# Temerrüt — tam metin (llms-full.txt) > Oluşturma: 02.11.2026 21:38. Sitenin en önemli sayfalarının düz metni. Kaynak gösterirken her belgenin URL'sini ve tarihini verin; oranlar zamanla değişir, yürürlük tarihini belirtin. Kısa dizin: https://temerrut.com.tr/llms.txt --- # Güncel oranlar URL: https://temerrut.com.tr/guncel-oranlar/ Güncelleme: 02.11.2026 Bugün yürürlükte olan oranlar (hesaplayıcıların kullandığı veri): - TCMB Avans Faiz Oranı (Kısa Vadeli Avans İşlemleri): %39,75 (yıllık; 20.12.2025 tarihinden beri; dayanak: TCMB Tebliği) - Gecikme Zammı / Gecikme Faizi Oranı (6183 s. AATUHK m.51, VUK m.112): %3,7 (aylık; 13.11.2025 tarihinden beri; dayanak: 10556 s. CK) - Kredi Kartı Azami Akdi Faiz Oranı (TL, aylık): %3,25 (aylık; 01.01.2026 tarihinden beri; dayanak: TCMB ilanı) - Kredi Kartı Azami Gecikme Faizi Oranı (TL, aylık): %3,55 (aylık; 01.01.2026 tarihinden beri; dayanak: TCMB ilanı) - TCMB Reeskont (İskonto) Oranı (Kısa Vadeli Kredi İşlemleri): %38,75 (yıllık; 20.12.2025 tarihinden beri; dayanak: TCMB Tebliği) - Tecil Faizi Oranı (6183 s. AATUHK m.48): %39 (yıllık; 13.11.2025 tarihinden beri; dayanak: Tahsilat GT C-9) - Ticari İşlerde Temerrüt Faizi Oranı (Avans Faizi Esaslı): %39,75 (yıllık; 01.01.2026 tarihinden beri; dayanak: 3095 s.K. m.2/2) - Ticari İşlerde Geç Ödeme Temerrüt Faizi (TTK m.1530): %43 (yıllık; 01.01.2026 tarihinden beri; dayanak: TCMB Tebliği) - Yasal (Kanuni) Faiz Oranı: %31 (yıllık; 31.07.2026 tarihinden beri; dayanak: 7589 s.K. m.10) Makine okunur sürüm: https://temerrut.com.tr/wp-json/finans-araclari/v1/oranlar --- # Hesaplama araçları URL: https://temerrut.com.tr/hesaplama/ Güncelleme: 02.11.2026 - İhtiyaç Kredisi Hesaplama (Kredi): İhtiyaç (tüketici) kredisinde KKDF ve BSMV dahil aylık taksiti, ödeme planını, toplam geri ödemeyi ve yıllık maliyet oranını hesaplar; ödeyebileceğiniz taksitten çekebileceğiniz tutarı bulur. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/ihtiyac-kredisi/ - Konut Kredisi Hesaplama (Tüm Masraflarıyla) (Kredi, Gayrimenkul): Konut kredisinde aylık taksiti, ödeme planını ve tahsis ücreti, ekspertiz, ipotek, DASK, konut ve hayat sigortası dahil toplam maliyeti; yıllık maliyet oranını ve BDDK kredi/değer sınırına göre peşinatı hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/konut-kredisi/ - Konut Kredisi Vade Hesaplama (En Uygun Vade) (Kredi, Gayrimenkul): Kredi tutarı, aylık faiz ve ödeyebileceğiniz en yüksek taksitle 12–240 ay vadeleri karşılaştırır; bütçenize uyan en kısa vadeyi, her vadenin taksitini, toplam faizini ve vadeyi bir yıl uzatmanın ek maliyetini gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/konut-kredisi-vade/ - Kredi Hesaplama (Kredi): İhtiyaç, taşıt, konut ve ticari kredide taksiti, KKDF/BSMV dahil kuruş yuvarlamalı ödeme planını, yıllık maliyet oranını (masraflar dahil) hesaplar; erken kapatma ve ara ödemeyi gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/kredi/ - Kredi Kartı Faizi ve Asgari Ödeme Hesaplama (Kredi): Kredi kartında asgari ödeme tutarını, akdi ve gecikme faizini ayrı gün sayımlarıyla, KKDF/BSMV ve nakit avans ücretiyle hesaplar; borç kapanma süresi, kart borcu yapılandırma ve KMH faizini gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/kredi-karti/ - Ara Ödemeli ve Balon Ödemeli Kredi Hesaplama (Kredi): Seçtiğiniz aylarda ara ödeme veya son ayda balon ödeme yapılan kredilerde normal aylık taksiti, ödeme planını ve ara ödemesiz krediye göre taksit ve faiz farkını hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/ara-odemeli-kredi/ - Kredi Dosya Masrafı ve Tahsis Ücreti İadesi Hesaplama (Kredi): Bireysel kredide alınan tahsis ücreti, BSMV, ekspertiz, ipotek ve diğer ücretleri TCMB üst sınırlarıyla karşılaştırır; yasal sınırı aşan ve iadesini isteyebileceğiniz tutarı kalem kalem gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/kredi-dosya-masrafi/ - Kredi Yapılandırma ve Borç Transferi Hesaplama (Kredi): Mevcut kredinizi yeni faiz, yeni vade ve masraflarla yeniden yapılandırmanın (veya başka bankaya taşımanın) taksit farkını, toplam kazanç ya da kaybını, erken ödeme tazminatını ve başabaş ayını hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/kredi-yapilandirma/ - Emlak Vergisi Hesaplama (Gayrimenkul, Vergi ve Harçlar): Konut, işyeri, arsa ve arazinin yıllık emlak vergisini büyükşehir oranlarıyla, 2026 geçici sınırıyla (2025 değerinin 3 katı) ve hisseye göre hesaplar; taksit tarihlerini ve tek konut muafiyetini kontrol eder. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/emlak-vergisi/ - Emlakçı Komisyonu Hesaplama (Gayrimenkul): Satışta satış bedelinin %4'ü, kiralamada bir aylık kira üst sınırıyla emlakçı hizmet bedelini KDV dahil hesaplar; alıcı-satıcı (kiracı-kiraya veren) paylarını ve yönetmelik sınırını aşan kısmı gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/emlakci-komisyonu/ - Kira Artış Oranı Hesaplama (Gayrimenkul): Yenileme tarihine göre doğru TÜFE 12 aylık ortalama değerini seçerek konut ve işyeri kirasında yasal azami artışı ve yeni kirayı hesaplar; %25 tavan dönemini, döviz kirasını ve 5 yıl kuralını uygular. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/kira-artisi/ - Konut Kredisi Peşinat Hesaplama (BDDK Kredi/Değer Oranı) (Gayrimenkul, Kredi): Ekspertiz değeri, enerji sınıfı ve ilk konut durumuna göre BDDK kredi/değer oranını, çekilebilecek azami konut kredisini ve gereken asgari peşinatı hesaplar; dilim eşiğinin etkisini gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/konut-pesinat/ - Tapu Harcı Hesaplama (Gayrimenkul, Vergi ve Harçlar): Gayrimenkul satışında alıcı ve satıcının binde 20'şer tapu harcını, TKGM döner sermaye ücretini ve toplam devir maliyetini hesaplar; harca esas değer kuralını ve düşük beyanın cezasını gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/tapu-harci/ - Altın Çevirici (Altın): Gram, çeyrek, yarım, tam, Ata, gremse, beşli ve ons arasında Darphane ağırlıkları ve ayar (milyem) değerleriyle çeviri yapar; saf ve has (995) altın karşılığını, girdiğiniz fiyatla TL değerini hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/altin-cevirici/ - Altın Birikimi Hesaplama (Altın): Her ay düzenli altın alarak biriken gramı, ortalama maliyeti ve bugünkü değeri; girdiğiniz fiyat serisi veya ortalama fiyatla nominal ve TÜFE'ye göre reel getiriyi, yıllıklandırılmış getiriyi hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/altin-birikim/ - Gecikme Zammı Hesaplama (Vergi ve Harçlar, Faiz ve Borç): Vergi ve diğer amme alacaklarında 6183 m.51 gecikme zammını, VUK 112 gecikme faizini ve VUK 371 pişmanlık zammını Tahsilat Genel Tebliği yöntemiyle (tam ay + günlük kesir, 6 hane) hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/gecikme-zammi/ - KDV Hesaplama (Vergi ve Harçlar, İşletme): KDV hariç tutardan KDV dahil tutarı veya tersini %1, %10, %20 ya da özel oranla hesaplar; tevkifatlı faturada alıcı ve satıcı payını ayırır. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/kdv/ - Değer Artışı Kazancı Vergisi Hesaplama (Vergi ve Harçlar, Gayrimenkul): Beş yıl dolmadan satılan konut veya arsada değer artışı kazancını Yİ-ÜFE endekslemesi, yıllık istisna ve gelir vergisi tarifesiyle hesaplar; beş yılın dolduğu günü ve beyan taksitlerini gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/deger-artis-kazanci/ - Tecil Faizi ve Vergi Borcu Taksitlendirme Hesaplama (Vergi ve Harçlar, Faiz ve Borç): Tecil edilen (taksitlendirilen) amme alacağı için 6183 m.48 tecil faizini GİB yöntemiyle (taksit × oran × gün / 36.000, müracaat ve ödeme günü dahil) taksit bazında hesaplar ve ödeme planı çıkarır. