Gecikme Zammı Hesaplama

Gecikme zammı nasıl hesaplanır?

Gecikme zammı bileşik değil, basit olarak hesaplanır ve vade günü süreye dahil edilmez, ödeme günü dahil edilir. Süre önce tam aylara ayrılır; aylar her seferinde vade gününden sayılır (31 Ocak vadeli bir borçta 28 Şubat, 31 Mart, 30 Nisan). Her tam ay için borç, o ayın ilk günü yürürlükte olan aylık oranla çarpılır. Son tam aydan sonra kalan gün kesri için günlük oran kullanılır.

Gecikme zammı = Σ Tutar × Aylık oran (her tam ay) + Tutar × Günlük oran × Kesir gün
Günlük oran = Aylık oran / 30  (6. haneye yukarı yuvarlanır)

Günlük oranın yuvarlanması. Tahsilat Genel Tebliği'ne göre günlük oran, aylık oranın 30'da biridir ve virgülden sonra altı haneye yukarı yuvarlanır: %3,7 / 30 = 0,0012333… → 0,001234; %4,5 için 0,001500; %4 için 0,001334. Bu küçük fark büyük tutarlarda kuruşları değiştirir; araç bu kuralı birebir uygular.

Oran ay içinde değişirse. Tebliğe göre aylık esasta bir aylık süre içindeki bir tarihte oran değişirse o ayın tamamına eski oran uygulanır. Günlük esasta (ay kesrinde) ise yeni oran yürürlüğe girdiği gün dahil olmak üzere uygulanır. Araç her ayın ilk gününe bakarak oranı seçer ve ay içi değişimleri dökümde ayrıca not eder.

Örnek hesaplama

Vadesi 31.10.2025 olan 10.000 TL vergi borcu 15.01.2026'da ödeniyor. Vadeden itibaren tam aylar 30.11.2025 ve 31.12.2025'te dolar; ardından 15 günlük kesir kalır.

Oran 13.11.2025'te %4,5'ten %3,7'ye düşmüştür; ancak ilk tam ay 01.11.2025'te başladığı için ayın tamamına eski oran (%4,5) uygulanır. Ödenecek toplam tutar 11.005,10 TL'dir. Aynı borç için gecikme faizi hesaplansaydı ay kesri dikkate alınmayacağından 450 + 370 = 820,00 TL; pişmanlık zammı hesaplansaydı 15 günlük kesir bir tam ay sayılacağından 450 + 370 + 370 = 1.190,00 TL olurdu.

Kesirde oran değişimi: Vadesi 05.11.2025 olan 10.000 TL 20.11.2025'te ödenirse tam ay yoktur; 06–12 Kasım arası 7 gün × 0,001500 = 105,00 TL, 13–20 Kasım arası 8 gün × 0,001234 = 98,72 TL, toplam 203,72 TL gecikme zammı doğar.

Yasal dayanak ve güncel oran

6183 s.K. m.51: Amme alacağının vadesinde ödenmeyen kısmına, vade tarihinden itibaren her ay için Cumhurbaşkanınca belirlenen oranda gecikme zammı uygulanır; ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesaplanır. Gecikme zammı 1 TL'den az olamaz. Vergi ziyaı cezasına tam, mahkemelerce verilen ceza niteliğindeki alacaklara yarı oranda uygulanır; usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarına uygulanmaz.

Güncel oran 13.11.2025'ten itibaren aylık %3,7'dir (10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı); yıllık basit karşılığı %44,4'tür. Önceki oran 21.05.2024–12.11.2025 arasında aylık %4,5 idi (8484 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı). Oran Cumhurbaşkanı Kararıyla, düzensiz aralıklarla değişir.

VUK m.112/3 — gecikme faizi: İkmalen, re'sen veya idarece tarh edilen vergilerde, gecikme zammı oranında gecikme faizi normal vade tarihinden başlayarak kesinleşen vergide son tarhiyatın tahakkuk tarihine, dava konusu vergide yargı kararının tebliğ tarihine, kanun yolundan vazgeçmede dilekçenin verildiği tarihe kadar hesaplanır. Gecikme faizinde ay kesirleri dikkate alınmaz.

VUK m.371 — pişmanlık zammı: Pişmanlıkla beyan edilen vergiye, vadeden haber verme tarihine kadar geçen süre için "her ay ve kesri" gecikme zammı oranında zam uygulanır; kesir gün sayısı ne olursa olsun bir tam ay sayılır. Vergi ve zam haber verme tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenmezse pişmanlıktan yararlanılamaz; araç "Planlanan ödeme tarihi" girildiğinde bu süreyi denetler.

6183 s.K. m.52 — tecil: Tecil edilen borçta gecikme zammı tecil talep tarihinden bir önceki güne kadar hesaplanır; sonrasında yıllık %39 tecil faizi işler. Bu dönem için Tecil Faizi aracını kullanın.

Kapsam dışı kalanlar ve sık yapılan hatalar

SGK prim borçları bu araçla hesaplanmaz. 5510 sayılı Kanun'un 89. maddesi prim borçlarına farklı bir yöntem uygular: ilk üç ay için gecikme cezası, sonrasında Hazine'nin açıkladığı oranlarla bileşik gecikme zammı. Prim borcunuzu SGK e-Borç ekranından sorgulayın.

• Vade gününü saymak: Vade günü süreye girmez; 30.09.2026 vadeli borç 04.10.2026'da ödenirse 4 günlük kesir vardır.
• Ayları 30 güne bölmek: Tam aylar takvim ayıdır ve vade gününden sayılır; 92 günü 3 ay 2 gün gibi bölmek yanlış sonuç verir.
• Günlük oranı yuvarlamamak: %3,7 / 30 = 0,0012333 yerine tebliğ gereği 0,001234 kullanılır.
• Ay içindeki oran değişikliğini bölmek: Tam ayın tamamına ayın ilk günündeki oran uygulanır; değişim yalnızca kesir günlerini böler.
• Gecikme faizinde kesir hesaplamak: VUK m.112 kesirleri dışarıda bırakır; kesri ekleyen hesap fazla faiz çıkarır.
• Usulsüzlük cezasına zam eklemek: 6183 m.51/3 gereği usulsüzlük cezalarına gecikme zammı uygulanmaz.