İçeriğe geç

Güncel oranlar

  • Yasal faiz %31 yıllık
  • TTK 1530 geç ödeme %43 yıllık
  • TCMB avans faizi %39,75 yıllık
  • Gecikme zammı %3,7 aylık

İthalat Nedir, Nasıl Yapılır? Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, KDV ve Maliyet Hesabı

İthalat, yurt dışından mal getirilerek Türkiye'de serbest dolaşıma sokulmasıdır. Gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, KDV ve ÖTV'nin nasıl bir araya geldiği, GTİP ve menşenin rolü, gözetim, gümrük müşaviri ve gümrük kıymetinden vergi matrahına uzanan maliyet hesabı örneği yürürlük tarihleriyle anlatılır.

  • HazırlayanTemerrüt Editörlüğü
  • Güncelleme
  • Okuma8 dakikalık okuma

Kısaca

İthalat, yurt dışından getirilen malın gümrük işlemleri tamamlanarak Türkiye’de serbest dolaşıma girmesidir. İthalatçı eşyayı gümrük beyannamesiyle beyan eder; eşyanın GTİP‘ine ve menşeine göre gümrük vergisi, bazı ürünlerde ilave gümrük vergisi (İGV), ayrıca KDV ve ÖTV’ye tabi mallarda ÖTV ödenir. KDV’nin matrahı, gümrük kıymetine ithalatta ödenen diğer vergilerin eklenmesiyle bulunur; bu yüzden ithalat vergileri birbirinin üzerine biner. Mükellefler ödedikleri ithalat KDV’sini kural olarak indirebilir (KDVK m.29/1-b).

Bu yazı hukuk ve vergi konusu içerir; her kural yürürlük tarihiyle verilmiştir. İthalat rejimi her yıl yenilenir ve İGV Kararı yıl içinde birkaç kez değişebilir; somut bir işlemden önce güncel metin Ticaret Bakanlığı sayfasından kontrol edilmelidir.

İthalat nedir, kim yapabilir?

Ticaret Bakanlığı’nın sıkça sorulan sorular sayfasına göre, İthalat Rejimi Kararı’nın 8’inci maddesi uyarınca Vergi Usul Kanunu’na göre vergi numarası verilen her gerçek ve tüzel kişi ile mevzuata göre hukuki tasarruf yetkisi tanınan ortaklıklar ithalat yapabilir. Özel anlaşmalara dayanan ithalatta, kitap ve diğer yayınların ithalatında ve Türkiye’de açılan uluslararası fuar ve sergilerde perakende satışına izin verilen malların ithalatında vergi numarası şartı aranmaz. Gümrük beyanı yazılı, bilgisayar veri işleme tekniğiyle ya da sözlü yapılabilir; beyanın bilgisayar yoluyla yapılması esastır ve ticari eşyanın kesin ithalinde serbest dolaşıma giriş beyannamesi kullanılır.

Gümrük işlemleri, eşya sahibi ya da onun adına hareket edenlerce doğrudan temsil yoluyla, ya da gümrük müşavirleri aracılığıyla dolaylı temsil yoluyla yürütülür (4458 s.K. m.225). Özel hukuk tüzel kişilerinin kendilerini temsile yetkili personeli tüm gümrük işlemlerini doğrudan temsil yoluyla takip edebilir; gerçek kişinin doğrudan temsille iş takibi ise ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya ile özel kullanıma mahsus taşıt araçlarıyla sınırlıdır. Gümrük müşavirleri her türlü gümrük işlemini takip ederek sonuçlandırabilir (m.226).

Şirket yapısı bakımından Şirket Nasıl Çalışır? yazısına, ters yöndeki işlem için İhracat Nedir? yazısına bakabilirsiniz.

İthalatta hangi vergiler ödenir?

