Repo ve Ters Repo Nedir? TCMB’nin Rolü, Riskleri ve Vergisi

Repo, bir finansal aracın geri alma taahhüdüyle satılmasıdır; ters repo bunun karşı tarafıdır. İşlemin işleyişi, TCMB'nin açık piyasa işlemlerindeki rolü, bireysel yatırımcının banka ve aracı kurum üzerinden erişimi, Borsa İstanbul Repo-Ters Repo Pazarı, riskler ve %15 stopaj.

HazırlayanTemerrüt Editörlüğü
Güncelleme02.11.2026
Okuma9 dakikalık okuma

Kısaca repo ve ters repo

Repo, bir finansal aracın (genellikle devlet tahvili ya da bonosu) belirli bir tarihte geri alınacağı taahhüdüyle satılmasıdır. Ters repo, aynı işlemin karşı tarafıdır: finansal aracı geri satma taahhüdüyle satın almak. Pratikte repo teminatlı bir borçlanma, ters repo ise teminatlı bir nakit kullandırmadır; vadeler genellikle kısadır.

Repo hem bir yatırım yöntemi hem de Merkez Bankası’nın politika faizini uyguladığı temel araçtır. Bu yazı işlemin nasıl işlediğini, TCMB’nin rolünü, bireysel yatırımcının hangi yollarla karşılaşabileceğini, riskleri ve vergiyi anlatır; herhangi bir ürün ya da kurum önermez.

Repo nasıl işler?

Mevzuat repoyu “finansal araçların geri alma taahhüdü ile satımı”, ters repoyu “finansal araçların geri satma taahhüdü ile alımı” olarak tanımlar. İşlemin iki ayağı vardır:

Başlangıç valörü: Repo yapan taraf finansal aracı karşı tarafa devreder, karşılığında nakdi alır.
Bitiş valörü (vade): Repo yapan taraf, anlaşılan faiz oranıyla artmış bedeli öder ve finansal aracı geri alır.

Taraflar iki rolden birinde yer alır. Nakde ihtiyacı olan, elindeki tahvili teminat olarak devreder ve repo yapar. Nakdi olan ise ters repo yapar: nakit verir, karşılığında finansal aracı teminat olarak alır ve vadede faiziyle birlikte nakdini geri alır. Bireysel yatırımcı bankaya ya da aracı kuruma nakit verip teminatlı faiz kazandığında hukuki olarak ters repo tarafındadır; kurumlar bu ürüne farklı adlar verebilir, sözleşmedeki tanıma bakın.

Mevzuatın temel kuralları şunlardır:

Vade ve faiz serbesttir: Borsa dışı işlemlerde vade, ilgili finansal aracın itfa tarihini aşmamak kaydıyla serbestçe belirlenir; repo faiz oranı taraflarca belirlenir.
Çerçeve sözleşme: Borsa dışı işlemlerde taraflar arasında işlemin genel esaslarını düzenleyen yazılı bir çerçeve sözleşme yapılır.
Teminatın saklanması: Repoya konu finansal araçlar Takasbank ya da muhabirleri nezdindeki hesaplarda saklanır. Teminat fiziken teslim edilmez, işlemler hesaben yapılır.
Müşteri varlıklarına dokunulamaz: Bankalar ve aracı kurumlar repo işlemlerinde müşterilere ait finansal araçları kullanamaz.

Bu kurallar 06.12.2015 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan BDDK Yönetmeliği (bankalar) ve SPK’nın III-45.2 sayılı Tebliği (aracı kurumlar) ile konmuştur; sonraki değişiklikler repoya konu edilebilecek araçların listesini genişletmiştir.

Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası Yönergesi’ne göre Repo-Ters Repo Pazarı’nda devlet iç borçlanma senetleri (DİBS), likidite senetleri ve Yönetim Kurulu’nun belirlediği diğer sermaye piyasası araçları işlem görebilir. Repo ve DİBS terimlerini sözlükte bulabilirsiniz.

TCMB repo ve ters repoyu nasıl kullanır?

