Kredi Dosya Masrafı (Tahsis Ücreti) Nedir? Üst Sınır ve İade

Kısaca

Kredi dosya masrafı, bankaların kredi kullandırırken aldığı ve mevzuatta tahsis ücreti diye geçen tek ücrettir. Tutarı kullandırılan kredi anaparasının binde 5’ini geçemez; yani 100.000 TL’lik kredide en çok 500 TL’dir. Tahsis ücreti dışında istihbarat, işlem fişi, ödeme planı değiştirme gibi başka bir ücret alınamaz; ekspertiz ve ipotekte yalnızca üçüncü kişilere ödenen belgeli tutar istenebilir. Sınırın aşıldığı görülürse iadesi bankadan, olmazsa tüketici hakem heyetinden ya da mahkemeden istenebilir.

Dosya masrafı (tahsis ücreti) nedir?

Tebliğdeki tanımıyla tahsis ücreti, kredi ihtiyacının karşılanmasına olanak sağlayan sistemin işletilmesi ve operasyonel süreçlerin yönetilmesi amacıyla alınan ücrettir. Halk arasında “dosya masrafı”, “kredi tahsis ücreti” ya da “dosya ücreti” denir; mevzuat açısından hepsi aynı kalemdir ve tek bir üst sınıra tabidir.

Ücret, faizden ayrı bir maliyettir ama toplam maliyetin içindedir. Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği’ne göre kredinin toplam maliyeti; akdi faiz, vergi, harç ve benzeri yasal yükümlülükler ile değişik isimler altında alınan her türlü ücreti kapsar. Bu yüzden teklifleri karşılaştırırken yalnızca faiz oranına değil, ücretleri de içeren yıllık maliyet oranına bakılır. Karşılaştırma yöntemi için ihtiyaç kredisi nedir ve kredi taksiti nasıl hesaplanır yazılarına, faiz ve vergilerin birlikte etkisi için ihtiyaç kredisi faiz hesaplama yazısına bakabilirsiniz.

Üst sınır ne kadar, hangi ücretler alınamaz?

Kural, TCMB’nin 7 Mart 2020 tarihli Resmî Gazete’de (S. 31061) yayımlanan 2020/7 sayılı Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Tebliği’nin 10. maddesindedir. Bu yetki, 6502 sayılı Kanun m.4/3’ten gelir. Tebliğ bankaları, tüketici kredisi veren finansal kuruluşları ve kart çıkaran kuruluşları kapsar. Ticari kredilerde ayrı bir tebliğ geçerlidir; bu yazı bireysel (tüketici) kredileri anlatır.

Kalem	Kural	Dayanak
Tahsis ücreti	Anaparanın binde 5’ini geçemez	Tebliğ m.10/1
İstihbarat, kredi işlem fişi, ödeme planı değiştirme, değişken taksitli ödeme planı ücreti	Alınamaz (her ne ad altında olursa olsun)	Tebliğ m.10/1
Ekspertiz, rehin, ipotek	Yalnızca üçüncü kişilere ödenen ücretler alınabilir	Tebliğ m.10/2
Reddedilen kredi talebi	Ücret alınamaz (kamu kurumu ve üçüncü kişilere ödenenler hariç)	Tebliğ m.10/3
Kredi bağlantılı sigorta	Açık talep olmadan yaptırılamaz	6502 s.K. m.29/1 (konut finansmanında m.38/1)

Sınır tutara göre değil, orana göredir ve kullandırılan anapara üzerinden hesaplanır. Vade ya da taksit sayısı sınırı değiştirmez. Tebliğin 22.12.2023 tarihli güncellemesinde de, TCMB’nin Ocak 2026 tarihli uygulama talimatında da binde 5 sınırı aynen yer almaktadır.

BSMV tahsis ücretine nasıl yansır?

Bankanın aldığı ücret üzerinden ayrıca Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) hesaplanabilir. Oran, kredi türüne göre değişir:

• İhtiyaç ve taşıt (tüketici) kredisi: Cumhurbaşkanı Kararı 7345, 98/11591 sayılı Kararın m.1/1-ğ bendindeki oranı değiştirerek “tüketici kredilerinde lehe alınan paralar” için BSMV’yi 07.07.2023’ten itibaren kullandırılan kredilerde %10’dan %15’e çıkarmıştır. Karar faiz ile ücreti ayırmadığı için bu yazıdaki hesaplar ve sitedeki dosya masrafı hesaplayıcısı, tahsis ücretinin BSMV’sini de %15 kabul eder. 07.07.2023’ten önce kullandırılan kredilerde oran farklıdır.
• Konut kredisi: 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu m.29/1-y ile konut finansmanı kapsamında lehe alınan paralar BSMV’den istisnadır. Gider Vergileri Genel Tebliği (Seri No: 84) bu istisnanın, krediyi kullanandan alınan ücretleri de kapsadığını belirtir. Konut kredisinde tahsis ücretine BSMV eklenmiş görünüyorsa bunu bankaya sormak yerinde olur.