VergiNe zamanDayanak ve yürürlük
Gümrük vergisiEşyanın GTİP’ine göre İthalat Rejimi Kararı eki listelerdeki oranİthalat Rejimi Kararı (Karar Sayısı: 3350); 2026 değişikliği RG 31.12.2025, S. 33124, yürürlük 01.01.2026; ara değişiklik RG 11.07.2026, S. 33307
İlave gümrük vergisi (İGV)Kararın ekli tablolarında yer alan GTİP ve menşe ülkeler için; gümrük vergisinden ayrı tahsil edilirİGV Kararı (Karar Sayısı: 3351, yürürlük 01.01.2021); 2026’da Bakanlık listesinde yer alan değişiklik kararları: 10791 (31.12.2025), 11274 (01.05.2026; 10791’i değiştiren karar), 11508 (11.07.2026)
KDVHer türlü mal ve hizmet ithalatındaKDVK m.1/2; genel oran %20 (10.07.2023’ten)
ÖTVÖTV Kanunu’na ekli listelerdeki mallardaÖTV Kanunu m.1, m.3/e

Ticaret Bakanlığı, ithalat politikalarını yerli üretimin korunması, haksız rekabetin önlenmesi, istihdamın artırılması ve cari açığın azaltılması hedefleriyle güncellediğini açıklamaktadır; 31.12.2025 tarihli duyurusunda İGV değişikliğinin yerli üretimin desteklenmesi amacıyla hazırlandığını belirtmiştir. İGV Kararı, Kararın amacını İthalat Rejimi Kararı’na ekli II ve III sayılı listelerdeki bazı eşyanın ithalatında ilave gümrük vergisi alınması olarak tanımlar (m.1); İGV, ithalatta alınan gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı tahsil edilir, genel bütçeye irat kaydedilir ve gümrük vergisinin tabi olduğu usul ve hükümlere tabidir (m.2). Gümrük vergisi ve İGV oranları GTİP’e göre değiştiği için bu yazıda sabit oran verilmemiştir; Ticaret Bakanlığı sayfasındaki konsolide tablolar güncel kaynaktır.

KDV için Cumhurbaşkanı Kararı’nın (2007/13033; 7346 sayılı Karar ile değişik, yürürlük 10.07.2023) hükümleri uygulanır: ekli listelerde yer almayan işlemler %20; (II) sayılı liste %10; (I) sayılı liste %1. Genel KDV kavramı ve indirim mantığı için KDV Hesaplama yazısına bakabilirsiniz; sözlükte KDV, ÖTV ve matrah maddeleri vardır.

ÖTV için vergiyi doğuran olay, ithalatta gümrük yükümlülüğünün doğmasıdır (m.3/e); ithalde alınan ÖTV gümrük makbuzunda ayrıca gösterilir (m.16). ÖTV’ye tabi mallar Kanun’a ekli listelerde sayılır ve GTİP’le tanımlanır (m.1).

GTİP, menşe ve belgeler

GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu), eşyanın 12 haneli sınıflandırma numarasıdır. Ticaret Bakanlığı’na göre ithal eşya bu numarayla sınıflandırılır; numara, uygulanacak vergilerin ve kısıtlamaların belirlenmesini sağlar. Yanlış GTİP yanlış vergi demektir; bu yüzden fatura ve sözleşmede ürün tanımını gümrük tarifesindeki tanımla eşleştirmek önemlidir.

Menşe, eşyanın hangi ülkeye ait sayıldığını gösterir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’na göre tümüyle bir ülkede elde edilen ya da üretilen eşya o ülke menşelidir (m.18); üretimi birden fazla ülkede yapılan eşyada ise yeni bir ürünün imal edildiği ya da imalatın önemli bir aşamasının ve en son esaslı işçilik veya eylemin yapıldığı ülke menşe sayılır (m.19). İGV gibi tedbirlerde menşe belirleyici olabilir.

