Temerrüt Faizi Hesaplama

Temerrüt faizi nasıl hesaplanır?

Temerrüt faizi basit faizle hesaplanır: anapara, yıllık oran ve faiz işleyen gün sayısı çarpılır, sonuç 365'e bölünür. Oran süre içinde değiştiyse süre dönemlere bölünür; her dönem kendi oranıyla hesaplanıp toplanır. Faize faiz yürütülmez; işlemiş faiz anaparaya eklenmez (3095 s.K. m.3).

Faiz = Σ Anapara × Oran / 100 × Gün / 365

Hangi günler sayılır? Temerrüt günü faize dahil edilmez, faiz ertesi günden başlar; ödeme ya da hesap günü dahildir. Bu nedenle 15.03.2026'dan 04.10.2026'ya kadar faiz işleyen gün sayısı 203'tür. Yeni bir oran yürürlüğe girdiği gün dahil olmak üzere yeni oranla faizlenir: 31.07.2026'da yürürlüğe giren %31'lik yasal faiz, 31 Temmuz gününden itibaren uygulanır.

Gün sayım yöntemi. Yargıtay uygulamasında yıl 365 gün kabul edilir ve araç varsayılan olarak "gerçek gün / 365" kullanır. Sözleşme öngörüyorsa artık yıllarda 366 güne bölen "gerçek gün / gerçek yıl" ya da her ayı 30 gün sayan "30/360" yöntemi seçilebilir. 30/360'ta gün sayısı faiz döneminin gerçek sınırlarıyla hesaplanır; örneğin 30.01.2026 → 28.02.2026 arası 28 gün sayılır.

Örnek hesaplama: oran değişikliği olan bir alacak

15 Mart 2026'da temerrüde düşen 100.000 TL'lik bir alacak 4 Ekim 2026'da ödeniyor ve sözleşmede faiz kararlaştırılmamış. Faiz günleri 16.03.2026–04.10.2026 arasıdır (203 gün). Yasal faiz 31.07.2026'da %24'ten %31'e çıktığı için süre iki döneme bölünür:

Toplam alacak 114.613,70 TL olur; ağırlıklı ortalama oran %26,28'dir. Aynı alacak ticari bir işten doğsaydı ticari temerrüt faiziyle (2026 için %39,75) 100.000 × 0,3975 × 203 / 365 = 22.107,53 TL faiz istenebilirdi; araç bu karşılaştırmayı sonuçta ayrıca gösterir.

Kısmi ödemeli örnek: 01.01.2025 temerrüt tarihli 100.000 TL alacağa 01.07.2025'te 20.000 TL ödenmiş olsun. Ödeme gününe kadar işleyen 181 günlük faiz 100.000 × 0,24 × 181 / 365 = 11.901,37 TL'dir. TBK m.100 gereği ödeme önce bu faize, kalan 8.098,63 TL anaparaya sayılır; anapara 91.901,37 TL'ye düşer. 31.12.2025'e kadar 183 gün daha 91.901,37 × 0,24 × 183 / 365 = 11.058,38 TL faiz işler. Toplam işlemiş faiz 22.959,75 TL, kalan borç 102.959,75 TL'dir.

Faiz türleri ve yasal dayanak

Yasal (kanuni) faiz — 3095 s.K. m.1 ve m.2/1. Sözleşmede temerrüt faizi kararlaştırılmamış adi işlerde uygulanır. 7589 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle (RG 31.07.2026) oran, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirlenir; 30 Haziran günkü reeskont oranı bundan en az 5 puan farklıysa yılın ikinci yarısında o oranın yüzde sekseni geçerlidir. 2026 için 31.12.2025 reeskont oranı %38,75 × 0,80 = %31'dir. 01.06.2024–30.07.2026 arasında 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla belirlenen %24 uygulanmıştı.

Ticari temerrüt faizi — 3095 s.K. m.2/2. Ticari işlerde sözleşmede oran yoksa TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı oran esas alınır; 30 Haziran oranı bundan en az 5 puan farklıysa yılın ikinci yarısında o oran geçerlidir. Araç bu tabloyu TCMB avans faizi serisinden her hesapta yeniden türetir ve yalnızca yasal faizden yüksek olduğu günlerde uygular. Bugünkü avans oranı %39,75 düzeyindedir. Sözleşmedeki akdi faiz ticari temerrüt oranından yüksekse temerrüt faizi akdi faizden az olamaz (3095 s.K. m.2/3); bu durumda "Sözleşmede kararlaştırılan sabit oran" seçeneğini kullanın.