TCMB’nin temel amacı fiyat istikrarını sağlamaktır. Açık piyasa işlemleri, TCMB’nin kendi tanımıyla, kısa vadeli faiz oranlarının politika faizi etrafında oluşmasını sağlamak ve likiditeyi düzenlemek için yürütülür ve yalnızca para politikası amaçlarına hizmet eder. Başlıca araçlar:

Araç	TCMB ne yapar?	Ne zaman kullanılır?
Repo	Menkul kıymet alır, ileri tarihte geri satmayı taahhüt eder; piyasaya nakit sağlar	Geçici likidite sıkışıklığı
Ters repo	Portföyündeki kıymetleri satar, geri almayı taahhüt eder; piyasadan nakit çeker	Likidite fazlası
Depo	Bankalara belirli vadelerle mevduat olanağı sağlar	Likiditeyi düzenlemek
Doğrudan alım/satım	Bankalardan kıymet alır ya da bankalara satar	Kalıcı likidite sorunları
Likidite senedi	Vadesi 91 günü geçmeyecek şekilde ihraç edilir	Piyasa fazla likiditesini çekmek

Tablodaki adlandırma ilk bakışta tanımla çelişkili görünebilir: TCMB’nin “repo” dediği işlemde TCMB menkul kıymeti geri satma taahhüdüyle alır, geri alma taahhüdüyle satan ve nakit bulan taraf karşıdaki bankadır. TCMB işlemleri bankanın konumuna göre adlandırır; TCMB repo ihalesi açtığında bankalar sisteme nakit çeker.

TCMB’nin politika faizi, bir hafta vadeli repo ihale faiz oranıdır. Oran 23 Ocak 2026’dan beri %37’dir; Para Politikası Kurulu (PPK) 10 Eylül 2026’da oranı sabit tuttu. Aynı kararda gecelik borç verme faizi %40, gecelik borçlanma faizi %35,5 olarak açıklandı. TCMB, 1 Mart 2026’da bir hafta vadeli repo ihalelerine ara vermiş, 23 Ağustos 2026 tarihli duyurusuyla ihalelere yeniden başlama kararı almıştır. İhale yapılmayan dönemlerde bankalar TCMB’den diğer araçlarla, örneğin gecelik borç verme imkânından fonlanır; bu nedenle piyasada oluşan kısa vadeli faizler politika faizinden ayrışabilir. TCMB ile açık piyasa işlemleri çerçevesinde yapılan repo ve ters repo işlemleri, SPK’nın aracı kurumlara ve BDDK’nın bankalara ilişkin repo düzenlemelerinin kapsamı dışındadır. Politika faizinin mevduat ve kredi faizleriyle ilişkisi için Faiz nedir? yazısına bakın.

Bireysel yatırımcı repoya nasıl ulaşır?

Bireysel yatırımcının karşılaşabileceği yollar şunlardır:

Banka ya da aracı kurumla doğrudan sözleşme: BDDK Yönetmeliği bankaların, SPK Tebliği aracı kurumların kendi aralarında ya da gerçek veya tüzel kişilerle repo ve ters repo yapabilmesini düzenler. Aracı kurumlar bu işlemler için en az işlem aracılığı ya da portföy aracılığı faaliyet iznine sahip olmalıdır. Borsa dışında bu işlemleri yalnızca kendi adlarına ve hesaplarına yaparlar.
Borsa İstanbul Repo-Ters Repo Pazarı: Pazar, DİBS ve benzeri araçlarla geri alma taahhüdüyle satım ve geri satma taahhüdüyle alım işlemlerinin yapıldığı organize bir piyasadır. Bireysel yatırımcılar pazarda doğrudan işlem yapamaz; yatırım kuruluşları üzerinden müşteri hesabıyla emir iletebilir. Borsa İstanbul’un sıkça sorulan sorular sayfasına göre aynı gün valörlü işlemler 09:30-14:00, ileri valörlü işlemler 09:30-17:30 arasında yapılır; pazar sayfasına göre 7 güne kadar ileri başlangıç valörlü emir iletilebilir ve repo bitiş valörü en fazla 1 ay olabilir. İşleme konu tahvilin itfa tarihi, işlemin bitiş valörüne eşit ya da ondan önce olamaz (Yönerge m.24). Güncel saatler ve limitler için Borsa İstanbul duyurularına bakın. Yönerge, emir büyüklüğüne göre Küçük Emirler Pazarı ya da Normal Emirler Pazarı’nda işlem yapılmasına imkân verir.
Dolaylı yol, yatırım fonları: Para piyasası gibi fonların portföyleri, Fon Tebliği’ne göre repo ve ters repo işlemlerini içerebilir. Fon, repoyu portföyündeki araçlardan biri olarak kullanır; yatırımcı doğrudan karşı taraf olmaz. Fon yapısı için Yatırım fonu nedir? yazısına bakın. SPK, 28.08.2026 tarihli Kurul Kararıyla fonların borsa dışı repo ve ters repo işlemlerine yeni şartlar getirdi; örneğin fonların ters repo işlemlerinde teminata esas toplam değer, işlemin dönüş tutarının %105’inden az olamaz; teminat kamu borçlanma araçları, kamu kira sertifikaları ya da TCMB likidite senetlerinden oluşuyorsa oran %100’dür. İşleme konu edilebilecek varlıklara ilişkin yeni sınırlamalara kademeli olarak, en geç 31.12.2026 itibarıyla tam uyum sağlanması gerekir (SPK Rehberi m.4.2.3).