Menşe belgeleri birbirinden farklıdır. Ticaret Bakanlığı’na göre:

  • Menşe şahadetnamesi eşyanın tercihli olmayan menşe statüsünü kanıtlar.
  • EUR.1 dolaşım sertifikası eşyanın anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli olduğunu gösterir ve Türkiye ile tercihli ticaret anlaşması olan ülkelerle ticarette indirimli tarifeden yararlanmayı sağlar.
  • A.TR dolaşım belgesi Türkiye ya da AB’de serbest dolaşımda bulunan eşyanın Gümrük Birliği çerçevesinde tercihli rejimden yararlanmasını sağlar; eşyanın serbest dolaşımda olduğunu gösterir, menşeini göstermez.

Gözetim ve diğer kısıtlamalar

Bazı ürünlerde ithalat, gözetim uygulamasına tabidir. Gözetim Tebliğleri, GTİP’i ve tanımı belirtilen eşyanın tebliğde yazılı birim kıymetin altındaki değerlerle ithalini izlemek için çıkarılır; bu eşya ancak Ticaret Bakanlığı (İthalat Genel Müdürlüğü) tarafından düzenlenen gözetim belgesiyle ithal edilebilir (örnek: Resmî Gazete 19.09.2025 tarihli 2025/9 sayılı Tebliğ). Ticaret Bakanlığı’nın açıklamalarına göre 01.01.2026’da yürürlüğe giren düzenlemelerle Gözetim Tebliği sayısı 184’e çıkmış; 11.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ara değişikliklerle 18 ürün grubunda düzenleme yapılarak sayı 192’ye yükselmiştir. Gözetim listesi yıl içinde değişebildiği için ürünün güncel durumu Bakanlık sayfasından kontrol edilmelidir. Ürüne göre ürün güvenliği ve denetimi belgeleri, sağlık belgeleri ya da ilgili bakanlık onayları da gerekebilir.

Gümrük kıymeti nasıl bulunur?

Gümrük vergisi ve KDV matrahının başlangıç noktası gümrük kıymetidir. Gümrük Kanunu’na göre ithal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir; yani Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır (m.24). Bu fiyata, Türkiye’deki giriş liman veya yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderleri ile eşyanın giriş yerine kadar nakliyesiyle ilgili yükleme ve elleçleme giderleri eklenir (m.27/1-e). Giriş yerine varıştan sonraki nakliye ve sigorta ile ithalat vergileri ise kıymete dahil edilmez (m.28). Aşağıdaki örnekte kıymet, mal bedeli, navlun ve sigortayı kapsayan CIF değeri olarak alınmıştır.

Maliyet hesabı örneği

Aşağıdaki örnek tamamen varsayımdır: oranlar gerçek bir GTİP’in oranı değildir, yalnızca hesabın mantığını gösterir. Gümrük kıymeti 100.000,00 TL, gümrük vergisi %5, İGV %10 olsun; her iki verginin de gümrük kıymeti üzerinden hesaplandığı ve eşyanın ÖTV’ye tabi olmadığı varsayılır. KDV matrahı, gümrük kıymetine ithalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve payların; ayrıca gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılıp vergilendirilmemiş diğer giderler ile kur farkı gibi ödemelerin eklenmesiyle bulunur (KDVK m.21). Örnekte bu son grupta gider olmadığı varsayılmıştır; genel KDV oranı %20’dir.

Gümrük kıymeti (CIF):                 100.000,00 TL
Gümrük vergisi:  100.000,00 × %5   =    5.000,00 TL
İGV:             100.000,00 × %10  =   10.000,00 TL
KDV matrahı:     100.000 + 5.000 + 10.000 = 115.000,00 TL
KDV:             115.000,00 × %20  =   23.000,00 TL
İthalatta ödenen toplam vergi:         38.000,00 TL

Vergi tutarları sitedeki Yüzde Hesaplama ve KDV Hesaplama araçlarıyla hesaplanmıştır. Bu örnekte ithalatçı gümrükte 38.000,00 TL vergi öder. Mükellefse ödediği 23.000,00 TL’lik KDV’yi, vergiye tabi işlemleri üzerinden hesapladığı KDV’den indirebilir (KDVK m.29/1-b); indirilemeyen vergi sonraki döneme devreder. KDV’yi indirebilen bir işletmenin ithalat maliyeti bu hâlde 115.000,00 TL’dir; mal bedelinin dışında liman, ardiye, nakliye ve gümrük müşavirliği giderleri ayrıca eklenmelidir.

