Altın Fonu Nedir? Kıymetli Madenler Fonu, Altın BYF, Ücretleri ve Vergisi

Kısaca altın fonu

Altın fonu, yatırımcılardan toplanan paranın büyük bölümünü altın ve altına dayalı araçlarda değerlendiren bir yatırım fonudur. SPK mevzuatında bu fonlar “kıymetli madenler fonu” türüne girer: fon toplam değerinin en az %80’i devamlı olarak borsada işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler ile kıymetli madenlere dayalı para ve sermaye piyasası araçlarında tutulur. Fiyat, altının TL karşılığındaki hareketine bağlı olarak iki yönde de değişir.

Bu yazı fonun işleyişini, katılım altın fonu ve altın BYF ayrımını, fiziki altından farklarını, ücretlerini ve vergisini anlatır. Belirli bir fonun ya da fiziki altının tercih edilmesine dair öneri içermez. Fon kavramı için önce Yatırım fonu nedir? yazısına bakabilirsiniz.

Altın fonu nasıl çalışır?

Fon Tebliği m.6, şemsiye fonları portföy sınırlarına göre türlere ayırır. Kıymetli madenler şemsiye fonu bunlardan biridir. Fon unvanında da bu yapı görünür: SPK Rehberi’ne göre fon toplam değerinin en az %80’i devamlı olarak belirli bir kıymetli madene yatırılıyorsa unvanda “Kıymetli Madenler” ibaresi yerine doğrudan o maden adı kullanılır (Rehber’in örneği: “Gümüş Fonu”). Piyasada “altın fonu” denilen ürünler bu çerçevede unvanında altın geçen kıymetli madenler fonlarıdır.

Portföyün geri kalan kısmı fonun izahnamesinde belirtilen diğer araçlarda olabilir. Rehber m.4.1.3’e göre unvanında altın, gümüş ya da kıymetli madenler geçen fonlarda (serbest fonlar hariç) fon toplam değerinin en fazla %20’si bankalardaki kıymetli madene dayalı, vadesi 12 ayı aşmayan vadeli ya da vadesiz mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirilebilir; unvanında “katılım” da geçen fonlarda bu sınır %25’tir. Tek bir bankadaki tutar fon toplam değerinin %10’unu aşamaz. Bu tutarlar fonun %80’lik kıymetli maden sınırı hesabına dahil edilir (Rehber, fon unvanına ilişkin esaslar, g bendi). Fon Tebliği m.22/3 ise fonun portföyündeki kıymetli madenlerin piyasa değerinin en fazla %75’ini Türkiye’deki borsalarda ödünç vermesine izin verir.

Yatırımcı katılma payı satın alır. Birim pay değeri, fon toplam değerinin katılma payı sayısına bölünmesiyle bulunur ve alım satımda kullanılır. Rehber m.6.8’e göre özel fon, gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonları, garantili ve koruma amaçlı fonlar ile kurucunun talebine bırakılan para piyasası, kısa vadeli ve serbest fonlar dışındaki fonların TEFAS’a üye olması ve katılma payı alım satımının bu platformda yapılması zorunludur; kıymetli madenler fonları bu istisnalar arasında değildir. Portföy yönetim şirketlerinin kendi müşterileriyle yaptığı işlemler bu zorunluluğun dışındadır. Emir saatleri, valör ve asgari işlem tutarı fonun izahnamesinde yazar. TEFAS işleyişi için Yatırım fonu nedir? yazısına bakınız.

Altın fonu türleri: kıymetli madenler, katılım ve BYF

Kıymetli madenler fonu. Yukarıda anlatılan genel türdür. Altın, gümüş ya da bunlara dayalı araçlara yatırım yapabilir.

Katılım altın fonu. Fon Tebliği m.6/1-c, katılım şemsiye fonunu, portföyünün tamamı devamlı olarak kira sertifikaları, katılma hesapları, ortaklık payları, altın ve diğer kıymetli madenler ile Kurulca uygun görülen diğer faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan fon olarak tanımlar. Unvanında hem altın hem katılım geçen fonlar bu iki yapıyı birleştirir. Altına dayalı kira sertifikaları için Kira sertifikası nedir? yazısına bakabilirsiniz. Ürünlerin dini uygunluğu hakkında görüş bildirmiyoruz.

