçük işletme sınırının (100 milyon TL) altında kalan işletme, ortak işletmenin payı eklenince bu sınırı net satış ölçütünde aşar; sınıfı belirlenirken mali bilanço ve çalışan sayısı da aynı yöntemle toplanarak değerlendirilir. Bir işletmenin sermayesinin %25’i veya fazlası bir ya da birden fazla kamu kurum veya kuruluşunun kontrolündeyse (m.8/3’te sayılan üniversite, kamu yararına çalışan dernek ve vakıf gibi kuruluşlar bu kapsama girmez) işletme KOBİ sayılmaz (m.12). Ortak ve bağlı işletmelerin hesabında kimlerin verilerinin ekleneceği ayrıntılıdır; sınır durumlarda ilgili kuruma danışılmalıdır.

KOBİ niteliği ne zaman kazanılır, ne zaman kaybedilir?

Yönetmelik m.6/1’e göre KOBİ niteliği belirlenirken dikkate alınan ölçütlerden herhangi birini son iki hesap dönemine ait verileriyle aşan işletme KOBİ niteliğini kaybeder; son hesap dönemine ait verileriyle söz konusu ölçütlerin altına düşen işletme KOBİ niteliğini kazanır. İşletme sınıfı son hesap dönemine ait verilerle belirlenir (m.6/2). Verilerin tarihi kurumlar vergisi mükellefleri için beyanname verme süresinin içinde bulunduğu ayın sonu, gelir vergisi mükellefleri için de ilgili beyanname süresinin içinde bulunduğu ayın sonu olarak esas alınır (m.6/3). Başvurularda işletme, yönetmeliğin ekindeki “İşletme Beyanı”nı doldurur; beyan edilen bilgilerden başvuran sorumludur ve yanlış bilgiye dayanılarak elde edilen menfaat kazanılmış hak sayılmaz (m.13).

KOSGEB destekleri

KOSGEB (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı), KOBİ’lere yönelik destek programları yürütür. KOSGEB’in ana sayfasında 07.10.2026’da listelenen destek programları şunlardır: Girişimci Destek Programı, Kapasite Geliştirme Destek Programı, Küresel Rekabetçilik Destek Programı, KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı, Yapay Zekâ Kredisi, Teknoloji Merkezi Destek Programı ve Sektörel Gelişim Merkezi (SEGEM) Destek Programı.

Genel bilgiler, program sayfalarından özetle şöyledir:

  • Girişimci Destek Programı: Yeni kurulan işletmeleri desteklemeyi ve sürdürülebilirliklerini sağlamayı amaçlar. İş kurma desteği için işletme yaşı 0–1, iş geliştirme desteği için 0–3 olarak aranır; iş geliştirme desteği imalat, telekomünikasyon, yazılım, bilgi işlem altyapısı ve Ar-Ge gibi belirli sektörlerle sınırlıdır. Proje başvuruları KOSGEB e-Hizmetler sistemi üzerinden e-Devlet şifresiyle yapılır.
  • Kapasite Geliştirme Destek Programı: KOBİ’lerin verimliliğini, üretim kapasitesini ve kurumsal yapısını güçlendirmeye yönelik ölçek büyütme ve dijital dönüşüm yatırımlarını destekler. Başvuranın küçük veya orta ölçekli olması, belirli sektörlerde (imalat, telekomünikasyon, bilgisayar programlama, bilgi işlem altyapısı, Ar-Ge) faaliyet göstermesi, KOSGEB veri tabanında güncel işletme beyanının bulunması ve kural olarak “hızlı büyüyen işletme” niteliği taşıması aranır. Destek, programla anlaşmalı finans kuruluşlarından kullanılan kredinin faiz veya kâr payı giderinin karşılanması biçimindedir.
  • KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı: İmalat sektöründeki (NACE Kısım C) küçük ve orta ölçekli işletmelerin dijital dönüşüm yatırımlarını destekler; mikro ölçekli işletmeler yararlanamaz. Onaylı bir dijital dönüşüm/olgunluk değerlendirme raporu istenir; destek, yatırım kredisinin faiz giderinin geri ödemesiz karşılanması biçimindedir.

Tutarlar, oranlar, başvuru dönemleri ve koşullar program ve çağrıya göre değişir ve kurum tarafından güncellenir; bu yazıda tutar verilmemiştir. Güncel koşullar için KOSGEB’in program sayfalarına bakılmalıdır.