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/tecil-faizi/ - Brütten Nete Maaş Hesaplama (Maaş ve İş, Vergi ve Harçlar): Brüt maaştan neti, netten brütü ay ay hesaplar: SGK ve işsizlik primi, kümülatif matrahla artan gelir vergisi dilimleri, damga vergisi, asgari ücret istisnası ve işveren maliyeti; 12 aylık bordro tablosu verir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/brut-net-maas/ - Maaş Zammı Hesaplama (Maaş ve İş): Yüzde, tutar veya yeni maaşla zam oranını ve yeni maaşı hesaplar; zammı TÜFE ile karşılaştırarak reel zammı, enflasyonu karşılayan maaşı ve alım gücü farkını, brüt maaşta nete yansıyan zammı gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/maas-zam/ - Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesaplama (Maaş ve İş): İşe giriş ve çıkış tarihleri, giydirilmiş brüt ücret ve fesih nedeninden kıdem tazminatını (tavanla), ihbar süresini ve tazminatını; damga vergisi ve gelir vergisi kesintileriyle net tutarları hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/kidem-tazminati/ - Maaş Promosyonu Karşılaştırma (Maaş ve İş): Kurumunuza gelen banka maaş promosyonu tekliflerini tutar, taahhüt süresi, ek ödeme ve masraflarla karşılaştırır; her teklifin aylık karşılığını, isterseniz paranın zaman değeriyle, ve erken ayrılmada iade riskini gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/memur-promosyon/ - Basit Faiz Hesaplama (Faiz ve Borç): Basit faiz tutarını veya ters yönde anaparayı, oranı ya da süreyi; gün, ay, yıl veya tarih aralığıyla ve 365/360 gün tabanıyla hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/basit-faiz/ - Bileşik Faiz Hesaplama (Faiz ve Borç): Anaparanın seçilen bileşik sıklığıyla (yıllık…günlük, sürekli) büyümesini, düzenli aylık katkı veya çekişlerle birlikte hesaplar; efektif oranı, basit faizle farkı ve ikiye katlanma süresini gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/bilesik-faiz/ - Enflasyon Hesaplama (Faiz ve Borç, Maaş ve İş): TÜFE serisiyle geçmişteki bir tutarın bugünkü karşılığını (veya tersini), gelecekteki satın alma gücünü, reel getiriyi ve maaş/zam için enflasyon farkını hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/enflasyon/ - Faiz Oranı Dönüştürme ve Bulma (Faiz ve Borç): Aylık, yıllık nominal, efektif, günlük ve 3 aylık oranları basit ve bileşik karşılıklarıyla birbirine çevirir; kredi taksitinden gerçek faiz oranını ve masraflı yıllık maliyet oranını bulur. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/faiz-donusturucu/ - Mevduat Faizi Hesaplama (Faiz ve Borç, Borsa ve Yatırım): Vadeli mevduat, katılma, döviz ve altın hesabında brüt faizi, açılış/yenileme tarihine ve vadeye göre stopajı, net getiriyi, vade yenilemeli bileşik etkiyi ve TL–döviz başabaş kurunu hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/mevduat-faizi/ - Temerrüt Faizi Hesaplama (Faiz ve Borç): Yasal, ticari (avans esaslı), TTK 1530, sözleşme veya döviz (3095 m.4/a) oranıyla; oran değişimlerini, kısmi ödemeleri, birden çok alacak kalemini ve icra takip tarihini dikkate alarak temerrüt faizini hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/temerrut-faizi/ - Vade Farkı ve Çek-Senet İskontosu Hesaplama (Faiz ve Borç): Peşin fiyattan vadeli fiyatı (veya tersini) basit/bileşik aylık vade farkıyla hesaplar, taksitli satışın örtük faizini bulur; çek ve senetlerin dış (kırdırma) veya iç (VUK reeskont) iskontosunu ortalama vadeyle hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/vade-farki/ - Hisse Kâr/Zarar Hesaplama (Borsa ve Yatırım): Alış ve satış fiyatıyla komisyon+BSMV sonrası net kâr/zararı, getiri yüzdesini, başabaş satış fiyatını, yıllık getiriyi ve dolar bazlı getiriyi hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/hisse-kar-zarar/ - Hisse Maliyet Hesaplama (Borsa ve Yatırım): Alış, satış, bedelsiz, bedelli ve temettü işlemlerinden komisyon+BSMV dahil ortalama maliyeti, gerçekleşen ve açık kâr/zararı hesaplar; maliyet düşürmek için gereken lotu bulur. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/hisse-maliyet/ - Temettü Hesaplama (Borsa ve Yatırım): Hisse başı veya nominal yüzde olarak ilan edilen temettüden brüt/net tutarı, kâr payı stopajını, temettü verimini, teorik düzeltilmiş fiyatı ve hedef gelir için gereken lotu hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/temettu/ - Bedelli, Bedelsiz ve Temettü Sonrası Teorik Fiyat Hesaplama (Borsa ve Yatırım): Bedelsiz, bedelli sermaye artırımı ve nakit temettü sonrası teorik (düzeltilmiş) hisse fiyatını, rüçhan hakkının teorik değerini, yeni lot sayısını ve ödenecek bedeli hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/sermaye-artirimi/ - BES Devlet Katkısı ve Birikim Hesaplama (Borsa ve Yatırım, Maaş ve İş): Bireysel emeklilikte aylık katkı, fon getirisi ve %20 devlet katkısıyla (takvim yılı tavanıyla) emeklilikteki birikimi, hak ediş oranını ve çıkıştaki stopajı yıl yıl hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/bes/ - Birikim Hedefi Hesaplama (Borsa ve Yatırım): Hedef tutara ulaşmak için gereken aylık birikimi, hedefe ulaşma süresini veya belirli sürede ulaşılacak tutarı; getiri, yıllık katkı artışı ve enflasyonla büyüyen hedefle hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/birikim-hedefi/ - Döviz Çevirici (TCMB Kurları) (Borsa ve Yatırım): TCMB gösterge kurlarıyla (döviz/efektif, alış/satış) TL ve yabancı paralar arasında çeviri ve çapraz kur hesabı yapar; kur tarihini ve birim farkını gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/doviz-cevirici/ - F/K, PD/DD, PEG ve FD/FAVÖK Hesaplama (Borsa ve Yatırım): Fiyat ve finansal tablo verilerinden F/K, PD/DD, PEG, FD/FAVÖK, kazanç ve temettü verimi ile karşılaştırma çarpanına göre örnek fiyatı hesaplar; çeyreklik veriyi yıllıklandırır. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/degerleme-oranlari/ - Fon Tasfiyesi İade Hesaplama (7596 sayılı Kanun) (Borsa ve Yatırım): Tasfiyesine karar verilen Tera, Pusula ve Atlas Portföy fonlarında 7596 sayılı Kanun'a göre TÜFE/Yİ-ÜFE ortalamasıyla güncellenmiş net yatırım tutarını ve 1 milyon TL sınırlı tahmini ara ödemeyi hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/fon-tasfiye-iade/ - Pozisyon Büyüklüğü ve Risk Hesaplama (Borsa ve Yatırım): Sermaye, işlem başı risk yüzdesi, giriş ve stop fiyatından komisyon dahil alınacak adet veya VİOP kontrat sayısını, risk/ödül oranını ve başabaş kazanma oranını hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/pozisyon-buyuklugu/ - Tahvil ve Bono Getirisi Hesaplama (Borsa ve Yatırım): İskontolu bono ve kuponlu TL tahvilde fiyattan yıllık bileşik/basit getiriyi veya getiriden fiyatı; Borsa İstanbul (gerçek gün/365) veya ISMA yöntemiyle, işlemiş faiz, durasyon ve stopaj sonrası net getiriyle hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/tahvil-getirisi/ - Yıllık Bileşik Getiri (CAGR) Hesaplama (Borsa ve Yatırım): Başlangıç ve bitiş değeri ile süreden yıllık bileşik büyüme oranını (CAGR), toplam getiriyi, enflasyondan arındırılmış reel CAGR'ı ve dolar bazlı CAGR'ı hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/cagr/ - NPV ve IRR Hesaplama (Net Bugünkü Değer, İç Verim Oranı) (Borsa ve Yatırım, İşletme): Dönemsel veya tarihli nakit akışlarından NPV, IRR/XIRR, MIRR, kârlılık endeksi ve (iskontolu) geri ödeme süresini hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/npv-irr/ - Portföy Dağılımı ve Yeniden Dengeleme Hesaplama (Borsa ve Yatırım): Varlıkların mevcut ve hedef ağırlıklarından sapmayı, hedefe dönmek için alım/satım tutarlarını veya satış yapmadan yalnızca yeni parayla en dengeli dağılımı hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/portfoy-dagilimi/ - Başabaş Noktası Hesaplama (İşletme): Sabit giderler, birim fiyat ve birim değişken maliyetten başabaş satış adedini ve cirosunu, katkı payını, hedef kâr için gereken satışı ve güvenlik marjını hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/basabas/ - Amortisman Hesaplama (Normal, Azalan Bakiyeler, Kıst) (İşletme): VUK'a göre normal veya azalan bakiyeler yöntemiyle yıllık amortisman planını, binek otomobillerde kıst amortismanı uygulayarak hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/amortisman/ - Kâr Marjı ve Satış Fiyatı Hesaplama (İşletme): Maliyet ve hedef kâr marjı/markup ile satış fiyatını, fiyat ve maliyetle marjı veya hedefe göre azami maliyeti; pazaryeri komisyonu ve KDV'si, e-ticaret stopajı ve birim giderle hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/kar-marji/ - Yüzde Hesaplama (Matematik): Bir sayının yüzdesini, iki sayı arasındaki oranı ve yüzde değişimi, yüzde artırma/azaltma ve ters yüzde hesaplarını anında yapın. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/yuzde/ - Bilimsel Hesap Makinesi (Matematik): Dört işlem, üs, kök, trigonometri (derece/radyan), logaritma ve Türk hesap makinesi alışkanlığına uygun yüzde operatörüyle güvenli (eval'siz) ifade hesaplar. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/hesap-makinesi/ - Oran Orantı Hesaplama (Matematik): Doğru ve ters orantıda bilinmeyen değeri bulur, iki sayının oranını sadeleştirir ve ondalık/yüzde karşılığını gösterir. — https://temerrut.com.tr/hesaplama/oran-oranti/ --- # Türkiye’de Kripto Varlık Düzenlemesi: 7518 Sayılı Kanun, SPK, TCMB ve MASAK URL: https://temerrut.com.tr/turkiyede-kripto-duzenlemesi/ Güncelleme: 02.11.2026 Türkiye'de kripto varlık hizmet sağlayıcılar 7518 sayılı Kanunla (RG 02.07.2024) SPK iznine bağlandı. SPKn m.35/B ve 35/C, SPK tebliğleri, TCMB'nin ödemelerde kullanım yasağı, MASAK yükümlülükleri ve vergilendirmenin 07.10.2026 itibarıyla durumu; her madde yürürlük tarihiyle. ## Kısaca Türkiye'de kripto varlık hizmet sağlayıcılar, 02.07.2024'te yürürlüğe giren 7518 sayılı Kanunla Sermaye Piyasası Kanunu'na (SPKn) eklenen hükümler uyarınca SPK'dan izin almak zorundadır; izinsiz faaliyet, Türkiye'dekilere yönelik yurt dışı platform faaliyeti dahil, suçtur (SPKn m.109/A). TCMB yönetmeliği kripto varlıkların ödemelerde kullanımını 30.04.2021'den beri yasaklar. Hizmet sağlayıcılar 01.05.2021'den beri MASAK yükümlüsüdür; gönderici bilgilerinin doğrulanması gereken transfer eşiği 07.10.2026'da 15.000 TL'den 30.000 TL'ye çıkarıldı. Kripto varlığa özgü bir vergi 07.10.2026 itibarıyla yürürlükte değildir; teklif edilen maddeler geri çekilmiştir. ## Hangi düzenlemeler var ve ne zaman yürürlüğe girdi? Bu alan tek bir kanunla değil, farklı kurumların birkaç düzenlemesiyle yönetilir: Düzenleme | Resmî Gazete | Yürürlük | Konu TCMB: Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik | 16.04.2021, 31456 | 30.04.2021 (m.5) | Ödemelerde kullanım yasağı Tedbirler Yönetmeliği değişikliği (Karar Sayısı: 3941) | 01.05.2021, 31471 | 01.05.2021 (yayımı tarihinde) | Hizmet sağlayıcılar MASAK yükümlüsü oldu (m.4/1-ü) 7518 sayılı Kanun (SPKn değişikliği) | 02.07.2024, 32590 | 02.07.2024 (yayımı tarihinde) | İzin sistemi, yaptırımlar Tedbirler Yönetmeliği değişikliği (Karar Sayısı: 9305) | 25.12.2024, 32763 | 25.12.2024; transfer bilgisi kuralı (m.24/A) 25.02.2025 | 15.000 TL eşik, transfer mesajlarında gönderici-alıcı bilgisi MASAK Genel Tebliği Sıra No: 27 (Sıra No: 19'u değiştirir) | 25.12.2024, 32763 | 25.12.2024 (yayımı tarihinde, m.4) | Uzaktan kimlik tespiti ve para giriş-çıkışı SPK Tebliği III-35/B.1 | 13.03.2025, 32840 | 13.03.2025; bazı maddeler 31.03.2025 ve 30.06.2025 (m.56) | Kuruluş ve faaliyet esasları SPK Tebliği III-35/B.2 | 13.03.2025, 32840 | 13.03.2025; bazı maddeler 30.06.2025 (m.55) | Çalışma esasları, sermaye yeterliliği MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 29) | 28.06.2025, 32940 | 28.06.2025 (yayımı tarihinde, m.6) | Çekim bekleme süreleri, stablecoin limitleri Tedbirler Yönetmeliği değişikliği (Karar Sayısı: 11845) | 07.10.2026, 33393 | 07.10.2026 (yayımı tarihinde, m.6) | Kripto eşikleri 15.000 TL'den 30.000 TL'ye SPK tebliğlerine ilişkin satırlar, Resmî Gazete'de yayımlanan ilk metne ve SPK bültenlerine dayanır. Sonradan yapılan değişiklikleri SPK ve Resmî Gazete'den kontrol edin. ## 7518 sayılı Kanun ne getirdi? 7518 sayılı "Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" 26.06.2024'te kabul edildi, 02.07.2024 tarihli ve 32590 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Başlıca hükümler (hepsi 02.07.2024'ten itibaren): - Tanımlar (SPKn m.3): Kripto varlık, cüzdan, platform, kripto varlık saklama hizmeti ve kripto varlık hizmet sağlayıcı tanımlandı. Platform; alım satım, ilk satış ya da dağıtım, takas, transfer ve gerektirdiği saklama işlemlerinden birini veya birkaçını yapan kuruluştur. - İzin zorunluluğu (m.35/B): Hizmet sağlayıcıların kurulması ve faaliyete başlaması SPK iznine, pay devirleri de SPK iznine bağlıdır. Bilgi sistemlerinde TÜBİTAK kriterlerine uygunluk, ortak ve yöneticilerde iflas, zimmet, dolandırıcılık gibi suçlar bakımından şartlar aranır. - Müşteri koruma (m.35/C): Müşteri nakdi ve kripto varlıkları hizmet sağlayıcının malvarlığından ayrıdır, onun borçları için haczedilemez. Varlıkların müşterinin kendi cüzdanında bulunması esastır; tercih etmeyenlerinki yetkilendirilmiş saklama kuruluşlarında, müşteri nakitleri bankalarda tutulur. - Güvence sınırı (m.35/C): Faaliyet izni, işlemlerin kamu güvencesinde olduğu anlamına gelmez. Kripto varlıklar yatırımcı tazmin hükümlerine tabi değildir; bankalarda saklanan kripto varlıklar ve müşteri nakitleri mevduat ve katılım fonu sigortası kapsamında değildir. Bir varlığın listelenmesi de kamuca güvence anlamına gelmez; fiyatlar serbestçe oluşur. - Yurt dışı platformlar ve tedbirler (m.99/A): Yurt dışı platformların Türkiye'dekilere yönelik faaliyeti izinsiz sayılır; SPK içeriğin çıkarılmasına ve erişimin engellenmesine karar verir. SPK, mali yapısı ciddi biçimde zayıflayan hizmet sağlayıcının faaliyetini geçici olarak durdurabilir, yetkisini kaldırabilir. - Denetim ve sorumluluk (m.99/B): Mali ve bilgi sistemleri denetimi SPK listesindeki bağımsız denetim kuruluşlarınca yapılır. Hizmet sağlayıcılar siber saldırı, bilgi güvenliği ihlali veya personel davranışından doğan kripto varlık kayıplarından Türk Borçlar Kanunu m.71 kapsamında sorumludur. ### Yaptırımlar Fiil | SPKn maddesi | Yaptırım İzin almadan kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürütmek | 109/A | 3–5 yıl hapis ve 5.000–10.000 gün adli para cezası Hizmet sağlayıcı yönetici ve mensuplarının müşteri varlığını zimmetine geçirmesi | 110/A(1) | 8–14 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası; zararın tazmini Zimmetin açığa çıkmaması için hileli davranış | 110/A(2) | 14–20 yıl hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası (zararın üç katından az olamaz) 35/B, 35/C ya da SPK düzenlemelerine aykırılık | 99/B(5) | SPKn m.103 ve 105 uyarınca idari para cezası Zimmet sayılan karar ve işlemler | 110/B | SPK'nın talebiyle sorumluların şahsen iflası ### Geçiş dönemi (geçici madde 11) Kanun yürürlüğe girdiğinde faaliyet yürütenler bir ay içinde izin başvurusu yapacaklarını ya da üç ay içinde tasfiye kararı alacaklarını beyan etmek zorundaydı. SPK'nın 02.07.2024 duyurusuna göre beyan için son gün 02.08.2024'tü; tasfiyeyi seçenler, yurt dışı platformların Türkiye'ye yönelik faaliyeti ve kripto-nakit ATM'leri için üç aylık süre 02.10.2024'te doldu. Tasfiyeyi tercih eden ya da başvuru yapmayan kuruluşlarda hesabı olan müşterilerin transfer taleplerinin yerine getirilmemesi, m.109/A kapsamında izinsiz faaliyet suçunu oluşturur. ## SPK izin süreci ve "faaliyette bulunanlar listesi" III-35/B.1'e göre izin iki aşamalıdır: önce kuruluş izni (m.5, 8), sonra faaliyet izni (m.9). Kuruluş anonim ortaklık olmalı, payları nama yazılı ve nakit karşılığı çıkarılmış olmalıdır. Platformun ticaret ünvanında "kripto varlık alım satım platformu", saklama kuruluşunun ünvanında "kripto varlık saklama kuruluşu" ibaresi bulunmak zorundadır (m.7). Faaliyet izni için ayrıca SPK tarafından yetkilendirilmiş en az bir saklama kuruluşuyla sözleşme yapılması ve müşteri nakitleri için bir banka hesabı açılması aranır (m.9/2; bu madde 30.06.2025'ten itibaren yürürlüktedir). Mevcut kuruluşlar için Tebliğin geçici 1. maddesi şu takvimi koydu: faaliyet izni başvurusu 30.06.2025'e, saklama sözleşmesi 31.12.2025'e, yetki belgesi 30.06.2026'ya kadar; belge alamayana tasfiye. SPK Karar Organı 26.03.2026 tarihli kararıyla (Bülten 2026/18) saklama sözleşmesi ve yetki belgesi sürelerinin, yetkilendirilecek saklama kuruluşlarının platformlara yaygın şekilde hizmet vermeye başlamasının ardından belirlenmesine karar verdi. Yeni süreyi SPK duyurularından izleyin. SPK'nın "Faaliyette Bulunanlar Listesi" ise bir izin listesi değildir. SPK listeyi "geçici liste" olarak niteler ve listenin varlığının, listedeki kuruluşların yetkilendirildiği anlamına gelmediğini yazar. Yetkilendirme kararları SPK bültenlerinde yayımlanır. Örneğin SPK Bülteni 2026/34'te (04.06.2026) üç bankanın kripto varlık saklama kuruluşu olarak faaliyet izni verilmesi talebi olumlu karşılanmıştır. Bir platformun izin durumunu bu yazıdan değil, SPK'nın güncel sayfa ve bültenlerinden doğrulayın. ## SPK tebliğleri neyi zorunlu kılıyor? III-35/B.2'den başlıca kurallar şunlardır: - Kaldıraç yasağı (m.14, 13.03.2025): Platformlarda listelenmiş kripto varlıklar kaldıraçlı alınıp satılamaz; türev sözleşmelere ve SPK'nın kredili işlem düzenlemelerine göre kredili alım, açığa satış ve ödünç işlemlerine konu edilemez. - Asgari sermaye (m.34, 30.06.2025): Tebliğin ilk metninde platformlar için 150.000.000 TL, saklama kuruluşları için 500.000.000 TL'dir. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranı dikkate alınarak SPK'ca yeniden belirlenebilir (m.53); güncel tutarı SPK'dan kontrol edin. - Saklama oranları (m.41, 30.06.2025): Müşterilerin kendi cüzdanlarında tutmak istemediği kripto varlıkların en az %95'inin saklama kuruluşunda saklanması esastır; platform cüzdanlarındaki pay gün içinde %10'u geçemez. - Nakit (m.51, 13.03.2025): Platformlar müşteri nakdini elden alamaz; para transferleri yalnızca müşterinin kendi banka hesapları üzerinden yapılır. - Yatırım danışmanlığı (m.15, 13.03.2025): Yalnızca platformdaki kripto varlıklarının cari değeri en az 50.000.000 TL olan müşterilere yapılabilir; yönlendirici olmayan bilgi sunmak danışmanlık sayılmaz (m.50). Saklama oranlarının nasıl işlediğini örnekleyelim. Varsayım: bir platformda, müşterilerin kendi cüzdanlarında tutmadığı kripto varlıkların toplam cari değeri 200.000.000 TL olsun. Hesaplar sitenin yüzde hesaplayıcısıyla (https://temerrut.com.tr/hesaplama/yuzde/) yapılmıştır: Toplam (kendi cüzdanında olmayan): 200.000.000 TL Saklama kuruluşunda en az (%95): 190.000.000 TL Platform cüzdanlarında en çok (%5): 10.000.000 TL Gün içi mutlak üst sınır (%10): 20.000.000 TL Bu örnek tebliğin mantığını gösterir; gerçek bir platformun durumunu yansıtmaz. ## TCMB: ödemelerde kripto varlık yasağı TCMB'nin "Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmeliği" 16.04.2021 tarihli ve 31456 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı, 30.04.2021'de yürürlüğe girdi. Yönetmelik m.3'e göre kripto varlıklar ödemelerde doğrudan veya dolaylı şekilde kullanılamaz ve bu amaçla hizmet sunulamaz. m.4'e göre ödeme hizmeti sağlayıcıları, ödeme hizmetlerinin sunulmasında ve elektronik para ihracında kripto varlıkların doğrudan veya dolaylı olarak kullanılacağı iş modelleri geliştiremez ve bu tür hizmet sunamaz; ödeme ve elektronik para kuruluşları, kripto varlıklara ilişkin alım satım, saklama, transfer veya ihraç hizmeti sunan platformlara ya da bu platformlardan yapılacak fon aktarımlarına aracılık edemez. Yönetmelik, kripto varlığa sahip olmayı değil, ödemede kullanımını ve ödeme kuruluşlarının aracılığını yasaklar; SPKn m.35/B de diğer kurumların kripto varlıklara ilişkin yetkilerini saklı tutar. Paranın niteliği için para nedir yazısına bakabilirsiniz. ## MASAK yükümlülükleri Kripto varlık hizmet sağlayıcılar, 01.05.2021 tarihli ve 31471 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliğiyle (Karar Sayısı: 3941) Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik'te (kısaca Tedbirler Yönetmeliği) yükümlü olarak sayıldı (m.4/1-ü); değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. 7518 sayılı Kanun bu yükümlülüğü SPKn düzeyine taşıdı: hizmet sağlayıcılar müşteri kimliğini 5549 sayılı Kanun kapsamında tespit eder (m.35/C/1) ve kripto varlık transferlerinde SPK ile MASAK'ın düzenlemelerine uyar; bu düzenlemelerde öngörülen gönderici ve alıcı bilgileri güvenli biçimde iletilir (m.35/C/5). ### Kimlik tespiti ve para giriş-çıkışı MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 19), 25.12.2024 tarihli ve 32763 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sıra No: 27 ile değiştirildi ve aynı gün yürürlüğe girdi. Değişiklikle: - Gizlilik tabanlı kripto varlıkların alım satımına veya saklanmasına aracılık eden hizmet sağlayıcılar uzaktan kimlik tespiti yapamaz. - Sürekli iş ilişkisinde, ilk finansal hareket dahil, para yatırma ve çekme işlemleri müşterinin kimlik bilgileriyle uyumlu bir banka veya kredi kartı hesabı üzerinden yapılır. Uzaktan kimlik tespiti ve elektronik ortamda sözleşme kurulması ayrıca SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcıları da kapsayan III-42.1 sayılı Tebliğinde düzenlenir (son değişiklik: RG 03.09.2026, S. 33359). ### Transferlerde gönderici ve alıcı bilgisi (24/A) 25.12.2024 tarihli ve 32763 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği (Karar Sayısı: 9305), Tedbirler Yönetmeliği'ne "Kripto varlık transferleri" başlıklı m.24/A'yı ekledi; bu madde 25.02.2025'te yürürlüğe girdi. Buna göre: - Eşiğin üzerindeki transfer mesajlarında göndericinin adı soyadı (unvanı), cüzdan adresi ve adres, doğum yeri ve tarihi, müşteri, vatandaşlık, pasaport veya vergi kimlik numarası gibi bilgilerden en az biri yer alır ve doğrulanır; alıcının adı ve cüzdan adresi de eklenir. Eşiğin altında ad ve cüzdan adresi yeterlidir, teyit zorunlu değildir. - Bilgileri eksik transferi alan hizmet sağlayıcı eksikleri ister; tamamlanmazsa transferi iade eder. - Hiçbir hizmet sağlayıcıda kayıtlı olmayan bir cüzdanla ya da bilgi paylaşma yükümlülüğü olmayan yurt dışı kuruluşlarla yapılan transferlerde müşteriden karşı tarafa ilişkin beyan alınır. Eşik başlangıçta 15.000 TL idi. 07.10.2026 tarihli ve 33393 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği (Karar Sayısı: 11845) m.24/A'daki "onbeşbin TL" ibarelerini "otuzbin TL" olarak değiştirdi; aynı değişiklik m.5'teki kripto varlık hizmet sağlayıcılara özgü kimlik tespiti eşiğini de 15.000 TL'den 30.000 TL'ye çıkardı. Değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Yani 07.10.2026'dan itibaren eşik 30.000 TL'dir. ### Çekim bekleme süreleri ve stablecoin limitleri 28.06.2025 tarihli ve 32940 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ve aynı gün yürürlüğe giren MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 29) hizmet sağlayıcılar için sıkılaştırılmış tedbirler getirdi (m.4): - Bekleme süresi: Platformlar, Tedbirler Yönetmeliği m.24/A'nın altıncı ve yedinci fıkraları kapsamındaki çekimlerde (kayıtlı olmayan cüzdanlarla ya da bilgi paylaşma yükümlülüğü olmayan yurt dışı kuruluşlarla yapılan transferler), başka platformlara yapılan transferler dahil, transferi varlığın alım, takas veya yatırma işleminden en az 48 saat sonra gerçekleştirir. İlk kripto varlık çekiminde bu süre en az 72 saattir. - Stablecoin limiti: Değerini bir veya birden fazla resmî para birimine ya da başka bir değere bağlı tutmayı amaçlayan kripto varlıkların çekimlerinde günlük 3.000 ABD doları ve aylık 50.000 ABD doları karşılığı limit uygulanır; m.24/A'nın birinci fıkrasındaki tam bilgili transfer kuralı uygulandığında bu limitler 2 kat uygulanabilir. - Açıklama: Platformlar tüm kripto varlık transferlerinde müşteriden işlemin mahiyetine ilişkin en az 20 karakterlik bir açıklama alır. Kimlik doğrulama istenmesinin, para giriş-çıkışının kendi banka hesabınızla yapılmasının ve bazı çekimlerin bekletilmesinin dayanağı bu kurallardır. ## Vergilendirme: 07.10.2026 itibarıyla durum Kripto varlığa özgü bir vergi kanunu bu yazının hazırlandığı tarihe kadar yürürlüğe girmemiştir. Gelişmeler: - 02.03.2026: AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan, ekonomiye ilişkin düzenlemeleri içeren kanun teklifi TBMM Başkanlığı'na sunuldu. TBMM'nin duyurusuna göre teklif; kripto varlık işlemleri üzerinden on binde 3 (%0,03) oranında "kripto varlık işlem vergisi" ve kazançlar üzerinden takvim yılının üçer aylık dönemleri itibarıyla %10 oranında vergi tevkifatı öngörüyordu. - 26.03.2026: AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Ömer