Repo yapmadan önce karşı tarafın kim olduğunu, teminatın hangi araçlardan oluştuğunu ve vade sonunda ne olacağını sözleşmeden öğrenin. Borsa dışı sözleşmeler genellikle tek tek incelenmesi gereken koşullar içerir.

Repo getirisi nasıl hesaplanır, vergisi nedir?

Repo getirisi, yıllık oranla süreye göre hesaplanan basit faizdir. Aşağıdaki örnek varsayımlıdır: gerçek bir oranı göstermez ve 365 günlük yıl ile yıllık basit faiz esasını kullanır. 100.000 TL’nin yıllık %35 oranla repoya bağlandığını düşünün:

Vade	Brüt faiz	%15 stopaj	Net faiz
7 gün	671,23 TL	100,68 TL	570,55 TL
30 gün	2.876,71 TL	431,51 TL	2.445,21 TL

GİB’in Şubat 2026 tarihli rehberine göre repo işlemlerinden elde edilen gelirler, geçici 67. maddenin (4) numaralı fıkrası çerçevesinde %15 oranında tevkifata tabidir ve bu gelirler için yıllık beyanname verilmez. Tevkifat uygulamasında gelir sahibinin gerçek ya da tüzel kişi olması önemli değildir. Karşılaştırma için aynı brüt faiz, 30 günlük TL vadeli mevduatta %17,5 stopajla 2.373,29 TL net faiz verirdi; ancak iki ürün farklı risk ve teminat yapısına sahip olduğundan yalnızca vergi farkına bakmak yanıltıcıdır. Stopaj oranları Cumhurbaşkanı kararlarıyla değişebildiğinden işlem tarihindeki oranı kontrol edin.

Net getirinin enflasyon karşısındaki durumunu enflasyon hesaplama yazısındaki reel getiri formülüyle görebilirsiniz.

Repo ve ters repoda hangi riskler vardır?

Repo teminatlı bir işlemdir, ama risksiz değildir:

Karşı taraf riski: Karşı taraf vadede yükümlülüğünü yerine getirmezse teminat devreye girer. Teminatın değeri ve nerede saklandığı önemlidir. Borsa İstanbul’a göre pazarda teminat olarak kullanılan menkul kıymetler günlük olarak yeniden değerlenir ve değer düştüğünde ek teminat alınır.
Teminat değer riski: Teminat olarak alınan tahvilin fiyatı düşerse teminat tutarı işlem bedelinin altında kalabilir; bu risk, teminatın değerleme ve oranlarıyla yönetilir.
Mevduat sigortası kapsamı: Bankacılık Kanunu m.63’e göre Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu, resmî kuruluşlar ile kredi ve finansal kuruluşlara ait olanlar dışındaki mevduat ve katılım fonlarını sigortalar; kapsam ve tutarı Fon Kurulu belirler. Repo bir mevduat hesabı değildir; teminat ve saklama yapısını sözleşmeden öğrenin.
Vade ve likidite riski: Faiz vade boyunca sabittir. Vade sonundan önce çıkış her ürün için mümkün olmayabilir ya da koşullara bağlı olabilir. Vade sonunda piyasa faizi değişmişse yeniden yatırım oranı farklı olur.
Sözleşme riski: Borsa dışı repoda vade, faiz ve teminat koşulları çerçeve sözleşmede yazar; sözleşmeyi okumadan işlem yapılmamalıdır.