KOBİ kredileri

KOBİ kredisi, mevzuatta tek bir ürün olarak tanımlanmış değildir; bankalar KOBİ ölçeğindeki işletmelere işletme sermayesi, yatırım, çek-senet iskontosu gibi farklı ihtiyaçlar için kredi kullandırır. Kredi koşulları (faiz, vade, masraflar, teminat) bankaya, işletmenin finansal durumuna ve ürüne göre değişir.

  • Teminat sorunu: Kredi Garanti Fonu (KGF), kendi sayfasında teminat yetersizliği nedeniyle kredi alamayan KOBİ’lere ve KOBİ dışı işletmelere kefil olduğunu belirtir. Kefalet kapsamı, limiti ve vadesi dönemsel paketlere göre değişir; paketleri KGF sayfasından izlemek gerekir.
  • Piyasa faizleri: TCMB, bankaların açtığı kredilere uygulanan ağırlıklı ortalama faiz oranlarını “Kredi Faiz Oranları (Haftalık Akım, Ağırlıklı Ortalama)” başlığıyla yayımlar; bir teklifi bu verilerle kıyaslamak bilgi verir, ancak bankanın size özel teklifi bundan farklı olabilir.
  • Karşılaştırma ölçütleri: Faiz oranının yanında yıllık maliyet oranı, dosya ve tahsis masrafları, teminat ve kefil istenip istenmediği, vade ve geri ödeme planının nakit akışıyla uyumu. Kredi maliyetinin nasıl hesaplandığı için bkz. kredi taksiti nasıl hesaplanır.

Bu yazı kredi ya da banka önermez; karar öncesinde farklı kuruluşların yazılı tekliflerini aynı varsayımlarla karşılaştırmak ve gerekirse bir mali müşavirden görüş almak yerinde olur.

Sık sorulan sorular

KOBİ olmak için kaç çalışan gerekir?

Sayı alt sınır değil üst sınırdır. KOBİ Yönetmeliği m.4/b’ye göre yıllık çalışan sayısı 250 kişiden az olmalıdır. Mikro işletmede 10’dan az, küçük işletmede 50’den az, orta büyüklükteki işletmede 250’den az çalışan bulunur (m.5). Çalışan sayısı yıllık iş birimine (YİB) göre belirlenir ve yalnızca hizmet akdiyle çalıştırılanlar sayılır; çıraklar ve staj yapan öğrenciler dahil edilmez (m.11).

KOBİ için ciro sınırı ne kadar?

Yönetmeliğe göre orta büyüklükteki işletmede yıllık net satış hasılatı veya mali bilançodan herhangi biri 1 milyar TL’yi aşmamalıdır; sınır 7.8.2025’ten önce 500 milyon TL idi (10182 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı). Küçük işletme için sınır 100 milyon TL, mikro işletme için 10 milyon TL’dir (m.5).

Şahıs işletmesi KOBİ sayılır mı?

Yönetmelik işletmeyi, mevzuata uygun kurulan ve bir veya birden çok gerçek ya da tüzel kişiye ait olup ekonomik faaliyette bulunan birimler olarak tanımlar (m.4/a). Gerçek kişi işletmeleri bağımsız işletme sayılır (m.8/2). Yani çalışan ve mali ölçütleri sağlayan bir şahıs işletmesi de KOBİ olabilir.

KOBİ niteliği ne zaman kaybedilir?

KOBİ niteliği belirlenirken dikkate alınan ölçütlerden herhangi birini son iki hesap dönemine ait verileriyle aşan işletme KOBİ niteliğini kaybeder; son hesap dönemine ait verileriyle ölçütlerin altına düşen işletme niteliği kazanır (m.6/1). Bir yıllık sıçrama tek başına niteliği kaybettirmez.

KOSGEB desteğinden yararlanmak için KOBİ olmak yeterli mi?

Hayır. KOSGEB’in program sayfalarına göre başvuranın KOSGEB veri tabanına kayıtlı olması ve güncel işletme beyanının bulunması aranır; ayrıca her programın kendi ölçek, sektör (NACE) ve işletme yaşı koşulları vardır. Örneğin Kapasite Geliştirme Destek Programı küçük ve orta ölçekli, imalat ve belirli bilişim sektörlerindeki işletmelere yöneliktir.

Kaynaklar

İlgili rehberler

Yasal uyarıBu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.