Altın borsa yatırım fonu (altın BYF). BYF’ler Fon Tebliği’nin kapsamı dışındadır (m.1/2) ve Borsa Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği’ne (III-52.2) tabidir. Bu Tebliğe göre BYF, katılma payları Borsa İstanbul’da işlem gören ve Kurulca uygun görülen bir endeksi takip etmek üzere kurulan fondur; portföyünde altın ve diğer kıymetli madenler ile bunlara dayalı araçlar bulunabilir (m.4). Yatırımcı payları borsada, aracı kurum üzerinden işlem seansında hisse senedi gibi alıp satar; bu fonun ikincil piyasasıdır. Yeni pay oluşturma ve geri alım (birincil piyasa) ise yetkilendirilmiş katılımcı denilen aracı kurumlar üzerinden yapılır (m.12). Borsa İstanbul’un belirttiğine göre altın katılım BYF’leri de işlem görmektedir. Alım satım borsa kanalıyla yapıldığından aracı kurumun komisyon tarifesi ayrıca geçerli olabilir; bunu aracı kurumunuzdan öğrenin.

Altın fonu ile fiziki altın arasındaki farklar

Ölçüt	Altın fonu	Fiziki altın (külçe, ziynet)
Ne satın alınır?	Altına dayalı portföyde katılma payı	Doğrudan altının kendisi
Saklama	Fon varlıkları portföy saklayıcısında tutulur	Saklama sizin sorumluluğunuzdadır (ev, banka kasası)
Maliyet	Toplam gider oranı fon fiyatına yansır; izahnamede varsa giriş-çıkış komisyonu	Alış-satış farkı; ziynet altınlarında işçilik payı
Fiyat	Fon izahnamesindeki esaslara göre hesaplanan birim pay değeri	Satıcının ilan ettiği alış ve satış fiyatı
Fiziki teslim	Katılma payı karşılığında doğrudan altın teslimi yok; altınla alım satım yalnızca SPK onaylı fonlarda ve altın yatırım hesabıyla	Var
Vergi	Stopaj (aşağıda)	Aşağıdaki bölüme bakın

Fon fiyatı altın fiyatını bire bir yansıtmak zorunda değildir: fonun giderleri fiyattan düşer, portföyün bir kısmı altın dışındaki araçlarda olabilir ve fonun karşılaştırma ölçütü izahnamede tanımlanır. Fonun hangi referans fiyatı esas aldığını izahnameden ve yatırımcı bilgi formundan kontrol edin.

Fon hangi fiyatı takip eder?

Altının TL fiyatı iki bileşene dayanır: uluslararası piyasadaki ons altın fiyatı (dolar cinsinden) ve dolar/TL kuru. Bir ons yaklaşık 31,1035 gramdır; gram altın fiyatı ons fiyatı ile kurun çarpımının bu rakama bölünmesiyle bulunur. Dolayısıyla TL bazında getiri hem altın fiyatından hem de kurdan etkilenir.

Kıymetli madenler fonunun tanımında Fon Tebliği, borsada işlem gören altın ve kıymetli madenleri esas alır. Bir fonun portföyünde fiziki altın mı, altına dayalı kira sertifikası mı, banka hesabı mı bulunduğu ve fonun performansını hangi karşılaştırma ölçütüyle ölçtüğü izahnamede yer alır.

Altın BYF’de durum daha nettir: fonun temel stratejisi takip ettiği endeksin performansını yansıtmaktır. Kurucu, fon getirisi ile endeks getirisi arasındaki farkı (takip farkı) ve bu farkın oynaklığını (takip hatası) her ay KAP’ta açıklar (BYF Tebliği m.5). Hangi altın endeksinin takip edildiği fonun unvanında ve izahnamesinde yazar.

Aşağıdaki örnek, sitedeki Altın Çevirici ile yapılmış bir varsayımdır; güncel fiyat değildir. Ons altın 5.000 USD ve dolar kuru 50 TL kabul edilmiştir. Fiziki altındaki işçilik/makas payının %8 olduğu da varsayımdır:

1 ons = 31,1035 g → saf altın gramı: 5.000 × 50 ÷ 31,1035 = 8.037,69 TL
1 çeyrek (1,754 g, 22 ayar, milyem 916) = 1,6067 g saf altın
Altın değeri (işçilik/makas yok):  12.913,86 TL
%8 işçilik/makas ile:              13.946,97 TL (fark 1.033,11 TL)
Fon gideri, yıllık üst sınır %2,19: 12.913,86 TL için 282,81 TL

İşçilik ya da makas alım satımda bir kez ödenir; fon gideri ise elde tutulan süre boyunca her yıl fon fiyatından düşülür. Hangisinin daha pahalı olacağı elde tutma süresine, fonun gerçek gider oranına ve satıcının fiyat farkına bağlıdır. Çeyrek, yarım, gram ve ayar dönüşümleri için Altın Çevirici aracını kullanabilirsiniz.