Repo, fon ve faiz kavramları birbirine bağlıdır: önce Faiz nedir?, ardından Yatırım fonu nedir? yazılarını okumak bu yazıyı tamamlar. Borsada hisse alım satımı ise başka bir pazardır; bkz. Hisse senedi nedir?

Sık sorulan sorular

Repo ne demek, ters repo nedir?

Repo, finansal araçların geri alma taahhüdüyle satımıdır; ters repo ise geri satma taahhüdüyle alımdır (SPK ve BDDK mevzuatındaki tanımlar). Aynı işlem iki tarafa göre farklı adlanır: finansal aracı satan taraf repo, nakit verip menkul kıymeti teminat olarak alan taraf ters repo yapar. İşlemin iki ayağı vardır: başlangıç valöründe nakit ve menkul kıymet el değiştirir, vade sonunda anlaşılan faiz oranıyla hesaplanan bedel ödenir ve menkul kıymet iade edilir.

TCMB repo ve ters repo ile ne yapar?

TCMB, açık piyasa işlemleriyle kısa vadeli faiz oranlarının politika faizi etrafında oluşmasını sağlamayı ve likiditeyi düzenlemeyi amaçlar. Geçici likidite sıkışıklığında repo yapar: menkul kıymet alır ve ileri tarihte geri satmayı taahhüt eder. Likidite fazlasında ters repo yapar: portföy kıymetlerini satar ve geri almayı taahhüt eder. TCMB işlemleri karşı taraftaki bankanın konumuna göre adlandırır. Politika faizi, bir hafta vadeli repo ihale faiz oranıdır; 23 Ocak 2026’dan beri %37’dir ve PPK 10 Eylül 2026’da oranı sabit tutmuştur.

Bireysel yatırımcı repo yapabilir mi?

Bireysel yatırımcılar Borsa İstanbul Repo-Ters Repo Pazarı’nda doğrudan işlem yapamaz; yatırım kuruluşları üzerinden müşteri hesabıyla emir iletebilir. Bankalar ve aracı kurumlar, mevzuat uyarınca gerçek ve tüzel kişilerle de repo ve ters repo işlemi yapabilir; bu işlemler çerçeve sözleşmeye dayanır. Ürünün adı, vadesi ve teminat yapısı kuruma göre değişebilir; sözleşme ve bilgilendirme formu incelenmelidir.

Repo gelirinin vergisi ne kadar?

GİB’in Şubat 2026 tarihli rehberine göre repo işlemlerinden elde edilen gelirler Gelir Vergisi Kanunu geçici 67. maddenin (4) numaralı fıkrası çerçevesinde %15 oranında tevkifata (stopaja) tabidir ve bu gelirler için yıllık beyanname verilmez. Örneğin 100.000 TL’lik, yıllık %35 oranlı 30 günlük bir işlemde brüt faiz 2.876,71 TL, stopaj 431,51 TL, net faiz 2.445,21 TL olur (oran varsayımdır).

Repo mevduat sigortası kapsamında mıdır?

Bankacılık Kanunu m.63’e göre Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu mevduat ve katılım fonlarını sigortalar. Repo bir mevduat hesabı değil, finansal araçların teminat olarak devredildiği bir işlemdir; bu nedenle mevduat sigortası kapsamında olduğu varsayılmamalıdır. Hangi teminatın verildiği, nerede saklandığı ve karşı tarafın kim olduğu sözleşmeden öğrenilmelidir.

Kaynaklar

İlgili rehberler

Yasal uyarıBu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.

Güncel oranlar 02.11.2026