TTK m.1530 geç ödeme faizi. Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde, sözleşmede ödeme günü kararlaştırılmamışsa borçlu faturayı aldığı tarihten 30 gün sonra kendiliğinden temerrüde düşer. Oran her takvim yılı için TCMB tarafından ilan edilir (2026: %43); alacaklı ayrıca asgari giderim tutarını (2026 için 2.020 TL) isteyebilir. Tüketici işlemlerinde uygulanmaz.

Yabancı para alacakları — 3095 s.K. m.4/a. Alacaklı, devlet bankalarının o para birimiyle açılmış bir yıl vadeli mevduata fiilen uyguladığı en yüksek faizi isteyebilir. Bu oran tablo olarak yayımlanmadığı için araçta elle girilir ve sonuç döviz cinsinden gösterilir; kur farkı ve TL'ye çevirme (TBK m.99) ayrıca değerlendirilir.

Sözleşmesel temerrüt faizi — TBK m.120. Adi işlerde sözleşmeyle kararlaştırılan yıllık temerrüt faizi, yasal faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamaz; araç sınır aşılırsa uyarı verir. Tüketici kredilerinde gecikme faizi akdi faizin %30 fazlasıyla sınırlıdır.

Kısmi ödeme, birden çok alacak ve icra takibi

TBK m.100: Borçlu faiz ve masraf borcunu ödemedikçe kısmi ödemeyi anaparadan düşüremez; ödeme önce masrafa, sonra işlemiş faize, kalanı anaparaya sayılır. Anapara azaldıkça sonraki günlerin faizi küçülür. Sözleşme ya da mahkeme kararı farklı bir sıra öngörüyorsa "Masraf → anapara → faiz" seçeneği kullanılabilir.

TBK m.101: Birden çok borç varsa ve ödemenin hangi borca sayılacağı belirlenmemişse ödeme önce takip edilmiş, sonra muacceliyeti önce gelen borca sayılır. Araç "Birden çok alacak kalemi" modunda kira, fatura gibi kalemleri kendi temerrüt tarihleriyle ayrı faizlendirir ve kısmi ödemeleri en eski temerrüt tarihli kaleme önce mahsup eder.

İcra takibi: Takip talebinde asıl alacak, takip tarihine kadar işlemiş faiz ve takipten sonra istenecek faiz oranı ayrı ayrı yazılır (İİK m.58). İcra takip tarihi girildiğinde araç takip günü dahil işleyen faizi "takip öncesi işlemiş faiz", sonrasını "takip sonrası faiz" olarak ayırır. İşlemiş faize takipten sonra ayrıca faiz yürütülmez.

Sık yapılan hatalar

• Temerrüt gününü faize katmak: Faiz temerrüdün ertesi günü başlar; hem başlangıç hem bitiş gününü saymak bir günlük fazla faiz üretir.
• Tek oran kullanmak: Oran süre içinde değiştiyse tüm süreye son oranı ya da ilk oranı uygulamak yanlıştır; her dönem kendi oranıyla hesaplanır.
• Ticari işte yasal faiz istemek: Tarafların ikisi için de ticari iş niteliğindeki alacaklarda ticari temerrüt faizi istenebilir; yasal faiz seçmek alacaklının aleyhinedir.
• Faizi anaparaya eklemek: 3095 s.K. m.3 bileşik faizi yasaklar; işlemiş faiz ayrı bir kalem olarak tutulur.
• Kısmi ödemeyi doğrudan anaparadan düşmek: TBK m.100 sırası uygulanmazsa anapara olduğundan düşük, faiz olduğundan az görünür.
• Temerrüt tarihini yanlış belirlemek: Belirli vade günü olmayan borçlarda borçlu ihtarla temerrüde düşer (TBK m.117); ihtarın tebliğ tarihi esas alınmalıdır.