Ticari Temerrüt Faizi ve Avans Faizi: Şirketler Arası Alacakta Hangi Oran?
Ticari işlerde sözleşmede oran yoksa alacaklı yasal faiz yerine TCMB avans oranına bağlı ticari temerrüt faizini isteyebilir (3095 s.K. m.2/2). Mal ve hizmet tedarikinde ise TTK m.1530 oranı ve asgari giderim tutarı devreye girer. Hangi oranın ne zaman geçerli olduğu, 2026 örnekleriyle.
- HazırlayanTemerrüt Editörlüğü
- Güncelleme
- Okuma8 dakikalık okuma
Kısaca
Ticari işlerde sözleşmede oran yoksa alacaklı, yasal faiz yerine TCMB’nin avans oranına bağlı ticari temerrüt faizini isteyebilir; bunun koşulu avans oranının yasal faizden yüksek olmasıdır (3095 sayılı Kanun m.2/2). Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde ise TCMB’nin her Ocak ayında ilan ettiği TTK m.1530 oranı ve asgari giderim tutarı uygulanır. 2026 için ticari temerrüt faizi yıllık %39,75 (01.01.2026’dan beri), TTK 1530 oranı yıllık %43 (01.01.2026’dan beri), yasal faiz ise %31’dir (31.07.2026’dan beri). Güncel değerler: ticari temerrüt faizi %39,75, TTK 1530 %43, yasal faiz %31.
Hesap yönteminin kendisi (gün sayımı, dönem bölme) Temerrüt Faizi Nasıl Hesaplanır? yazısında anlatılıyor. Bu yazı, şirketler arası alacakta hangi oranın seçileceğine odaklanır.
Ticari iş ne demektir, oran neden farklıdır?
Türk Ticaret Kanunu’na göre kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir (TTK m.3). Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır; ayrıca taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşme, aksi kanunda yoksa diğeri için de ticari iş sayılır (TTK m.19).
Ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenir (TTK m.8/1). Ticari işlerde kanuni, anapara ve temerrüt faizi hakkında ilgili mevzuat hükümleri uygulanır (TTK m.9); oran kararlaştırılmamışsa bu, 3095 sayılı Kanun demektir. Aksine sözleşme yoksa ticari bir borcun faizi vadenin bitiminden, belli bir vade yoksa ihtar gününden itibaren işlemeye başlar (TTK m.10).
Avans faizi nedir, ticari temerrüt faizi nasıl belirlenir?
Avans faizi, TCMB’nin kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı faiz oranıdır ve TCMB’nin sitesinde reeskont oranıyla birlikte yayımlanır. Kanun, ticari temerrüt faizini bu orana şöyle bağlar (3095 sayılı Kanun m.2/2):
- TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı oran, yasal faizden fazlaysa, sözleşme olmasa bile ticari işlerde temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir.
- 30 Haziran günü uygulanan avans oranı, önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan orandan 5 puan veya daha çok farklıysa, yılın ikinci yarısında bu oran geçerli olur.
Yani TCMB yıl içinde avans oranını değiştirse bile, kanun metnine göre ticari temerrüt faizini yalnızca bu iki gün belirler. TCMB’nin tablosundaki oranlarla kanundaki kurala göre bulunan ticari temerrüt faizi şöyledir:
| Faiz işleyen dönem | Ticari temerrüt faizi | Neden |
|---|---|---|
| 01.01.2024 – 30.06.2024 | %44,25 | 31.12.2023’te yürürlükteki avans oranı |
| 01.07.2024 – 31.12.2024 | %51,75 | 30.06.2024 oranı 5 puandan fazla farklı |
| 01.01.2025 – 30.06.2025 | %49,25 | 31.12.2024’te yürürlükteki avans oranı |
| 01.07.2025 – 31.12.2025 | %44,25 | 30.06.2025 oranı 5 puan farklı |
| 01.01.2026 – 31.12.2026 | %39,75 | 31.12.2025 oranı; 30.06.2026’da değişiklik yok |
TCMB’nin avans oranı tarihleri: 23.12.2023’ten itibaren %44,25; 01.04.2024’ten itibaren %51,75; 28.12.2024’ten itibaren %49,25; 08.03.2025’ten itibaren %44,25; 17.09.2025’ten itibaren %42,25; 20.12.2025’ten itibaren %39,75. 17 Eylül 2025’teki değişiklik, yukarıdaki kurala göre 2025’in ikinci yarısındaki ticari temerrüt faizini etkilemez; 2026 oranı ise 20 Aralık 2025’te yürürlüğe giren orandan gelir.
