Yüzde Hesaplama
Yüzde Hesaplama
Bir sayının yüzdesini, iki sayı arasındaki oranı ve yüzde değişimi, yüzde artırma/azaltma ve ters yüzde hesaplarını anında yapın.
Hesap bilgileri
Hesap sonucu
Sonuç burada bir dekont olarak çıkar
Soldaki değerleri girip Hesapla'ya basın. Toplam, hesabın parçaları ve her satırın yasal dayanağı burada görünür; yazdırabilir veya bağlantısını paylaşabilirsiniz.
Yüzde hesaplama aracı, günlük hayatta en sık karşılaşılan altı yüzde sorusunu tek ekranda yanıtlar: bir sayının belirli bir yüzdesi kaçtır, bir sayı diğerinin yüzde kaçıdır, iki değer arasındaki artış ya da azalış yüzde kaçtır, bir sayıyı belirli bir oranda artırınca ya da indirince ne olur ve yüzdesi bilinen bir parçadan bütün nasıl bulunur. İşlemi seçin, iki sayıyı girin; sonuç ve kullanılan formül anında görünür. Virgüllü (1.250,50) ya da noktalı (1250.50) yazım ikisi de kabul edilir.
Yüzde nedir, nasıl hesaplanır?
Yüzde, bir bütünün yüz eşit parçaya bölünmüş hâlinde kaç parçanın alındığını gösteren orandır; "yüzde" sözcüğü "her yüzde" anlamına gelir ve % işaretiyle yazılır. %25, 100 parçadan 25'ini; yani bütünün dörtte birini anlatır. Yüzdeyi hesaplamaya çevirmenin tek kuralı, yüzde değerini 100'e bölerek ondalık çarpana dönüştürmektir: %18 → 0,18; %7,5 → 0,075; %150 → 1,5.
Yüzde değeri = Sayı × Oran / 100
Bu araçtaki altı işlemin tamamı bu temel kuralın farklı biçimleridir. Hangi işlemi seçtiğinizden bağımsız olarak A alanı ilk (bilinen) değeri, B alanı ikinci değeri ya da yüzde oranını temsil eder. Türkçe yazımda yüzde işareti sayının önüne gelir (%24), ondalık ayracı virgül, binlik ayracı noktadır (1.234,56); araç sonuçları bu biçimde gösterir.
Altı işlem ve formülleri
| İşlem | Soru | Formül |
|---|---|---|
| Yüzdesi | A sayısının %B'si kaçtır? | A × B / 100 |
| Oran | A sayısı B'nin yüzde kaçıdır? | A / B × 100 |
| Değişim | A'dan B'ye yüzde değişim nedir? | (B − A) / A × 100 |
| Artır | A sayısını %B artırınca kaç olur? | A × (1 + B / 100) |
| Azalt | A sayısını %B azaltınca kaç olur? | A × (1 − B / 100) |
| Ters yüzde | %B'si A olan sayı kaçtır? | A × 100 / B |
Değişim hesabında işaret önemlidir: sonuç pozitifse artış, negatifse azalış vardır. Başlangıç değeri (A) sıfır olduğunda yüzde değişim tanımsızdır; araç bu durumda uyarı verir. Oran ve ters yüzde işlemlerinde de bölen sıfır olamaz.
Örnek hesaplama
Örnek 1 — KDV ekleme: 1.000 TL'lik bir ürünün %20 KDV dâhil fiyatı için "Artır" işlemini seçin, A = 1.000, B = 20 girin. Sonuç 1.000 × (1 + 20/100) = 1.200 TL; fark 200 TL KDV tutarıdır.
Örnek 2 — İndirim: 850 TL etiketli bir ürün %35 indirime girmişse "Azalt" işlemiyle 850 × (1 − 35/100) = 552,50 TL bulunur; 297,50 TL kazanç sağlanır.
Örnek 3 — Maaş artışı: Maaş 42.000 TL'den 51.000 TL'ye çıktıysa "Değişim" işlemi (51.000 − 42.000) / 42.000 × 100 = +%21,43 artış gösterir. Aynı yılın enflasyonu %30 ise reel kazanç negatiftir; bunun için enflasyon hesaplayıcısına bakın.
Örnek 4 — Ters yüzde: Bir sınavda 36 doğru ile %60 başarı elde ettiyseniz toplam soru sayısı "Ters yüzde" ile 36 × 100 / 60 = 60 olur.
Örnek 5 — Pay oranı: 12.500 TL'lik bütçenin 3.750 TL'si kiraya gidiyorsa "Oran" işlemi 3.750 / 12.500 × 100 = %30 verir.
