Gecikme Zammı Hesaplama: Vergi Borcunda Aylık %3,7 Ne Anlama Geliyor?
Vadesinde ödenmeyen vergi ve diğer kamu alacaklarına 6183 sayılı Kanun m.51 uyarınca her ay için ayrı ayrı gecikme zammı işler. Aylık oranın tam aya ve ay kesrine nasıl uygulandığı, günlük oranın nasıl bulunduğu; gecikme faizi, pişmanlık zammı, tecil faizi ve temerrüt faiziyle farkı, örnekli hesapla.
- HazırlayanTemerrüt Editörlüğü
- Güncelleme
- Okuma7 dakikalık okuma
Kısaca
Vadesinde ödenmeyen vergi, harç gibi kamu alacaklarına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı gecikme zammı işler (6183 sayılı Kanun m.51). Oran 13 Kasım 2025’ten beri aylıktır ve %3,7 düzeyindedir. Tam aylar için tutar × aylık oran, ay kesri için günlük oran (aylık oran / 30, 6 haneye yukarı yuvarlanmış) × gün sayısı uygulanır. Vade günü hesaba katılmaz, ödeme günü dahildir.
Gecikme zammı yalnızca kamu alacakları içindir. Özel hukuktan doğan para borçlarında temerrüt faizi işler ve yıllık oranla hesaplanır.
Gecikme zammı nedir, neye uygulanır?
Gecikme zammı, amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına uygulanan zamdır. Kanun, “vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı” oran uygulanacağını, ay kesirlerine isabet eden zammın ise günlük hesap edileceğini söyler (m.51/1). Başlıca kurallar:
- Asgari tutar: Gecikme zammı bir lirandan az olamaz; hesaplanan zam 1 TL’nin altında kalırsa 1 TL alınır (m.51/2; kanun metninde eski para birimiyle bir milyon lira yazar).
- Cezalar: Vergi ziyaı cezalarında zam tam oranda, mahkemelerce verilen ve ceza niteliği taşıyan amme alacaklarında yarı oranda uygulanır; bunların dışındaki ceza niteliğindeki alacaklara gecikme zammı uygulanmaz (m.51/3).
- Ne zamana kadar işler: Alacağın tecilinde tecilin yapıldığı, iflasta iflasın açıldığı, acizde aciz hâlinin sabit olduğu güne kadar (m.52/1).
- Bildirim: Zammın önceden borçluya bildirilmesi gerekmez; aslın ödenmiş olması da zammın takip ve tahsiline engel değildir (m.52/2-3).
- Oranı kim belirler: Cumhurbaşkanı, oranı kararla belirler ve değiştirebilir (m.51/4).
SGK prim borçlarında gecikme cezası ve gecikme zammı ayrıca 5510 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir (m.89). Bu yazıdaki yöntem vergi ve 6183 kapsamındaki alacaklar içindir; SGK primi için geçerli değildir.
Güncel oran ve yürürlük tarihi
%3,7 Güncel gecikme zammı (aylık) · 13.11.2025’ten beri · 10556 s. Cumhurbaşkanı Kararı
Oran, 13.11.2025 tarihli ve 33076 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile aylık %3,7 olarak belirlendi. Önceki oran, 21.05.2024’ten itibaren uygulanan aylık %4,5 idi. Aylık %3,7’nin basit yıllık karşılığı %44,4’tür; ancak hesap aylık ve günlük esasa göre yapıldığından bu karşılık yalnızca büyüklük kıyası içindir.
Hesaplama kuralı: tam ay ve ay kesri
Hesaplama, Tahsilat Genel Tebliği’ndeki esaslara göre yapılır:
- Vadeyi belirleyin. Süre, vade gününü izleyen günden başlar. Örneğin 26.06.2026 vadeli borçta ilk gün 27.06.2026’dır.
- Tam ayları sayın. Vadeden itibaren dolan her ay için tutar × aylık oran uygulanır. Ay, gün sayısından bağımsız bir aydır; Şubat ile Mart aynı oranla zamlanır.
- Ay kesrini bulun. Son tam aydan ödeme gününe kadar (ödeme günü dahil) kalan günler ay kesridir.
- Günlük oranı bulun. Bir ay 30 gün sayılır; günlük oran = aylık oran / 30. Virgülden sonraki ilk 6 hane kullanılır; 7. veya sonraki hanelerde sıfırdan farklı bir rakam varsa 6. hane bir üst sayıya tamamlanır. Aylık %3,7 için 0,037 / 30 = 0,00123333… olduğundan günlük oran 0,001234’tür.
- Toplayın. Gecikme zammı = tam ay sayısı × tutar × aylık oran + tutar × günlük oran × kesir günü.