Avans esaslı oran, yalnızca yasal faizden fazlaysa istenebilir. 2026’da yasal faiz 31.07.2026’ya kadar %24, bu tarihten sonra %31; ticari temerrüt faizi bütün yıl %39,75 olduğundan ticari alacaklı için avans esaslı oran geçerlidir. Sözleşmede temerrüt faizi kararlaştırılmamış olsa da akdi faiz bu orandan yüksekse, temerrüt faizi akdi faizden az olamaz (3095 sayılı Kanun m.2/3).
TTK m.1530: tedarik zincirinde geç ödeme
Ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki için ayrı bir kural vardır. TTK m.1530’a göre alacaklı tedarik borcunu yerine getirmişse ve borçlu sözleşmedeki tarihte ya da ödeme süresinde ödemezse, ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer; faiz de ödeme süresinin sonunu takip eden günden itibaren işler. Başlıca kurallar:
- Süre belirtilmemişse: Borçlu, faturanın ya da eş değer ödeme talebinin alınmasını takip eden otuz günün sonunda temerrüde düşer. Fatura alma tarihi belirsizse otuz gün, mal veya hizmetin teslim alınmasından sayılır (m.1530/4).
- Azami süre: Sözleşmedeki ödeme süresi en fazla altmış gün olabilir; taraflar, alacaklı aleyhine ağır bir haksızlık yaratmamak koşuluyla ve açıkça anlaşarak daha uzun süre öngörebilir. Ancak alacaklı küçük veya orta ölçekli işletme (KOBİ) ya da tarımsal veya hayvansal üretici olduğunda ya da borçlu büyük ölçekli işletme olduğunda süre altmış günü aşamaz (m.1530/5).
- Geçersiz hükümler: Gecikme faizi ödenmeyeceğini veya ağır derecede haksız sayılabilecek kadar az faiz ödeneceğini öngören sözleşme hükümleri geçersizdir (m.1530/6).
- Oran ve asgari giderim: Sözleşmede oran yoksa ya da hükümler geçersizse TCMB her yıl Ocak ayında faiz oranını ve alacağın tahsili masrafları için talep edilebilecek asgari giderim tutarını ilan eder. Oran, 3095 sayılı Kanun’daki ticari işlere uygulanacak gecikme faizi oranından en az yüzde sekiz fazla olmalıdır (m.1530/7).
- Taksitli ödeme: Taksit öngörülmüşse süre kuralları ilk taksit için uygulanır; her taksitin ödenmeyen kısmı m.1530/7’deki orana tabidir (m.1530/8).
TCMB’nin 2 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete’de (S. 33125) yayımlanan tebliğine göre 1 Ocak 2026’dan itibaren oran yıllık %43, asgari giderim tutarı 2.020 TL’dir. 2025 için bu değerler %53,25 ve 1.475 TL idi.
Hangi durumda hangi oran?
| Durum | Uygulanacak oran | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmede temerrüt faizi var | Sözleşmedeki oran (tedarikte ağır haksız ölçüde düşükse geçersiz) | TTK m.8/1, m.1530/6 |
| Ticari iş, mal/hizmet tedariki dışında, sözleşmede oran yok | Ticari temerrüt faizi (avans esaslı) | 3095 s.K. m.2/2 |
| Ticari işletmeler arası mal/hizmet tedariki, sözleşmede oran yok | TTK 1530 oranı + asgari giderim | TTK m.1530/7 |
| Adi iş, sözleşmede oran yok | Yasal faiz | 3095 s.K. m.1, m.2/1 |
Örnek 1: 2025’te iki oran dönemine yayılan alacak
Bir şirketin 100.000 TL’lik ticari alacağı 1 Mart 2025’te temerrüde düşmüş ve 15 Eylül 2025’te ödenmiştir. Faiz 2 Mart’ta başlar, 15 Eylül dahil 198 gün işler. 1 Temmuz 2025’te oran %49,25’ten %44,25’e indiği için süre bölünür:
100.000,00 × %49,25 × 121 / 365 = 16.326,71 100.000,00 × %44,25 × 77 / 365 = 9.334,93 Toplam ticari temerrüt faizi = 25.661,64 TL
Örnek 2: 400.000 TL’lik tedarik faturası, üç farklı oran
Bir firma, 10 Haziran 2026’da aldığı 400.000 TL’lik mal faturasını ödemiyor; sözleşmede ödeme süresi ve faiz oranı yok. Otuz günlük süre 10 Temmuz 2026’da dolar, faiz 11 Temmuz’da başlar. Ödeme 6 Ekim 2026’da yapılırsa 88 gün faiz işler. Aynı alacağın üç farklı oranla sonucu:
| Faiz türü | Oran | 88 günlük faiz |
|---|---|---|
| TTK m.1530 (tedarik) | %43 | 41.468,49 TL |
| Ticari temerrüt faizi (avans esaslı) | %39,75 | 38.334,25 TL |
| Yasal faiz (adi iş olsaydı; 20 gün %24, 68 gün %31) | dönemli | 28.361,64 TL |
TTK 1530: 400.000,00 × %43 × 88 / 365 = 41.468,49 Ticari: 400.000,00 × %39,75 × 88 / 365 = 38.334,25 Asgari giderim (2026) = 2.020,00 TTK 1530 yoluyla toplam talep (faiz + giderim) = 43.488,49 TL
Tedarik faturasında TTK oranı ticari temerrüt faizine göre 3.134,24 TL daha fazla faiz doğurur; ayrıca 2.020 TL asgari giderim tutarı istenebilir. Oranlar arasındaki bu fark, doğru dayanağı seçmeyi önemli kılar.
