Basit Faiz Hesaplama

Basit faiz formülü

Basit faizde faiz yalnızca ilk anapara üzerinden işler ve süreyle doğru orantılı büyür. Temel formül şöyledir:

Faiz = Anapara × Oran × Süre (yıl)
Süre (yıl) = Gün / 365   (ya da Gün / 360, Ay / 12, Yıl)

Oran ondalık yazılır; yani %30 için 0,30 kullanılır. Günlük faiz, anaparanın yıllık oranla çarpılıp taban gün sayısına bölünmesiyle bulunur. 100.000 TL anapara, %30 yıllık oran ve 90 gün için: 100.000 × 0,30 × 90 / 365 = 7.397,26 TL. Aynı koşulda 360 günlük taban seçilirse faiz 100.000 × 0,30 × 90 / 360 = 7.500,00 TL olur. İki sonuç arasındaki fark, gün tabanının neden önemli olduğunu gösterir: 360 tabanı faizi 365/360 oranında yükseltir.

Bu denklem tek bilinmeyenli olduğu için ters yönde de çözülür:

Anapara = Faiz / (Oran × Süre)
Oran    = Faiz / (Anapara × Süre)
Süre    = Faiz / (Anapara × Oran)

Süre sonucu yıl cinsinden bulunur ve seçilen gün tabanıyla güne çevrilir. 100.000 TL anapara, %36 oran ve 9.000 TL faiz için süre 9.000 / (100.000 × 0,36) = 0,25 yıl, yani 91,25 gündür.

Gün tabanı: 365, 360 ve 30 günlük ay

Aynı faiz oranı farklı gün tabanlarıyla farklı tutar üretir. Türkiye'de uygulamada üç yaklaşım görülür:

Araçta oran birimini "Aylık (ay = 30 gün)" seçtiğinizde aylık oran 12 ile çarpılarak yıllık basit orana çevrilir ve süre 360 günlük yıl esasıyla hesaplanır; yani gün tabanı seçimi dikkate alınmaz. 100.000 TL, aylık %2 ve 45 gün için faiz 100.000 × 0,02 × 45 / 30 = 3.000,00 TL, yıllık basit oran karşılığı %24'tür. Aylık oranı yıllığa çevirirken basit çarpma (×12) kullanılır; bileşik dönüşüm için faiz dönüştürücü aracına bakın.

Süreyi gün, ay, yıl ya da tarih olarak girmek

Süreyi doğrudan gün olarak yazabilirsiniz; ay girdiğinizde süre ay / 12 yıl, yıl girdiğinizde olduğu gibi yıl sayılır. Başlangıç ve bitiş tarihi seçeneğinde gün sayısı bitiş − başlangıç olarak bulunur: başlangıç günü sayılmaz, bitiş günü dahildir. 01.01.2026 ile 01.04.2026 arasında 90 gün vardır. Artık yıllarda şubat 29 gün olduğundan aynı ay sayısı farklı gün üretebilir; tarih aralığı seçeneği bu farkı kendiliğinden hesaba katar. Bitiş tarihi başlangıçtan önce ya da aynı gün ise araç hata verir.

Resmî faiz hesaplarında dönem içinde oran değişiyorsa süreyi parçalara bölmeniz gerekir. Bu araç tek oranla çalışır; oranı değişen yasal faiz, temerrüt faizi ya da gecikme zammı için ilgili hesaplayıcıları kullanın, çünkü onlar oran tablosunu dönemlere bölerek faizi toplar.

Örnek hesaplamalar

Örnek 1 — Faiz tutarı: 100.000 TL, yıllık %30, 90 gün, 365 tabanı → 100.000 × 0,30 × 90 / 365 = 7.397,26 TL; anapara ve faiz toplamı 107.397,26 TL, günlük faiz 82,19 TL.

Örnek 2 — Oranı bulmak: 50.000 TL anapara 180 günde 5.000 TL faiz getirmişse oran = 5.000 / (50.000 × 180 / 365) = %20,28 (yıllık basit).

Örnek 3 — Gerekli anapara: Yıllık %24 faizle 30 günde 1.000 TL faiz elde etmek için anapara 1.000 / (0,24 × 30 / 365) = 50.694,44 TL olmalıdır.

Örnek 4 — Süre: 100.000 TL, %36 oran ve 9.000 TL faiz için süre 91,25 gündür.

Aşağıdaki canlı örnek, ilk hesabı kendi rakamlarınızla değiştirmenize yardımcı olur.

Yasal faiz, tecil faizi ve gecikme zammı ile ilişkisi

Birçok resmî faiz türü basit faizle hesaplanır, ancak gün tabanı ve oran birimi farklıdır. Bugün yürürlükteki yıllık yasal faiz oranı %31, tecil faizi %39 yıllık, gecikme zammı ise %3,7 aylıktır. Yasal faiz oranının geçmiş dönemlerde nasıl değiştiğini aşağıdaki tabloda ve grafikte görebilirsiniz. Oran değişen dönemlerde hesap yapmak için temerrüt faizi ve gecikme zammı hesaplayıcıları, bu tablodaki dönemleri kullanarak faizi parçalara ayırır.

Resmî oranların tamamı Resmî Gazete'de yayımlanır; faiz hesabınızın dayanağı olarak sözleşmeyi ve ilgili kararı esas almalısınız. Bu araç, resmî oranın kendisini sorgulamaz; girdiğiniz oranı uygulayarak basit faiz hesabı yapar.

Sık yapılan hatalar

• Aylık oranı yıllık sanmak: %3 aylık faiz yıllık %3 değil, basit hesapla %36'dır. Oran birimini doğru seçin.
• Yüzdeyi ondalığa çevirmeyi unutmak: %30 için 0,30 kullanılır; araçta yüzde olarak 30 yazmanız yeterlidir.
• Gün tabanını karıştırmak: Mevduat ve temerrüt faizi 365, tecil faizi 360 tabanlıdır. Yanlış taban kuruş farkı değil, yüzde farkı üretir.
• Gün sayımını yanlış yapmak: Başlangıç günü sayılmaz, bitiş günü sayılır. 31 günlük bir ayı 30 gün saymak 1/30'luk hata yaratır.
• Basit faizi bileşik gibi yorumlamak: Basit faizde birikim doğrusaldır; faiz anaparaya eklenmez.
• Dönem içinde değişen oranı tek oranla hesaplamak: Oran değiştiyse süreyi bölün.