Altın fonunun ücretleri

Fonun maliyeti birim pay fiyatına yansır. Yönetim ücreti dahil izahnamede belirtilen bütün giderler fon varlıklarından karşılanır; bu giderlerin toplamının yıllık üst sınırı Fon Tebliği Ek-4’te fon türü bazında belirlenir (m.33). Kıymetli madenler fonları, koruma amaçlı ve garantili fonlar ile unvanında “endeks” geçen fonlarla aynı grupta yer alır:

Fon türü (Ek-4, 02.01.2019 değişikliği)	Günlük azami	Yıllık azami
Kıymetli madenler fonları	Yüzbinde 6	%2,19
Para piyasası fonları	Yüzbinde 4,5	%1,65
Diğer fonlar	Yüzbinde 10	%3,65

Kurucu bu sınırı 3, 6, 9 ve 12 aylık dönem sonlarında kontrol eder; aşan tutar beş iş günü içinde fona iade edilir (m.33/1). Dönem sonunda hesaplanan fon toplam gider oranı ve giderlerin dağılımı altı iş günü içinde KAP’ta (m.33/4), yönetim ücreti ise kurucunun internet sitesinde ve KAP’ta ilan edilir (m.33/5). TEFAS’ta dağıtım kuruluşuna ödenen komisyon fonun yönetim ücretinden karşılanır: genel oran yönetim ücretinin %35’idir, kurucuyla özel anlaşma varsa en fazla %65’e çıkabilir. Dağıtım kuruluşları içtüzük ve izahnamede yazanlar dışında yatırımcıdan komisyon alamaz (Rehber m.6.8/e).

Altın fonu nasıl vergilendirilir?

Yatırım fonu katılma paylarından elde edilen gelirler GVK geçici 67. madde kapsamında nihai olarak stopajla vergilendirilir; gerçek kişiler bu gelirler için yıllık beyanname vermez. GİB’in Şubat 2026 rehberine göre hisse senedi yoğun olmayan fonlarda, kıymetli madenler fonları dahil, stopaj oranı iktisap tarihine göre değişir:

Katılma payının iktisap tarihi	Stopaj oranı	Dayanak
23.12.2020 öncesi	%10	2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (genel oran)
23.12.2020 – 30.04.2024	%0	3321 ve 8002 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları
01.05.2024 – 31.10.2024	%7,5	8434 ve 8775 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları
01.11.2024 – 31.01.2025	%10	9075 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (genel orana dönüş)
01.02.2025 – 08.07.2025	%15	9487 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı
09.07.2025’ten itibaren	%17,5	10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (8.7.2025)

Oran, payı hangi tarihte aldığınıza bağlıdır; farklı tarihlerde aldığınız paylar farklı oranlara tabi olabilir. Aşağıdaki örnekte 09.07.2025’ten sonra alınmış bir payın %17,5 stopajına yer verilmiştir:

Alış:        100.000,00 TL
Satış:       120.000,00 TL (değişim +%20,00)
Kazanç:       20.000,00 TL
Stopaj %17,5:  3.500,00 TL
Net kazanç:   16.500,00 TL (net getiri %16,50)

Bu örnek varsayımdır; stopaj oranları Cumhurbaşkanı kararlarıyla değişebildiğinden işlem tarihindeki oranı aracı kurum ya da bankanızdan teyit edin. Borsa yatırım fonlarının vergilendirmesine ilişkin GİB rehberinde BYF’ye özgü ayrı bir açıklamaya rastlamadık; bu nedenle aracı kurumunuzdan bilgi almanızı öneririz.

Fiziki altın. Gelir Vergisi Kanunu mükerrer m.80, değer artışı kazancı sayılan mal ve hakları tek tek sayar: menkul kıymetler ve sermaye piyasası araçları, belirli haklar, ortaklık payları, işletme devri ve beş yıl içinde elden çıkarılan gayrimenkuller gibi. Fiziki altın bu listede adıyla yer almaz. Altın alım satımı ticari faaliyet olarak yapılıyorsa ticari kazanç hükümleri gündeme gelir. Bu yazı fiziki altının vergi durumuna dair genel bir hüküm kurmaz; kişisel durumunuz için bir mali müşavire danışın.

Altın fonu alırken nelere bakılır?

