Altın Birikimi Hesaplama

Altın birikimi nasıl hesaplanır?

Her alımda o ayın fiyatıyla gram alınır; biriken gram bu alımların toplamıdır. Ortalama maliyet, yatırılan toplam paranın biriken grama bölünmesiyle bulunur. Bugünkü değer için biriken gramı bugünkü gram fiyatıyla çarpmak yeterlidir.

Gram             = Σ tutar(k) / fiyat(k)
Ortalama maliyet = Σ tutar / gram
Bugünkü değer    = gram × bugünkü fiyat
Nominal getiri   = değer / yatırılan − 1
Enflasyonlu yatırım = Σ tutar(k) × (1 + π aylık)^(V − k),  π aylık = (1 + yıllık TÜFE)^(1/12) − 1
Reel getiri      = değer / enflasyonlu yatırım − 1
Yıllık getiri    = (1 + aylık IRR)^12 − 1

Düzenli alımın bilinen bir etkisi vardır: aynı tutarla her ay alım yapıldığında fiyat düştüğü aylarda daha çok, yükseldiği aylarda daha az gram alınır. Bu yüzden ortalama maliyetiniz, fiyatların basit (aritmetik) ortalamasının değil harmonik ortalamasının düzeyindedir. "Ortalama alış fiyatı" modunu kullanıyorsanız ve elinizde yalnızca fiyatların basit ortalaması varsa, araç biriken gramı olduğundan az gösterir; kesin sonuç için ay ay listeyi kullanın.

Bu yüzden form ay ay alış listesiyle açılır. Listede bugünkü gram fiyatını boş bırakırsanız son alımın fiyatı kullanılır; ortalama fiyat modunda bugünkü fiyatı yazmanız gerekir, çünkü tahmin bu fiyata dayanır.

Örnek hesaplama

12 ay boyunca her ay 5.000 TL ile altın alındığını, ortalama alış fiyatının (harmonik ortalama) gram başına 4.000 TL, bugünkü gram fiyatının 4.800 TL ve yıllık TÜFE'nin %31,51 olduğunu varsayalım (örnek değerler).

1. Toplam yatırılan 12 × 5.000 = 60.000 TL; biriken altın 60.000 / 4.000 = 15 gram.
2. Bugünkü değer 15 × 4.800 = 72.000 TL; nominal kâr 12.000 TL, nominal getiri %20.
3. Aylık enflasyon 1,3151^(1/12) − 1 ≈ %2,31. Her alım değerleme gününe kadar bu oranla büyütülünce yatırılan paranın bugünkü karşılığı 68.237,24 TL olur.
4. Reel kâr 72.000 − 68.237,24 = 3.762,76 TL, reel getiri %5,51.
5. Değerleme son alımla aynı gün yapılırsa para ağırlıklı yıllık getiri %46,88; değerleme bir ay sonra yapılırsa (değer yine 72.000 TL) %38,87'ye düşer ve enflasyonlu yatırım 69.812,74 TL'ye çıkar.

Değerleme günü neden önemli?

Araç zaman çizelgesini açıkça varsayar: alımlar 1., 2., …, N. aylarda yapılır; değerleme ya son alımla aynı gün (N. ay) ya da son alımdan bir ay sonra (N + 1. ay) yapılır. Nominal kâr iki durumda da aynıdır, ama yıllıklandırılmış getiri paranın ne kadar süre yatırımda kaldığına bağlıdır. 12 aylık örnekte bu seçim yıllık getiriyi yaklaşık 8 puan değiştirir. Bugün son alımınızı yaptıysanız "son alımla aynı gün", son alımdan bu yana bir ay geçtiyse "bir ay sonra" seçeneğini kullanın. Tek bir alımı aynı gün değerlemek ise süre sıfır olduğu için yıllık getiri üretmez; araç bu durumda "tanımsız" yazar.

Yıllıklandırılmış getiri, her aylık alımı ve sonundaki değeri bir nakit akışı sayan iç verim oranıdır (IRR); yani her liranın ne kadar süre yatırımda kaldığını dikkate alır. Toplam getiriyi ay sayısına bölmek bu yüzden yanlış sonuç verir.

Reel getiri ve enflasyon karşılaştırması

Altının TL fiyatı yükselse de, aynı dönemde fiyatlar genel olarak daha çok arttıysa satın alma gücünüz azalmış olabilir. Araç bunu görmek için her alımı, değerleme gününe kadar enflasyonla büyütür ve toplamı birikiminizin değeriyle karşılaştırır. Enflasyon alanını boş bırakırsanız TÜİK'in son açıkladığı yıllık TÜFE kullanılır ve aylığa çevrilir. Bu bir yaklaşımdır: dönemin gerçek aylık enflasyon serisi farklı seyretmiş olabilir. Kendi döneminize ait yıllık ortalama enflasyonu biliyorsanız alana yazın; ayrıntılı hesap için enflasyon hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Aritmetik ortalama fiyat kullanmak: Eşit tutarlı alımda fiyatların basit ortalaması, gerçek ortalama maliyetten yüksektir; gram az, maliyet yüksek görünür.
• Satış fiyatı yerine alış fiyatıyla değerlemek: Kuyumcu ve bankalar altını satarken ve alırken farklı fiyat uygular. Elinizdeki altının bugünkü değeri için satabileceğiniz fiyatı yazın.
• Toplam getiriyi yıllık sanmak: 12 ayda %20 nominal getiri, paranın ortalama altı ay yatırımda kaldığı düşünülünce yıllık %20'den çok daha yüksek bir oran demektir.
• Enflasyonu unutmak: Nominal kâr, reel kayıpla birlikte var olabilir; reel getiri kartı bunu gösterir.
• İşçilik ve saklama maliyetini atlamak: Ziynet ve cumhuriyet altınlarında işçilik farkı, bankada altın hesabında ise alım-satım makası getiriyi düşürür.

Bu araç SPK mevzuatı anlamında yatırım tavsiyesi değildir ve "altın mı, mevduat mı" sorusuna cevap vermez; yalnızca girdiğiniz rakamları hesaplar.