Hesapla →

İthalata başlamadan önce kontrol listesi

  1. Eşyanın GTİP’ini ve tarife tanımını doğrulayın.
  2. Menşeini belirleyin ve hangi belgenin tarife avantajı sağladığını kontrol edin.
  3. Ürün için gözetim, ürün güvenliği ve denetimi ya da izin gerekip gerekmediğine bakın.
  4. Gümrük vergisi, İGV, KDV ve varsa ÖTV’yi güncel tablolarla hesaplayın.
  5. Gümrük işlemlerini kendiniz mi yoksa gümrük müşaviri aracılığıyla mı yürüteceğinize karar verin.
  6. Ödeme yöntemini ve teslim şeklini belirleyin; yurt dışına yapılan ödemelerin bankalar ve ödeme ağları üzerinden nasıl geçtiği için Visa, Mastercard ve American Express ve POS Nasıl Çalışır? yazılarına, dış ticaret ödemeleri için İhracat Nedir? yazısındaki yöntem tablosuna bakabilirsiniz.

KDV HesaplamaKDV hariç tutardan KDV dahil tutarı veya tersini %1, %10, %20 ya da özel oranla hesaplar; tevkifatlı faturada alıcı ve satıcı payını ayırır.

Hesapla →

Sık sorulan sorular

İthalat yapmak için ne gerekir?

Ticaret Bakanlığı’nın açıklamasına göre ithalat, İthalat Rejimi Kararı m.8 uyarınca Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre vergi numarası almış her gerçek ve tüzel kişi tarafından yapılabilir; özel anlaşmalara dayanan ithalatta, kitap ve yayın ithalatında ve uluslararası fuarlarda perakende satışına izin verilen mallarda vergi numarası aranmaz. Eşyanın cinsine göre ayrıca gözetim belgesi, ürün güvenliği ve denetimi belgeleri ya da ilgili bakanlık izinleri gerekebilir.

İthalatta hangi vergiler ödenir?

Eşyanın GTİP’ine göre gümrük vergisi, bazı GTİP ve menşe ülkeler için ilave gümrük vergisi (İGV), KDV ve ÖTV Kanunu’na ekli listelerdeki mallar için ÖTV ödenir. KDV matrahı, gümrük kıymetine ithalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar ile beyannamenin tescil tarihine kadar yapılan ve vergilendirilmemiş diğer giderlerin eklenmesiyle bulunur (KDVK m.21).

İthalatta KDV oranı yüzde kaçtır?

Ekli listelerde yer almayan mal ve hizmetler için genel KDV oranı 10.07.2023’ten itibaren %20’dir; (II) sayılı listedeki teslim ve hizmetler için %10, (I) sayılı listedekiler için %1’dir (2007/13033 sayılı Karar, 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla değişik hâli). Ürünün hangi listede olduğu GTİP’e göre kontrol edilmelidir.

Gümrük müşaviri tutmak zorunlu mu?

4458 sayılı Gümrük Kanunu m.225’e göre gümrük işlemleri eşya sahipleri ve onlar adına hareket edenler tarafından doğrudan temsil yoluyla ya da gümrük müşavirleri tarafından dolaylı temsil yoluyla yürütülür. Gerçek kişinin doğrudan temsil yoluyla iş takibi ise ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya ile özel kullanıma mahsus taşıt araçlarının gümrük işlemleriyle sınırlıdır.

Kaynaklar

İlgili rehberler

Yasal uyarıBu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.