• Fon türü ve yatırım stratejisi: Unvanı, portföy dağılımını ve altın dışı araçların payını izahnameden okuyun.
• Toplam gider oranı ve komisyonlar: Yıllık %2,19’luk sınır altında bile farklı fonlar arasında fark olabilir.
• Risk değeri: Yatırımcı bilgi formunda 1 ile 7 arası gösterilir; seçim ölçütlerini Hangi fon alınmalı? yazısında ele aldık.
• Kur etkisi: TL bazında getiri hem altın fiyatından hem dolar kurundan etkilenir.
• Stopaj: Payı aldığınız tarihe göre oran değişir.
• Alım satım esasları: Emir saatleri, valör, TEFAS ya da borsa üzerinden işlem.

Altın fiyatı da fonlar da düşebilir; geçmiş getiri gelecekteki getiriyi göstermez.

Sık sorulan sorular

Altın fonu nedir, nasıl çalışır?

Altın fonu, SPK’nın Fon Tebliği’ndeki kıymetli madenler şemsiye fonuna bağlı bir yatırım fonudur. Fon toplam değerinin en az %80’i devamlı olarak borsada işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler ile kıymetli madenlere dayalı para ve sermaye piyasası araçlarına yatırılır (Fon Tebliği m.6/1-a-3). Yatırımcı katılma payı alır; payın fiyatı portföyün değerine göre günlük değişir.

Altın fonu ile fiziki altın arasındaki fark nedir?

Fiziki altında külçe ya da ziynet altınını doğrudan satın alır, saklama ve alış-satış farkını (makas) üstlenirsiniz; çeyrek gibi ziynet altınlarında işçilik payı da fiyata yansıyabilir. Altın fonunda ise altına dayalı portföyde pay sahibi olursunuz; portföy saklayıcıda tutulur, giderler fon fiyatından düşülür ve kazanç stopajla vergilendirilir. Katılma payı karşılığında fiziki altın teslimi öngörülmez. Unvanında altın geçen fonlarda, Kurul onayı alınmışsa katılma payı altınla alınıp satılabilir; bunun için yatırımcının bankada altın yatırım hesabı olması ve işlemin bu hesap üzerinden yapılması gerekir, birim pay değeri TL ve altın cinsinden ilan edilir (SPK Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber m.6.4).

Altın fonu ücretleri ne kadardır?

Fon toplam gider oranının yıllık üst sınırı, Fon Tebliği Ek-4’e göre (02.01.2019 değişikliği) kıymetli madenler fonları için %2,19’dur (günlük yüzbinde 6). Yönetim ücreti dahil tüm giderler fon varlıklarından karşılandığı için fon fiyatına yansır. Bu bir üst sınırdır; fonun gerçek oranı izahnamede ve KAP’ta ilan edilir. TEFAS’ta dağıtım kuruluşunun komisyonu fonun yönetim ücretinden ödenir; dağıtım kuruluşları içtüzük ve izahnamede yazanlar dışında yatırımcıdan komisyon ya da ücret alamaz (Rehber m.6.8/e).

Altın fonu kazancı vergilendirilir mi?

Evet. GİB’in Şubat 2026 rehberine göre kıymetli madenler fonları da dahil, hisse senedi yoğun olmayan yatırım fonlarında gerçek kişiler için stopaj, 9 Temmuz 2025’ten itibaren iktisap edilen paylarda %17,5’tir (8.7.2025 tarihli 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı). Daha önce iktisap edilen paylarda oran iktisap tarihine göre %0 (23.12.2020 – 30.04.2024), %7,5, %10 ya da %15 olabilir. Stopaj nihai vergidir; bu gelir için yıllık beyanname verilmez.

Altın BYF nedir?

Borsa yatırım fonu (BYF), katılma payları Borsa İstanbul’da hisse senedi gibi aracı kurum üzerinden alınıp satılan fondur. BYF, Kurulca uygun görülen bir endeksi takip etmek üzere kurulur ve portföyünde altın ile kıymetli madenlere dayalı araçlar bulunabilir (Borsa Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği, III-52.2, m.4). Borsa İstanbul, altın katılım BYF’lerinin işlem gördüğünü belirtir. BYF’ler Fon Tebliği’nin kapsamı dışındadır (m.1/2); vergilendirme ve komisyon gibi ayrıntılar için aracı kurumunuzdan bilgi alın.

Kaynaklar

• SPK — Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.1), m.1, 6, 15, 33 ve Ek-4
• SPK — Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber (Kurul Kararı 28.08.2026 değişikliğiyle), bölüm 2, 4.1.3, 6.4, 6.8
• GİB — G.V.K. Geçici 67 Nci Madde Uygulaması ile İlgili Olarak Gerçek Kişilere Yönelik Vergi Rehberi (Şubat 2026), bölüm 20
• SPK — Borsa Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.2), m.4, 5, 12
• Borsa İstanbul — Katılım Esaslı BYF’ler
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (mükerrer m.80)