Hesaplayıcı, BSMV’yi yalnızca yasal sınır içindeki ücret üzerinden meşru sayar; sınırı aşan ücrete eklenen BSMV de fazla tahsilat olarak gösterilir.

Örnek: dosya masrafı sınırın içinde mi?

Aşağıdaki örnekler sitedeki hesaplayıcıyla, 06.10.2026 tarihli oranlarla hesaplanmıştır. Tutarlar BSMV hariç ücret ve ayrıca alınan BSMV olarak girilmiştir.

1) 200.000,00 TL ihtiyaç kredisi
   Üst sınır (binde 5):         200.000,00 × %0,5 = 1.000,00 TL
   Alınan tahsis ücreti:        1.000,00 TL   (sınırda)
   BSMV (%15):                  1.000,00 × %15 = 150,00 TL   (alınan: 150,00 TL)
   Sınırı aşan tutar:           0,00 TL

2) 200.000,00 TL ihtiyaç kredisi, 2.000,00 TL ücret + 300,00 TL BSMV alınmış
   Tahsis ücretinde fazla:      2.000,00 − 1.000,00 = 1.000,00 TL
   BSMV'de fazla:               300,00 − 150,00 = 150,00 TL
   Sınırı aşan görünen tutar:   1.150,00 TL

3) 2.000.000,00 TL konut kredisi, 10.000,00 TL ücret + 500,00 TL BSMV alınmış
   Üst sınır (binde 5):         10.000,00 TL   (ücret sınırda)
   BSMV (konutta istisna):      0,00 TL        (alınan: 500,00 TL)
   Sınırı aşan görünen tutar:   500,00 TL

4) 600.000,00 TL taşıt kredisi: 3.000,00 TL tahsis + 450,00 TL BSMV,
   ekspertiz 8.000,00 TL (ekspertiz faturası 6.500,00 TL), "ödeme planı" ücreti 750,00 TL
   Ekspertizde belgesiz kısım:  8.000,00 − 6.500,00 = 1.500,00 TL
   Alınamayacak diğer ücret:    750,00 TL
   Sınırı aşan görünen tutar:   2.250,00 TL

Bu hesaplar bir hukuki sonuç değil, girdiğiniz tutarların yasal sınırlarla karşılaştırmasıdır. Ücret sınırın içindeyse de kredi sözleşmenizdeki diğer şartları ayrıca incelemek gerekir.

Fazla alınan ücret nasıl istenir?

Sınırın aşıldığını düşünüyorsanız şu sıra izlenebilir:

1. Belgeleri toplayın: Kredi sözleşmesi, ön bilgi formu, ödeme planı, hesap dekontları ve varsa ekspertiz faturası. Sözleşmeye ek olarak tüketiciye verilmesi gereken ücret ve masraf bilgileri de önemlidir (6502 m.4/4).
2. Bankaya yazılı başvurun: Hangi kalemin neden fazla olduğunu, hesabınızı ve iade talebinizi yazın. Başvurunun tarihini ispat edebileceğiniz bir yol (noter, iadeli taahhütlü, kurumun resmî başvuru kanalı) seçin.
3. Tüketici hakem heyetine başvurun: 2026 yılı için değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda il veya ilçe tüketici hakem heyetleri görevlidir (Ticaret Bakanlığı Tebliği, RG 23.12.2025, S. 33116; yürürlük 01.01.2026). Başvuru, yerleşim yerinizdeki ya da işlemin yapıldığı yerdeki heyete yapılır. Heyet kararları tarafları bağlar; kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir (6502 m.70/1 ve 70/3).
4. Tüketici mahkemesi: Uyuşmazlığın değeri bu sınırın üzerindeyse hakem heyetine başvurulamaz. Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar bu şarttan hariçtir (6502 m.73/A).

Hangi sınırın “uyuşmazlığın değeri” sayıldığını, süre ve zamanaşımı konularını (geri isteme hakkı sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandırılırsa TBK m.82: geri isteme hakkının öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl) somut olaya göre bir avukat ya da baro adli yardım bürosu değerlendirmelidir. Bu bölüm başvuru yollarını anlatır, hukuki görüş değildir.

Kural ne zamandan beri var, Yargıtay ne dedi?