İleri, kripto varlıklara ilişkin maddeler için "sektördeki hızlı değişim ve gelişmeler göz önünde bulundurularak yeniden değerlendirilmek üzere" geri çekilme teklifinin Genel Kurula iletildiğini açıkladı (Anadolu Ajansı). Bu maddeler yasalaşmadı. Geri çekilen düzenlemenin oranları bugün için geçerli değildir; yeniden gündeme gelip gelmeyeceği bu yazının hazırlandığı tarihte belli değildi. Kripto kazancının hangi gelir unsuruna gireceğini ve nasıl beyan edileceğini kriptoya özgü olarak belirleyen bir kanun hükmünü ya da resmî rehberi doğrulayamadık; bu yüzden somut oran, istisna ya da beyan kuralı yazmıyoruz. Vergisel durumunuz için gelir idaresine (GİB), vergi dairenize ya da bir mali müşavire danışın. Genel yatırım gelirlerinin vergisi için stopaj (https://temerrut.com.tr/sozluk/stopaj/) ve gelir vergisi dilimleri (https://temerrut.com.tr/sozluk/gelir-vergisi-dilimleri/) sözlük maddelerine bakabilirsiniz. ## Yatırımcı için ne anlama geliyor? Bu düzenlemeler, kripto varlıkların değerinin korunacağı anlamına gelmez; yalnızca hizmet sağlayıcılara kural koyar. Bu yazı yatırım tavsiyesi vermez. Kuruluş seçimi yaparken şunlara bakılabilir: SPK'nın güncel sayfalarındaki durumu, ünvanındaki zorunlu ibareler, saklamanın nasıl yapıldığı ve sözleşmedeki ücretler. Kavramlar için kripto para nedir, teknolojinin ayrıntısı için blokzincir nedir, SPK'nın rolü için SPK nedir yazılarına bakabilirsiniz. ## Sık sorulan sorular **Türkiye'de kripto para yasal mı, yasak mı?** Kripto varlık sahibi olmayı ya da alım satımını yasaklayan bir hüküm bulunmaz; ancak kripto varlık hizmet sağlayıcıların SPK izniyle faaliyet göstermesi zorunludur (SPKn m.35/B, 02.07.2024) ve kripto varlıklar ödemelerde doğrudan ya da dolaylı kullanılamaz (TCMB Yönetmeliği m.3, 30.04.2021). İzinsiz faaliyet suçtur: SPKn m.109/A üç yıldan beş yıla kadar hapis öngörür. **7518 sayılı Kanun ne zaman yürürlüğe girdi, ne getirdi?** 7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 26.06.2024'te kabul edildi, 02.07.2024 tarihli ve 32590 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Kripto varlık, cüzdan, platform gibi kavramları tanımladı; SPKn'ye m.35/B, 35/C, 99/A, 99/B, 109/A, 110/A, 110/B, 115/A ve geçici m.11'i ekledi, m.3, 13, 46, 74, 99, 101, 103 ve 130'da değişiklik yaptı. **SPK'nın 'faaliyette bulunanlar listesi' izin listesi midir?** Hayır. SPK, bu listenin "geçici liste" olduğunu ve listede yer almanın kuruluşların ilgili mevzuat uyarınca yetkilendirildiği anlamına gelmediğini sayfasında belirtir. Liste, geçici m.11 kapsamında SPK'ya başvurduğunu bildirerek faaliyet gösteren kuruluşları gösterir. Yetkilendirme kararları SPK bültenlerinde yayımlanır. **Kripto kazancı vergilendiriliyor mu, kripto vergisi çıktı mı?** Kripto varlıklara özgü işlem vergisi ve gelir vergisi tevkifatı öngören kanun teklifi 02.03.2026'da TBMM'ye sunuldu; AK Parti 26.03.2026'da bu maddeler için geri çekme teklifinin Genel Kurula iletildiğini açıkladı. Bu yazının hazırlandığı 07.10.2026 tarihine kadar yaptığımız taramada yürürlüğe girmiş kripto varlığa özgü bir vergi kanunu bulamadık. Kazancınızın vergisel niteliği için vergi dairesine ya da bir mali müşavire danışın. **Yurt dışı kripto platformlarının Türkiye'dekilere hizmet vermesi yasal mı?** SPKn m.99/A'ya göre yurt dışında yerleşik platformların Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik faaliyette bulunması izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı sayılır. Türkiye'de iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması ya da doğrudan veya Türkiye'deki kişiler aracılığıyla tanıtım ve pazarlama yapılması, faaliyetin Türkiye'dekilere yönelik olduğunun kabulü için yeterlidir. Bu hükümler hizmet sağlayıcıya yöneliktir; müşteri varlığının ayrı tutulması gibi koruyucu kurallar izinli kuruluşlar için öngörülmüştür. Yurt dışı platform kullanan bir bireyin hukuki durumu için hukuki görüş almalısınız. ## Kaynaklar - 7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun — Resmî Gazete, 02.07.2024, S. 32590 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/07/20240702-1.htm) - 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (m.3, 35/B, 35/C, 99/A, 99/B, 109/A, 110/A, 110/B, geçici m.11) — mevzuat.gov.tr (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6362.pdf) - SPK — Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılara İlişkin Duyuru, 02.07.2024 (https://spk.gov.tr/duyurular/basin-duyurulari/2024/kripto-varlik-hizmet-saglayicilara-iliskin-duyuru_02072024) - Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ (III-35/B.1) — Resmî Gazete, 13.03.2025, S. 32840 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250313-5.htm) - Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Çalışma Usul ve Esasları ile Sermaye Yeterliliği Hakkında Tebliğ (III-35/B.2) — Resmî Gazete, 13.03.2025, S. 32840 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250313-6.htm) - SPK — Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar: Faaliyette Bulunanlar Listesi (geçici liste) (https://spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/faaliyette-bulunanlar-listesi) - SPK Bülteni 2026/18, 26.03.2026 (Karar Organı'nın 18/617 sayılı kararıyla süre ertelemesi) (https://spk.gov.tr/data/69c595a68f95db1e4440bc26/2026-18.pdf) - SPK Bülteni 2026/34, 04.06.2026 (https://spk.gov.tr/data/6a21eb938f95db12a4589b32/2026-34.pdf) - Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik — Resmî Gazete, 16.04.2021, S. 31456 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210416-4.htm) - Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 19)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 27) — Resmî Gazete, 25.12.2024, S. 32763 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/12/20241225-11.htm) - Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 19) — Resmî Gazete, 30.04.2021, S. 31470 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210430-7.htm) - Tedbirler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (Karar Sayısı: 3941) — Resmî Gazete, 01.05.2021, S. 31471 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/05/20210501-5.pdf) - Tedbirler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (Karar Sayısı: 9305, m.24/A) — Resmî Gazete, 25.12.2024, S. 32763 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/12/20241225-1.pdf) - Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 29) — Resmî Gazete, 28.06.2025, S. 32940 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/06/20250628-4.htm) - Tedbirler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (Karar Sayısı: 11845) — Resmî Gazete, 07.10.2026, S. 33393 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/10/20261007-9.pdf) - SPK Tebliği III-42.1'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (III-42.1.b) — Resmî Gazete, 03.09.2026, S. 33359 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/09/20260903-3.htm) - TBMM — Ekonomiye ilişkin düzenlemeleri de içeren kanun teklifi TBMM'de (02.03.2026) (https://www.tbmm.gov.tr/Haber/Detay?Id=38d60366-e785-48a8-b5f6-019cae7aa2c1) - Anadolu Ajansı — AK Parti Genel Başkan Yardımcısı İleri'den kripto varlıklara ilişkin düzenleme açıklaması (26.03.2026) (https://www.aa.com.tr/tr/politika/ak-parti-genel-baskan-yardimcisi-ileriden-kripto-varliklara-iliskin-duzenleme-konusunda-aciklama/3880676) --- # Blokzincir Nedir? Blok, Hash, İş İspatı ve Akıllı Sözleşme URL: https://temerrut.com.tr/blokzincir-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 Blokzincir, kayıtların bloklar halinde, birbirine hash ile bağlanarak çok sayıda bilgisayarda birlikte tutulduğu dağıtık bir defterdir. Blok ve hash mantığı, iş ispatı ile hisse ispatı farkı, akıllı sözleşmeler, kullanım alanları ve sınırlılıklar; basit bir hash örneğiyle. ## Kısaca Blokzincir, kayıtların bloklar halinde tutulduğu ve her bloğun bir öncekinin hash'ini taşıyarak zincire bağlandığı dağıtık bir defterdir. Defterin kopyası tek bir kurumda değil, ağdaki çok sayıda bilgisayardadır; yeni bir bloğun eklenmesi için ağın kabul ettiği bir kural (iş ispatı ya da hisse ispatı) işler. Kripto varlıklar bu teknolojinin en bilinen uygulamasıdır, ama tek uygulaması değildir. ## Blokzincir nedir? Geleneksel bir defteri bir banka ya da kurum tutar; kayıtların doğruluğuna siz güvenirsiniz. Blokzincirde ise aynı defterin kopyası ağdaki birçok katılımcıda bulunur ve yeni kayıtlar, ağın kuralına göre herkesçe kabul edilerek eklenir. Bitcoin'i tanıtan makale bu fikri, güven yerine "kriptografik kanıta" dayanan ve istekli iki tarafın güvenilir bir üçüncü tarafa ihtiyaç duymadan doğrudan işlem yapmasını sağlayan bir ödeme sistemi olarak anlatır. ethereum.org blokları, "bir önceki bloğun hash'ini taşıyan işlem grupları" olarak tanımlar. Hash'ler blok verisinden türetildiği için bloklar birbirine zincir gibi bağlanır; geçmişteki herhangi bir bloğu değiştirmek, sonraki tüm hash'leri değiştireceği için ağdaki herkesin fark edeceği bir durum yaratır. Türk mevzuatı bu altyapıya "dağıtık defter teknolojisi" der. Sermaye Piyasası Kanunu m.3, kripto varlığı bu teknoloji "veya benzer bir teknoloji" kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlık olarak tanımlar. Düzenlemenin ayrıntısı Türkiye'de kripto varlık düzenlemesi yazısında. ## Blok ve hash nasıl çalışır? Bitcoin'in blok başlığı altı alandan oluşur: sürüm, bir önceki bloğun başlık hash'i, işlemlerin özetini veren merkle kökü, zaman, hedef eşiğin kodlanmış hâli (nBits) ve madencinin değiştirdiği keyfî sayı (nonce). Bu alanların hepsi birlikte hash'lenir; bu yüzden herhangi birindeki en küçük değişiklik, bloğun hash'ini ve ondan sonrakileri değiştirir. Hash'in davranışı basit bir deneyle görülebilir. SHA-256, girdisi ne kadar kısa ya da uzun olursa olsun 64 onaltılık karakter üretir. Girdideki tek bir harf bile farklıysa çıktı tamamen farklıdır (aşağıdaki değerler SHA-256 ile hesaplanmıştır): SHA-256("Merhaba") = 7fdc9f4717c5fe66df286c700fab969b4d6209d03aa84624c5f8f58c17c9c058 SHA-256("merhaba") = 4c6bcdd55f3153e1939669ab1ec039e4059174dc25abdfcb2f58868849b4d61b Büyük "M" yerine küçük "m" yazmak, çıktının tamamını değiştirdi. Blokzincirin değiştirilmeye dayanıklılığı bu özelliğe dayanır: geçmiş bir kaydı değiştirmeye kalkan, sonraki bütün hash'leri yeniden hesaplamak ve ağın kuralını yeniden sağlamak zorunda kalır. ## İş ispatı nasıl çalışır? Bir bloğun zincire eklenebilmesi için hash'inin bir hedefin altında kalması gerekir. Hedefi sağlayan sayıyı önceden bilmenin yolu yoktur; madenciler nonce değerini sürekli değiştirerek deneme yanılma yapar. Bitcoin makalesi bu mekanizmayı "bir hash'in belli sayıda sıfır bitiyle başlamasını sağlayan değeri taramak" diye anlatır ve onu "bir işlemci, bir oy" ilkesine benzetir. Çoğunluk kararı, en fazla emeğin harcandığı en uzun zincirle temsil edilir. Mantığı küçük bir oyuncak örnekle görelim. Aşağıdaki hesapta metnin sonundaki "nonce" yerine 0'dan başlayarak sırayla 0, 1, 2… yazılır ve SHA-256 hash'inin ilk üç karakterinin "000" olması istenir. Hedefi sağlayan ilk değerler şunlardır: Veri: "Ayse->Mehmet:10 TL|nonce" Hedef: hash "000" ile başlasın (üç sıfır) nonce 505 → 0004955eeca9206ee551bd3a8e3418829bfb294ff191df7ddaba505520b6e3ca Hedef: hash "0000" ile başlasın (dört sıfır) nonce 19506 → 00002b4729781c315210a940f47f4b7da6ae03696a3ae89c0de32935557a2117 Bu örnekte hedef bir onaltılık sıfır daha zorlaştığında, hedefi sağlayan ilk nonce 505'ten 19.506'ya çıktı; yani 506 yerine 19.507 deneme gerekti. Bu tek bir örnektir, ama yönü genel kuralı gösterir: makaleye göre ortalama iş, gereken sıfır bitinin sayısıyla üstel olarak büyür. Gerçek ağlarda hedef çok daha zordur; bu yüzden güçlü donanım ve büyük enerji tüketimi gerekir. Bitcoin makalesi zorluğun, saat başına hedeflenen ortalama blok sayısına göre ayarlandığını da belirtir: bloklar çok hızlı üretilirse zorluk artar. Güvenlik açısından zayıf nokta, "yüzde 51" durumudur: ağın hesaplama gücünün çoğunluğunu ele geçiren, geçerli ama kötü niyetli blokları sürekli üretebilir. İş ispatı bu saldırıyı pahalı kılar; imkânsız kılmaz. Bitcoin'de blok ödülü her 210.000 blokta yarıya iner, yaklaşık saatte altı blok üretilir ve son yarılanma Nisan 2024'te ödülü 3,125 BTC'ye indirmiştir (Bitcoin Wiki). ## Düğüm, madenci ve ödül kimdir? Ağa bağlı her bilgisayar bir düğümdür. Bitcoin makalesine göre düğümler ağdan istedikleri zaman ayrılıp yeniden katılabilir; döndüklerinde en uzun iş ispatı zincirini, ayrıldıkları sürede olanların kanıtı olarak kabul ederler. Yeni bir blok üretmeye çalışan düğümlere (madencilere) bir teşvik tanımlıdır: makalede, bloktaki ilk işlem bloğu oluşturana ait yeni bir birim yaratır ve işlem ücretleri de ödüle eklenebilir. Önceden belirlenmiş sayıda birim dolaşıma girdikten sonra teşvik tamamen işlem ücretlerine dönüşebilir. ## Hisse ispatı nedir? Hisse ispatında (proof-of-stake) blok önerme ve doğrulama hakkı, harcanan elektrikle değil, ağa teminat olarak kilitlenen varlıkla kazanılır. ethereum.org'a göre Ethereum'da doğrulayıcı olabilmek için 32 ETH'nin teminat yatırma sözleşmesine (deposit contract) yatırılması ve üç ayrı yazılımın (yürütme istemcisi, mutabakat istemcisi ve doğrulayıcı istemcisi) çalıştırılması gerekir. Kurallara aykırı davranışlar "slashing" ile cezalandırılır: ceza, tek başına cezalandırılan bir doğrulayıcı için teminatın %0,1'inden az olabilir; aynı anda çok sayıda doğrulayıcının cezalandırıldığı koordineli bir saldırıda ise teminatın tamamına kadar çıkabilir. Ethereum, Eylül 2022'de bu mekanizmaya geçti. ethereum.org'a göre "Merge", ağın yıllık elektrik tüketimini %99,988'den fazla azalttı. Bu, hisse ispatının en çok anılan avantajıdır. Her mekanizmanın kendi güvenlik varsayımları vardır; hangisinin "daha iyi" olduğu bu yazının konusu değildir. ## Akıllı sözleşme nedir? ethereum.org, akıllı sözleşmeyi blokzincirde saklanan, "şu olursa bu olsun" mantığıyla çalışan ve kodu oluşturulduktan sonra değiştirilemeyen bir bilgisayar programı olarak tanımlar. Benzetme olarak otomattır: gerekli koşullar yerine getirildiğinde ürünü verir, getirilmediğinde vermez. Bu yapının iki yönü vardır: - Otomasyon: Koşullar sağlandığında program, aracı olmadan çalışır. - Kalıcılık: Kod değiştirilemediği için içindeki bir hata da kalıcıdır. Ayrıca ethereum.org, işlem verisinin insanlar için okunaksız olduğunu, bu yüzden kullanıcıların ne onayladıklarını bilmeden imza atmasının ciddi bir güvenlik riski olduğunu söyler. Akıllı sözleşmenin hukuki niteliği bu yazının kapsamı dışındadır; bu yazı hukuki görüş değildir. ## Kullanım alanları ve sınırlılıklar Kullanım alanları. Kripto varlıklar, blokzincirin en yaygın kullanımıdır. Merkez bankaları ve uluslararası kuruluşlar da benzer teknolojileri inceler: BIS, 24.06.2025 tarihli açıklamasında merkez bankası parası, ticari banka mevduatı ve devlet tahvillerinin aynı programlanabilir platformda "tokenleştirildiği" bir "birleşik defter" önermiş ve bu doğrultuda yedi merkez bankası ve özel sektör kuruluşlarıyla Agorá projesini ilerlettiğini belirtmiştir. Yani teknoloji yalnızca kripto piyasası için değil, finansal altyapı tartışmalarında da gündemdedir. Sınırlılıklar. - Değişmezlik iki yönlüdür: Hatalı ya da dolandırıcılığa konu bir işlemi geri almak zordur. - Enerji ve maliyet: İş ispatı büyük hesaplama gücü gerektirir; hisse ispatı bunu azaltır ama kendi riskleri vardır. - Çoğunluk riski: İş ispatında hesaplama gücünün çoğunluğunu elinde tutan taraf zinciri etkileyebilir ("%51 saldırısı"). - Girdinin doğruluğu: Blokzincir, kaydın tutarlılığını sağlar; kayda girilen bilginin gerçeğe uygunluğunu tek başına sağlamaz. - Hukuki güvence: Bir kripto varlığın platformda listelenmiş olması, kamunun o varlığı güvence altına aldığı anlamına gelmez (SPKn m.35/C). Blokzincirin ne olduğunu bilmek, bir kripto varlığın güvenli ya da kârlı olduğu anlamına gelmez. Risklerin tamamı için kripto para nedir yazısına bakın. ## Sık sorulan sorular **Blokzincir ile kripto para aynı şey mi?