Oran, hesaplanan süre içinde değişmişse tebliğ iki durumu ayırır: tam aylarda (aylık esas) oran değişikliği bir aylık sürenin içinde yapılırsa o bir aylık sürenin tamamına eski oran uygulanır; ay kesrinde (günlük esas) kararın yürürlüğe girdiği gün dahil sonraki günlere yeni oran, öncesine eski oran uygulanır.
Örnekler
Örnek 1: Güncel oranla 100.000 TL
Vadesi 26.06.2026 olan 100.000 TL’lik bir vergi borcu 6 Ekim 2026’da ödenirse üç tam ay ve 10 günlük bir ay kesri oluşur. Vade tarihi, borcun türüne göre ilgili vergi kanununda belirlenir; kendi borcunuzun vadesini tahakkuk fişinden ya da İnteraktif Vergi Dairesi’nden görebilirsiniz.
| Dönem | Tür | Gün | Aylık oran | Zam |
|---|---|---|---|---|
| 27.06.2026 – 26.07.2026 | tam ay | 30 | %3,7 | 3.700,00 TL |
| 27.07.2026 – 26.08.2026 | tam ay | 31 | %3,7 | 3.700,00 TL |
| 27.08.2026 – 26.09.2026 | tam ay | 31 | %3,7 | 3.700,00 TL |
| 27.09.2026 – 06.10.2026 | ay kesri | 10 | günlük 0,001234 | 1.234,00 TL |
| Toplam | 102 | 12.334,00 TL |
100.000,00 × %3,7 × 3 ay = 11.100,00 100.000,00 × 0,001234 × 10 gün = 1.234,00 Gecikme zammı = 12.334,00 TL Ödenecek toplam (asıl + zam) = 112.334,00 TL
Örnek 2: Oranın değiştiği ay
Oran değişikliği, tam ay içine denk geldiğinde sonuç sezgiye aykırı çıkabilir. 10.000 TL’lik borcun vadesi 26.10.2025, ödeme günü 15.01.2026 olsun. 13.11.2025’te oran %4,5’ten %3,7’ye indi:
27.10.2025 – 26.11.2025 tam ay (ay içinde değişim: eski oran) %4,5 = 450,00 27.11.2025 – 26.12.2025 tam ay %3,7 = 370,00 27.12.2025 – 15.01.2026 20 gün × 0,001234 × 10.000,00 = 246,80 Gecikme zammı = 1.066,80 TL
Oranın indiği 13 Kasım ayın ortasında kaldığı için ilk ayın tamamı eski oranla zamlanır. Yeni oran, ancak sonraki aydan itibaren geçerli olur.
Gecikme zammını hesaplayınVergi ve diğer amme alacaklarında 6183 m.51 gecikme zammını, VUK 112 gecikme faizini ve VUK 371 pişmanlık zammını Tahsilat Genel Tebliği…
Gecikme faizi, pişmanlık zammı, tecil faizi ve temerrüt faizi
Benzer adlı dört kavram sık karıştırılır:
| Kavram | Ne zaman | Oran | Ay kesri |
|---|---|---|---|
| Gecikme zammı (6183 m.51) | Vadesinde ödenmeyen amme alacağı | Aylık, %3,7 | Günlük hesaplanır |
| Gecikme faizi (VUK m.112/3) | Tarhiyat sonrası: normal vadeden tahakkuk, karar tebliği veya kanun yolundan vazgeçme tarihine kadar | Gecikme zammı oranında | Dikkate alınmaz |
| Pişmanlık zammı (VUK m.371) | Beyana dayanan vergide kendiliğinden haber verme | Gecikme zammı oranında, her ay ve kesri için | Her kesir bir tam ay |
| Tecil faizi (6183 m.48) | Borç tecil edilip taksitlendirilirse | Yıllık, genel oran 13.11.2025’ten beri %39 | — |
Örnek 2’deki 10.000 TL, 26.10.2025 vadeli borç ve 15.01.2026 tarihi için gecikme zammı 1.066,80 TL; gecikme faizi 820,00 TL (20 günlük kesir dikkate alınmaz); pişmanlık zammı 1.190,00 TL’dir (kesir tam ay sayılır). Pişmanlık zammında zam, vergiyle birlikte haber verme tarihinden başlayarak on beş gün içinde ödenmelidir (VUK m.371/1, 5. bent).
Tecil faizi, borcun tecil edildiği tarihten sonra devreye girer; çünkü gecikme zammı tecilin yapıldığı güne kadar işler (6183 m.52). Tecil faizinin genel oranı Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Tahsilat Genel Tebliği ile belirlenir; 13.11.2025’ten itibaren yıllık %39’dur. Belirli dönem ve kapsamlar için ayrı düzenlemeler çıkabilir; güncel bilgi için Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularına bakın.