Faiz türünü seçip hesaplayınYasal, ticari (avans esaslı), TTK 1530, sözleşme veya döviz (3095 m.4/a) oranıyla; oran değişimlerini, kısmi ödemeleri, birden çok alacak…
Bileşik faiz, sözleşme ve uyuşmazlık
Ticari faizde de kural basit faizdir: 3095 sayılı Kanun m.3 mürekkep faizi yasaklar, ancak TTK hükümlerini saklı tutar. TTK m.8/2’ye göre üç aydan kısa olmamak üzere faizin anaparaya eklenip birlikte yeniden faizlenmesi şartı yalnızca cari hesaplarda ve her iki taraf bakımından ticari iş niteliğindeki ödünç sözleşmelerinde geçerlidir; bu hüküm sözleşenleri tacir olmayanlara uygulanmaz ve aykırı işletilen faiz yok hükmündedir (m.8/4).
Konusu bir miktar para olan alacak, tazminat ya da itirazın iptali gibi ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Faiz oranı, temerrüt tarihi ve alacağın niteliği somut olaya göre değişebilir; tutar büyükse bir avukattan görüş alın. Yasal faiz ve ticari faiz arasındaki farkın genel çerçevesi için Temerrüt Nedir? ve Yasal Faiz Oranı 2026 yazılarına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ticari temerrüt faizi nedir ve 2026’da yüzde kaçtır?
Ticari işlerde sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı yasal faizden fazlaysa alacaklı temerrüt faizini bu oran üzerinden isteyebilir (3095 s.K. m.2/2). TCMB’nin avans oranı 20.12.2025’ten beri %39,75’tir ve 30 Haziran 2026’da da değişmemiştir; bu nedenle 2026 yılının tamamı için ticari temerrüt faizi %39,75’tir.
Avans faizi ile reeskont faizi aynı şey mi?
Hayır. Reeskont, TCMB’nin kısa vadeli kredi işlemlerinde; avans ise kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı orandır. 31.07.2026’dan beri yasal faiz reeskont oranının %80’ine (7589 sayılı Kanun ile değişik 3095 s.K. m.1), ticari temerrüt faizi ise avans oranına bağlıdır (3095 s.K. m.2/2). TCMB’nin 20.12.2025’ten beri uyguladığı oranlar reeskont için %38,75, avans için %39,75’tir.
TTK m.1530 faizi ne zaman uygulanır?
Ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki amacıyla yapılan işlemlerde, alacaklı edimini yerine getirmiş ve borçlu ödemeyi süresinde yapmamışsa; sözleşmede temerrüt faiz oranı öngörülmemişse ya da ilgili sözleşme hükümleri geçersizse. Bu oran TCMB tarafından her yıl Ocak ayında ilan edilir; 2026 için %43’tür.
Asgari giderim tutarı nedir?
TTK m.1530/7 uyarınca TCMB’nin her yıl Ocak ayında faiz oranıyla birlikte ilan ettiği, alacağın tahsili masrafları için talep edilebilecek asgari tutardır. 2026 için 2.020 TL olarak ilan edilmiştir.
Ticari borçta faize faiz işletilebilir mi?
Kural olarak hayır: 3095 sayılı Kanun m.3, kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemeyeceğini söyler. Ancak aynı madde Türk Ticaret Kanunu hükümlerini saklı tutar; TTK m.8/2’ye göre üç aydan kısa olmamak üzere faizin anaparaya eklenip birlikte yeniden faizlenmesi şartı yalnızca cari hesaplarda ve her iki taraf bakımından ticari iş niteliğindeki ödünç sözleşmelerinde geçerlidir.
Kaynaklar
- 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun (m.1–3, mevzuat.gov.tr)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.3, m.8–10, m.19, m.1530, mevzuat.gov.tr)
- TCMB — Reeskont ve Avans Faiz Oranları
- TCMB — TTK Md. 1530 temerrüt faizi ve asgari giderim tutarı
- Resmî Gazete 02.01.2026, S. 33125 — TCMB Tebliği (TTK m.1530/7, 2026 oranı ve asgari giderim tutarı)
- 7589 sayılı Kanun — Resmî Gazete 31.07.2026, S. 33326 (3095 s.K. m.1 değişikliği)