** Hayır. Blokzincir bir kayıt tutma teknolojisidir; kripto varlıklar bu teknolojinin ilk ve en bilinen uygulamasıdır. Bitcoin makalesi, işlemlerin ortak bir zincirde zaman damgasıyla kaydedilmesini anlatır. Ancak blokzincir yalnızca para benzeri varlıklar için kullanılmak zorunda değildir; mevzuattaki "dağıtık defter teknolojisi" ifadesi de bu teknolojik altyapıyı tarif eder. Kripto varlıkları ayrıca kripto para nedir yazısında ele aldık. **Hash nedir?** Hash, herhangi bir veriden sabit uzunlukta bir "parmak izi" üreten matematiksel işlemdir. Verinin tek bir harfi değişse bile ortaya çıkan hash tamamen farklı olur. Bitcoin makalesi örnek olarak SHA-256 işlevini anar; bu işlev 256 bitlik, yani 64 onaltılık karakterden oluşan bir çıktı verir. **İş ispatı ile hisse ispatı arasındaki fark nedir?** İş ispatında (proof-of-work) madenciler, bir blok için geçerli bir hash bulana kadar deneme yanılma yapar; güvenlik harcanan hesaplama gücüne dayanır. Hisse ispatında (proof-of-stake) doğrulayıcılar ağa teminat olarak kripto varlık kilitler; kurallara aykırı davranan doğrulayıcı teminatının bir kısmını ya da, koordineli saldırılarda, tamamını kaybedebilir. Ethereum, Eylül 2022'de iş ispatından hisse ispatına geçti. **Akıllı sözleşme bir sözleşme midir?** Akıllı sözleşme, "şu olursa bu olsun" mantığıyla çalışan ve blokzincir üzerinde saklanan bir bilgisayar programıdır. Hukuki niteliği ayrı bir konudur ve bu yazının kapsamı dışındadır. ethereum.org'a göre kodu oluşturulduktan sonra değiştirilemediği için koddaki bir hata da kalıcı olabilir. **Blokzincirdeki kayıtlar değiştirilemez mi, hiç hata yapılamaz mı?** Zincirdeki geçmiş bir bloğu değiştirmek, ondan sonraki tüm blokların hash'lerini bozacağı için ağdaki herkesin fark edeceği bir durumdur. Bu, kayıtların sonradan değiştirilmesini çok zorlaştırır. Ancak blokzincirin kendisi, kayda girilen bilginin doğru olduğunu garanti etmez; yanlış girilmiş bir işlemi geri almak da kolay değildir. ## Kaynaklar - Satoshi Nakamoto — Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System (https://bitcoin.org/bitcoin.pdf) - Bitcoin Developer Reference — Block chain (blok başlığı alanları, yarılanma) (https://developer.bitcoin.org/reference/block_chain.html) - Bitcoin Wiki — Controlled supply (https://en.bitcoin.it/wiki/Controlled_supply) - ethereum.org — Blocks (https://ethereum.org/en/developers/docs/blocks/) - ethereum.org — Proof-of-work (PoW) (https://ethereum.org/en/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/) - ethereum.org — Proof-of-stake (PoS) (https://ethereum.org/en/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/) - ethereum.org — Energy consumption (The Merge) (https://ethereum.org/en/energy-consumption/) - ethereum.org — Smart contracts (https://ethereum.org/en/smart-contracts/) - 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (m.3, m.35/C) — mevzuat.gov.tr (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6362.pdf) - BIS — Next-generation monetary and financial system (basın açıklaması, 24.06.2025) (https://www.bis.org/press/p250624.htm) --- # Brütten Nete Maaş Hesaplama: Kesintiler ve Yıl İçinde Net Maaş URL: https://temerrut.com.tr/brutten-nete-maas-hesaplama/ Güncelleme: 02.11.2026 Brüt maaştan neti bulmak için SGK işçi payı (%14), işsizlik sigortası (%1), kümülatif matrahla işleyen gelir vergisi ve damga vergisi düşülür, asgari ücret istisnası eklenir. 2026 tarifesi, 50.000 TL brüt maaşın 12 aylık net tablosu ve yıl içinde netin neden düştüğü adım adım anlatılır. ## Kısaca Brüt maaş, işverenin sözleşmede yazdığı tutardır; net maaş ise SGK primi, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesildikten sonra hesabınıza yatandır. Önce %14 SGK ve %1 işsizlik payı düşülür, kalan tutar gelir vergisi matrahı olur. Vergi, yıl başından beri biriken matrah üzerinden dilimlere göre hesaplanır; bu yüzden aynı brüt maaşla bile net tutar yıl içinde düşebilir. Asgari ücrete isabet eden kısım gelir ve damga vergisinden istisnadır. 2026 Ocak ayında 50.000 TL brüt maaşın neti 40.207,53 TL'dir. ## Brütten nete hangi kesintiler yapılır? Bordroda dört kalem vardır. Oranlar 2026 için geçerlidir ve işçi (çalışan) payını gösterir: Kalem | Oran | Matrah | Dayanak SGK işçi payı | %14 (%9 malullük-yaşlılık-ölüm, %5 genel sağlık) | Brüt maaş, tavana kadar | 5510 s.K. m.81 İşsizlik sigortası işçi payı | %1 | Brüt maaş, tavana kadar | 4447 s.K. m.49 Gelir vergisi | %15–%40 dilimli | Brüt maaş − SGK − işsizlik, kümülatif | GVK m.103 Damga vergisi | binde 7,59 | Brüt maaş | 488 s.K. (1) sayılı tablo IV/1-b SGK ve işsizlik primi, prime esas kazancın üst sınırına kadar kesilir. Üst sınır, günlük kazanç alt sınırının 9 katıdır (5510 m.82); alt sınır asgari ücrete bağlıdır. 2026'da aylık üst sınır 297.270 TL'dir (9 × 33.030 TL). 7566 sayılı Kanun 01.01.2026'dan itibaren bu çarpanı 7,5'ten 9'a çıkarmıştır. Bu tutarın üstündeki maaş kısmından prim kesilmez, ama gelir vergisi kesilmeye devam eder. İşveren payları (MYÖ %12, genel sağlık %7,5, kısa vadeli sigorta %2,25, işsizlik %2) maaşınızdan değil, işverenin ayrı maliyetinden düşer. MYÖ işveren payı, 7566 sayılı Kanun m.23 ile 2026 Ocak ayından itibaren %11'den %12'ye çıkmıştır; işçi payı değişmemiştir. Bu nedenle çalışanın neti hesabında yer almaz, yalnızca işverenin toplam maliyetini belirler. ## Gelir vergisi dilimleri ve kümülatif matrah Ücret gelirleri artan oranlı tarifeyle vergilenir. 2026 takvim yılı için ücret gelirlerinde uygulanan tarife, Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No: 332 ile ilan edilen tutarlarla şöyledir: Kümülatif matrah | Oran | Önceki dilimlerin vergisi 190.000 TL'ye kadar | %15 | — 190.000 – 400.000 TL | %20 | 28.500 TL 400.000 – 1.500.000 TL | %27 | 70.500 TL 1.500.000 – 5.300.000 TL | %35 | 367.500 TL 5.300.000 TL üzeri | %40 | 1.697.500 TL Dilim sınırları yıllıktır. Bordroda bu sınırlar, ocaktan itibaren her ay eklenen matrahın toplamıyla (kümülatif matrah) denetlenir. Bir ayın vergisi, o ayın matrahı eklenmeden önceki ve eklendikten sonraki toplam üzerinden hesaplanan vergilerin farkıdır. Matrahın bir kısmı eski dilimde, aşan kısmı yeni dilimde kalır. ## Asgari ücret istisnası nasıl çalışır? Gelir Vergisi Kanunu m.23/18'e göre, ödemenin yapıldığı ay için geçerli brüt asgari ücretten SGK ve işsizlik primi işçi payları düşüldükten sonra kalan tutara isabet eden ücret gelir vergisinden istisnadır. Kanun, istisnayı aşan ücretin vergilendirilmesinde gelir dilimlerinin ve oranlarının istisna kapsamındaki tutarlar da dikkate alınarak belirleneceğini söyler. Uygulamada vergi önce ücretin tamamı için hesaplanır, sonra asgari ücrete isabet eden vergi bundan düşülür. Birden fazla işverenden ücret alanlarda istisna yalnızca en yüksek ücrete uygulanır. Damga vergisinde de benzer bir istisna vardır: aylık brüt asgari ücrete isabet eden kısımdan damga vergisi alınmaz (488 s.K. (2) sayılı tablo, IV/34). İki istisna da 7349 sayılı Kanun'la 01.01.2022'den beri uygulanmaktadır. 2026'da brüt asgari ücret 33.030 TL'dir (Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı, Resmî Gazete 26.12.2025). Buradan %14 SGK (4.624,20 TL) ve %1 işsizlik (330,30 TL) düşülünce 28.075,50 TL kalır; bu tutar hem net asgari ücrettir hem de aylık istisna matrahıdır. Ocak ayında bunun vergisi 4.211,33 TL, damga vergisi istisnası da 250,70 TL'dir. Yani her çalışan, maaşı ne kadar yüksek olursa olsun, kendi hesaplanan vergisinden bu tutarı düşer. İstisna da kümülatif işler. Asgari ücret matrahının ay sayısıyla çarpımı 190.000 TL'yi Temmuz'da aştığı için aylık istisna Ocak–Haziran 4.211,33 TL iken Temmuz'da 4.537,75 TL, Ağustos–Aralık döneminde 5.615,10 TL olur. Bu rakamlar yıl içinde asgari ücretin değişmediği varsayımıyla hesaplanmıştır. ## Örnek: 50.000 TL brüt maaş Tek işverenle, yıl boyunca aynı brüt maaşla çalışan birinin 2026 Ocak ayı bordrosu sitedeki hesaplayıcıyla şöyle çıkar: Brüt maaş 50.000,00 TL SGK işçi payı (%14) − 7.000,00 TL İşsizlik sigortası (%1) − 500,00 TL Gelir vergisi matrahı 42.500,00 TL Hesaplanan gelir vergisi (%15) 6.375,00 TL Asgari ücret GV istisnası − 4.211,33 TL Ödenecek gelir vergisi − 2.163,67 TL Damga vergisi (50.000 × binde 7,59) 379,50 TL Asgari ücret