Yüzde puanı ile yüzde değişim farkı
Faiz ve enflasyon haberlerinde sık karıştırılan iki kavram vardır. Bir oran %40'tan %45'e çıktığında 5 yüzde puanı artmıştır; ancak oranın kendisi (45 − 40) / 40 × 100 = %12,5 artmıştır. Bu araçtaki "Değişim" işlemi ikinci değeri, yani göreli artışı verir. Puan farkı için iki oranı doğrudan çıkarmanız yeterlidir.
Benzer biçimde, art arda uygulanan yüzdeler toplanmaz, çarpılır: %20 indirimin üzerine %10 ek indirim toplam %30 değil, 1 − 0,80 × 0,90 = %28 indirim demektir. Birden fazla dönemde birikimli artış için bileşik faiz hesaplayıcısı daha uygundur.
Nerelerde kullanılır?
- Vergi ve fiyat: KDV, ÖTV, stopaj ekleme/ayırma; etiket fiyatından KDV hariç tutarı bulma (ters yüzde: 1.200 TL KDV dâhil fiyat, %20 KDV → 1.200 / 1,20 = 1.000 TL).
- İndirim ve kampanya: indirimli fiyat, kazanılan tutar, "iki al bir öde" gibi kampanyaların gerçek indirim yüzdesi.
- Maaş, kira, aidat: zam oranı, zam sonrası tutar, iki dönem arasındaki değişim.
- Yatırım: alış–satış fiyatı arasındaki getiri yüzdesi, portföy içindeki ağırlık, hedef fiyata uzaklık.
- Okul ve iş: not ortalaması, başarı yüzdesi, bütçe payı, büyüme oranı.
Faiz hesaplarında yüzde, yıllık ya da aylık oranı ifade eder; Faiz = Anapara × Oran / 100 × Gün / 365 biçimine dönüşür. Günümüzde yasal faiz oranı %31 düzeyindedir; bu tür dönemli hesaplar için temerrüt ve basit faiz hesaplayıcılarını kullanın.
Yuvarlama ve hassasiyet
Araç tüm ara işlemleri tam hassasiyetle yapar, yalnızca gösterimde yuvarlar. Para tutarları iki ondalığa, yüzde sonuçları en çok dört ondalığa yuvarlanır (yarıya yukarı: 1,005 → 1,01). Resmî belgelerde farklı bir yuvarlama kuralı uygulanıyorsa (örneğin kuruş kesirlerinin atılması) sonucu ilgili kurala göre yorumlamanız gerekir.
Sık sorulan sorular
Bir sayının yüzdesi nasıl bulunur?
Sayıyı yüzde oranıyla çarpıp 100'e bölün. Örneğin 200'ün %15'i = 200 × 15 / 100 = 30. Araçta "Yüzdesi" işlemini seçip A = 200, B = 15 girmeniz yeterlidir.
İki sayı arasındaki yüzde değişim nasıl hesaplanır?
Farkı başlangıç değerine bölüp 100 ile çarpın: (Yeni − Eski) / Eski × 100. 80'den 100'e çıkış +%25 artış, 100'den 80'e iniş −%20 azalıştır. Yönün farklı olduğuna dikkat edin; başlangıç değeri değiştiği için iki yüzde birbirine eşit değildir.
KDV dâhil fiyattan KDV hariç tutarı nasıl bulurum?
Dâhil fiyatı (1 + KDV oranı / 100) değerine bölün. 1.200 TL KDV dâhil fiyat ve %20 KDV için 1.200 / 1,20 = 1.000 TL. Araçta bunu "Ters yüzde" ile de yapabilirsiniz: %120'si 1.200 olan sayı 1.000'dir. Hazır çözüm için KDV hesaplayıcısını kullanın.
Yüzde puanı ile yüzde farkı aynı şey mi?
Hayır. %40'tan %45'e çıkış 5 yüzde puanı artıştır; göreli artış ise (45 − 40) / 40 × 100 = %12,5'tir. Faiz ve enflasyon haberlerinde "puan" denildiğinde mutlak fark, "yüzde" denildiğinde göreli değişim kastedilir.
Virgül mü nokta mı kullanmalıyım?
İkisi de olur. Araç "1.250,50", "1250,5" ve "1250.50" yazımlarını aynı sayı olarak okur. Tek noktalı ve noktadan sonra tam üç rakam gelen yazım (örn. "1.250") binlik ayracı sayılır; "1,25" ise bir virgül yirmi beştir.