• 03.10.2014 (RG S. 29138): BDDK’nın Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin 10. maddesi, kredi tahsis ücretinin anaparanın binde 5’ini geçemeyeceğini, tahsis dışında istihbarat ve işlem fişi gibi ücret alınamayacağını ve ekspertiz ile ipotekte yalnızca üçüncü kişilere ödenenin istenebileceğini düzenledi.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 04.03.2015, E. 2014/13-111, K. 2015/886: Bir tüketici konut kredisi sözleşmesinde bankanın aldığı dosya masrafı ve komisyon bedellerinin iadesine ilişkin davada, sözleşme hükmünün müzakere edilmemiş, iyi niyet kuralına aykırı bir şart olarak haksız sayıldığı; bankanın ancak kredinin verilmesi için zorunlu, makul ve belgeli masrafları isteyebileceği ve bunların bilirkişi incelemesiyle tespit edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Kurul, bu inceleme yapılmadan verilen direnme kararını bozmuştur.
• 07.03.2020 (RG S. 31061): TCMB Tebliği 2020/7 aynı çerçeveyi m.10’da sürdürdü. Tebliğ, 22.12.2023 tarihli 2023/39 sayılı Tebliğle güncellendi; binde 5 sınırı değişmedi.

Yargı kararları somut uyuşmazlığa ilişkindir; her dosya kendi koşullarıyla değerlendirilir. Yukarıdaki karar tek bir örnektir; yargı içtihadının kapsamlı bir derlemesi değildir.

Sık sorulan sorular

Kredi dosya masrafı nedir, kaç TL alınır?

Kredi dosya masrafı, mevzuattaki adıyla tahsis ücretidir; bankanın krediyi tahsis etmek için işlettiği sistem ve operasyonel süreçler karşılığında aldığı ücrettir. Tutarı kullandırılan kredi anaparasının binde 5’ini geçemez (TCMB Tebliği 2020/7 m.10/1). Örneğin 200.000 TL’lik kredide en çok 1.000 TL, 2.000.000 TL’lik kredide en çok 10.000 TL alınabilir. BSMV varsa ayrıca hesaplanır.

Dosya masrafı dışında hangi ücretler alınamaz?

Tebliğe göre tahsis ücreti dışında istihbarat ücreti, kredi işlem fişi ücreti, ödeme planı değiştirme ücreti, değişken taksitli ödeme planı ücreti gibi her ne ad altında olursa olsun başka bir ücret alınamaz. Ekspertiz, rehin ve ipotek işlemlerinde yalnızca üçüncü kişilere ödenen ücretler yansıtılabilir; reddedilen kredi talebinden ücret alınamaz.

Kredi dosya masrafı iade edilir mi?

Yasal sınırı aşan ya da alınmaması gereken bir ücret alındıysa, iadesi bankadan istenebilir; bu bir hak talebidir, sonuç garanti değildir. Uyuşmazlığın değeri 2026 için 186.000 TL’nin altındaysa tüketici hakem heyetine başvurulur, üzerindeyse tüketici mahkemesine gidilir. Sınır içinde kalan ve belgeli ücretin iadesi, ayrıca somut olayın koşullarına bağlıdır; tutar yüksekse avukat görüşü almak yerinde olur.

Konut kredisinde dosya masrafına BSMV uygulanır mı?

Hayır. 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu m.29/1-y, konut finansmanı kuruluşlarının konut finansmanı kapsamındaki işlemleri dolayısıyla lehe aldıkları paraları BSMV’den istisna eder. Gider Vergileri Genel Tebliği Seri No: 84’e göre bu istisna krediyi kullanandan alınan ücretleri de kapsar. İhtiyaç ve taşıt kredisinde ise tüketici kredisi oranı, 07.07.2023’ten itibaren kullandırılan kredilerde %15’tir.

Kredi bağlantılı sigorta zorunlu mu?

Hayır. 6502 sayılı Kanun m.29/1’e göre tüketicinin yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısıyla açık talebi olmadan kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz; kredi veren, sigorta içermeyen bir sözleşmeyi de teklif etmelidir. Konut finansmanı sözleşmelerinde aynı kural m.38/1’de yer alır.

Kaynaklar

• TCMB — Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/7), 2023/39 ile güncellenen hali (m.10)
• TCMB — 2020/7 sayılı Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı (13 Ocak 2026 tarihli belge; m.7 ve Ek-1)
• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (m.4/3, m.4/4, m.29, m.38, m.68, m.70, m.73/A)
• Ticaret Bakanlığı Tebliği — 6502 m.68 parasal sınırları, 2026 için 186.000 TL (Resmî Gazete 23.12.2025, S. 33116)
• Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği (m.4: kredinin toplam maliyeti ve efektif yıllık faiz oranı)
• Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Yönetmelik — Resmî Gazete 03.10.2014, S. 29138 (metin aynası)
• Cumhurbaşkanı Kararı 7345 — Resmî Gazete 07.07.2023, S. 32241 (tüketici kredilerinde BSMV %15; metin aynası)
• 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu (m.28, m.29/1-y konut finansmanı istisnası, m.31)
• Gider Vergileri Genel Tebliği (Seri No: 84) — Resmî Gazete 17.04.2007, S. 26496 (6802 m.29/1-y konut finansmanı istisnası; metin aynası)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.82 sebepsiz zenginleşmede zamanaşımı)
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2014/13-111, K. 2015/886, 04.03.2015 (karar metni)