Temerrüt faiziyle karşılaştırma
Aynı 100.000 TL ve 26.06.2026 – 06.10.2026 arasındaki 102 gün için (güncel oranlarla): gecikme zammı 12.334,00 TL, ticari temerrüt faizi 11.108,22 TL, yasal faiz 8.010,96 TL tutar. Gecikme zammı kamu alacaklarına uygulandığından bu sonuçlar birbirinin alternatifi değil, yalnızca ölçek kıyasıdır. Özel borçlardaki hesap için Temerrüt Faizi Nasıl Hesaplanır? ve Ticari Temerrüt Faizi yazılarına bakın.
Borcu ödeyemiyorsanız
Zam her ay işlemeye devam ettiği için geciken borçta zaman önemlidir. Borç durumunuzu Gelir İdaresi Başkanlığı’nın İnteraktif Vergi Dairesi’nden ya da vergi dairenizden öğrenebilirsiniz. Borcun vadesinde ödenmesi amme borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlunun yazılı istemi ve teminat şartıyla alacaklı idare borcu 72 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil edebilir (6183 s.K. m.48/1). Azami süre, 7582 sayılı Kanun’la 04.06.2026’dan itibaren 36 aydan 72 aya çıkarıldı. Tahsil dairesi itibarıyla tecil edilen borçların toplamı kanunda bir milyon TL’ye kadar teminatsızdır; 11414 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’yla (RG 13.06.2026, S. 33279) bu tutar on milyon TL olarak uygulanır (m.48/2). Başvuru ve taksit koşulları idarenin açıklamalarına göre değişir; ayrıntı için vergi dairenize ya da bir mali müşavire danışın.
Sık sorulan sorular
Gecikme zammı nasıl hesaplanır?
Vadeden sonraki her tam ay için tutar × aylık oran bulunur; kalan ay kesri günlük hesaplanır. Günlük oran, aylık oranın 30’a bölünmesiyle bulunur ve virgülden sonra 6 haneye yukarı yuvarlanır (%3,7 için 0,001234). Vade günü hesaba katılmaz, ödeme günü dahildir. Örneğin 100.000 TL’nin 26.06.2026 vadeli borcu 06.10.2026’da ödenirse gecikme zammı 3 × 3.700 + 10 × 123,40 = 12.334,00 TL olur.
Gecikme zammı yıllık yüzde kaç eder?
6183 sayılı Kanun’da oran aylık belirlenir; 13.11.2025’ten beri aylık %3,7’dir. Basit karşılığı yıllık %44,4’tür (3,7 × 12). Bu karşılık yalnızca kıyas içindir: gecikme zammı yıllık oranla değil, ay ve ay kesri esasına göre hesaplanır.
Gecikme zammı ile gecikme faizi aynı şey mi?
Oranları aynıdır ama konuları farklıdır. Gecikme zammı, vadesinde ödenmeyen amme alacağına 6183 sayılı Kanun m.51 gereği işler ve ay kesirleri günlük hesaplanır. Gecikme faizi, tarhiyat sonrası belirlenen vergiler için VUK m.112 uyarınca normal vadeden tahakkuk (ya da karar tebliği, vazgeçme) tarihine kadar hesaplanır; ay kesirleri dikkate alınmaz.
Gecikme zammı ile temerrüt faizi arasındaki fark nedir?
Gecikme zammı, vergi, harç ve benzeri kamu alacaklarında 6183 sayılı Kanun’a göre aylık oranla işler. Temerrüt faizi ise özel hukuktan doğan para borçlarında 3095 sayılı Kanun’a göre yıllık oranla işler. Aynı tutar ve aynı sürede, güncel oranlarla gecikme zammı temerrüt faizinden yüksek sonuç verir.
Vergi borcunu ödemişim, gecikme zammı hâlâ işler mi?
Aslın ödenmesi, gecikme zammının takip ve tahsiline engel değildir (6183 s.K. m.52). Gecikme zammının önceden borçluya bildirilmesi de gerekmez. Bu yüzden asıl borç ödenmiş olsa bile ödeme tarihine kadar işleyen zam ayrıca tahsil edilebilir.
Kaynaklar
- 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (m.48, 51, 52; 7582 s.K. değişikliğiyle, mevzuat.gov.tr)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (m.112, m.371, mevzuat.gov.tr)
- Resmî Gazete 13.11.2025, S. 33076 (10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, gecikme zammı oranı)
- Tahsilat Genel Tebliği (Seri:C Sıra No:9), Resmî Gazete 13.11.2025 — tecil faizi
- Resmî Gazete 13.06.2026, S. 33279 (11414 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, teminatsız tecil sınırı)
- TÜRMOB — Gecikme zammı hesaplama esasları (Tahsilat Genel Tebliği özeti)