DV istisnası − 250,70 TL Ödenecek damga vergisi − 128,80 TL Net maaş 40.207,53 TL Toplam kesinti 9.792,47 TL'dir. Aynı brüt maaşın yıl içindeki seyri (kümülatif matrah, her ay 42.500 TL eklenir): Ay | Kümülatif matrah | Ödenecek gelir vergisi | Net maaş Ocak–Nisan | 42.500 – 170.000 TL | 2.163,67 TL | 40.207,53 TL Mayıs | 212.500 TL | 3.288,67 TL | 39.082,53 TL Haziran | 255.000 TL | 4.288,67 TL | 38.082,53 TL Temmuz | 297.500 TL | 3.962,25 TL | 38.408,95 TL Ağustos–Eylül | 340.000 – 382.500 TL | 2.884,90 TL | 39.486,30 TL Ekim | 425.000 TL | 4.634,90 TL | 37.736,30 TL Kasım–Aralık | 467.500 – 510.000 TL | 5.859,90 TL | 36.511,30 TL Yıllık brüt toplam 600.000 TL, yıllık net toplam 466.135,63 TL, ortalama aylık net 38.844,64 TL'dir. Aynı maaş için işverene toplam maliyet aylık 61.875,00 TL'dir (teşvik uygulanmadığı varsayımıyla). Hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/brut-net-maas/) ## Net maaş yıl içinde neden düşer? Tabloda iki hareket görülür. Mayıs'ta kümülatif matrah 190.000 TL'yi aşar: matrahın 20.000 TL'si %15'le, 22.500 TL'si %20'yle vergilenir ve vergi artar. Haziran'da matrahın tamamı %20 dilimindedir. Ekim'de 400.000 TL aşıldığı için ay matrahının bir kısmı %27'yle vergilenir; Kasım'dan itibaren tamamı %27'dir. Temmuz ve Ağustos'ta net yükselir. Çünkü asgari ücret istisnası da kümülatif hesaplandığından, Temmuz'da asgari ücret matrahı kendi %20 dilimine girer ve istisna tutarı artar. Bu etki, yeni dilimin getirdiği ek vergiyi bir süre telafi eder. Ocak ile Aralık arasındaki fark bu örnekte 3.696,23 TL'dir; bu, brüt maaşın aynı kalmasına rağmen oluşur. Yani maaşınız kesinti nedeniyle "azalmış" olabilir, oysa yalnızca daha yüksek vergi dilimine girmişsinizdir. Asgari ücret düzeyinde maaşta ise matrah ve vergi, istisnayla birebir örtüştüğü için net yıl boyunca 28.075,50 TL kalır. Karşılaştırma için: hesaplayıcıya göre 100.000 TL brüt maaşın Ocak neti 75.953,03 TL iken Aralık'ta 67.156,80 TL'dir; dilim etkisi yüksek maaşlarda daha belirgindir. ## Netten brüte nasıl gidilir, işveren maliyeti nedir? Çalışan genellikle "elime 40.000 TL geçsin, brüt ne olmalı" diye sorar. Dilimler ve istisna aylık değiştiği için bu hesap her ay ayrı yapılır: hedef net için o ayın kümülatif matrahına göre gereken brüt bulunur. Örneğin 2026 Ocak ayında 40.207,53 TL net için brüt 50.000 TL'dir; aynı neti her ay tutturmak için brütün yıl içinde yükselmesi gerekir. Hesaplayıcıya göre, ocaktan itibaren her ay aynı net alındığı varsayımıyla, Ekim'de 54.969,09 TL, Aralık'ta 56.030,63 TL brüt gerekir. Bir iş teklifinde "net" tutar söyleniyorsa, bunun hangi ayın neti olduğunu ve yıl boyunca sabit mi kaldığını sormak yerinde olur. İşveren maliyeti, brüt maaşa işveren payı primlerinin eklenmesiyle bulunur. 2026'da teşviksiz oranlar toplamı %23,75'tir (SGK %21,75 + işsizlik %2); 50.000 TL brüt maaş için bu 11.875 TL ek maliyettir. Bu tablo yemek, yol, BES, engelli indirimi gibi kalemleri içermez; bunlar bordroda net tutarı değiştirebilir. Maaş zammının brütten nete nasıl yansıdığı için maaş zammı hesaplama yazısına bakabilirsiniz; asgari ücret ve brüt-net kavramlarının tanımları sözlükte: asgari ücret (https://temerrut.com.tr/sozluk/asgari-ucret/), net-brüt maaş (https://temerrut.com.tr/sozluk/net-brut-maas/), gelir vergisi dilimleri (https://temerrut.com.tr/sozluk/gelir-vergisi-dilimleri/), damga vergisi (https://temerrut.com.tr/sozluk/damga-vergisi/). Bordronuzdaki rakamlar buradakilerden farklıysa gerekçe genellikle eksik gün, ek ödeme, farklı SGK statüsü ya da önceki işverenden gelen kümülatif matrahtır. İşvereninizin muhasebe birimine ya da mali müşavire danışabilirsiniz. ## Sık sorulan sorular **Brütten nete maaş nasıl hesaplanır?** Brüt maaştan önce SGK işçi payı (%14) ve işsizlik sigortası işçi payı (%1) düşülür; kalan tutar gelir vergisi matrahıdır. Matrah yıl başından beri biriken (kümülatif) tutar üzerinden vergi dilimlerine uygulanır, brüt maaş üzerinden binde 7,59 damga vergisi hesaplanır ve ikisinden de asgari ücrete isabet eden istisna düşülür. Kalan tutar net maaştır. Örneğin 2026 Ocak ayında 50.000 TL brüt maaşın neti 40.207,53 TL'dir. **Net maaş neden yıl içinde düşer?** Gelir vergisi kümülatif matrah üzerinden hesaplandığı için matrah bir dilim sınırını aştığında aşan kısım bir üst oranla vergilenir. 2026'da 50.000 TL brüt maaşta kümülatif matrah Mayıs'ta 190.000 TL'yi aşar ve vergi %15'ten %20'ye çıkar; Ekim'de 400.000 TL'yi aşınca %27 uygulanır. Brüt maaş aynı kalsa da net Ocak'taki 40.207,53 TL'den Aralık'ta 36.511,30 TL'ye iner. **Asgari ücretli neden gelir ve damga vergisi ödemez?** Gelir Vergisi Kanunu m.23/18, ücretin brüt asgari ücretten SGK ve işsizlik primi düşüldükten sonra kalan kısmına isabet eden bölümünü gelir vergisinden istisna tutar. Damga vergisinde de aylık brüt asgari ücrete isabet eden kısım istisnadır (488 s.K. (2) sayılı tablo IV/34). Brüt maaşı tam olarak asgari ücret olan çalışanın hesaplanan vergisi istisnaya eşit olduğundan ödenecek vergi sıfırdır ve net maaş yıl boyunca aynı kalır (2026'da 28.075,50 TL). **Brüt maaş ile net maaş arasındaki fark ne kadardır?** Fark, maaş düzeyine ve ayına göre değişir. 2026'da 33.030 TL brüt asgari ücrette kesinti yalnızca SGK ve işsizlik primidir (toplam 4.954,50 TL, yüzde 15). 50.000 TL brüt maaşta Ocak ayı kesintisi 9.792,47 TL, yani yaklaşık yüzde 19,6'dır; yıl ilerledikçe dilim yükseldiği için kesinti artar. **Netten brüte maaş nasıl bulunur?** Brütten nete hesap ay ay adım adım yürüdüğü ve vergi dilimleri değiştiği için netten brüte tek bir çarpanla gidilemez; hedef net her ay için ayrı ayrı denenerek bulunur. Sitedeki brüt-net hesaplayıcısı netten brüte modunda bunu yapar. Örneğin 2026 Ocak ayında 40.207,53 TL net için brüt maaş 50.000 TL'dir. ## Kaynaklar - 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (m.23/18 asgari ücret istisnası, m.103 tarife) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.4.193.pdf) - Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 332) — Resmî Gazete 31.12.2025, S. 33124 (5. Mükerrer) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251231M5.htm) - 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (m.81 prim oranları, m.82 prime esas kazanç sınırları) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5510.pdf) - 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu (m.49 işsizlik sigortası primi) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4447.pdf) - 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ((1) sayılı tablo IV/1-b: ücret ödemeleri binde 7,59; (2) sayılı tablo IV/34: asgari ücret istisnası) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.488.pdf) - Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı — Resmî Gazete 26.12.2025, S. 33119 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251226.htm) - 7566 sayılı Kanun — Resmî Gazete 19.12.2025, S. 33112 (5510 m.81 ve m.82 değişiklikleri) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251219-1.htm) --- # Maaş Zammı Nasıl Hesaplanır? Zam Oranı, Net Etkisi ve Reel Zam URL: https://temerrut.com.tr/maas-zammi-hesaplama/ Güncelleme: 02.11.2026 Maaş zammı yüzde, tutar ya da yeni maaş üzerinden hesaplanır. Yazıda zam oranı formülleri, yıl içinde iki zamın bileşik etkisi, brüt zammın nete nasıl yansıdığı ve zammın enflasyon karşısında reel zam olarak nasıl ölçüldüğü, 2026 vergi dilimleri ve Eylül 2026 TÜFE verisiyle örneklenir. ## Kısaca Maaş zammı, yeni maaşın eski maaştan ne kadar yüksek olduğunu gösteren orandır: (yeni − eski) / eski × 100. Yüzde, tutar ya da doğrudan yeni maaş olarak verilebilir; üçü de birbirine çevrilir. Asıl soru genellikle zammın size ne kadar kaldığıdır. Brüt zam, SGK ve vergi kesintilerinden sonra nete daha küçük bir oranla yansır; enflasyon karşısındaki değeri ise reel zam ile ölçülür. Eylül 2026'da yıllık TÜFE %29,73 iken %25 zam, reel olarak yaklaşık %3,65'lik alım gücü kaybı demektir. ## Zam oranı nasıl hesaplanır? Elinizdeki bilgiye göre üç yol vardır: - Yüzde biliniyorsa: Yeni maaş = eski maaş × (1 + zam oranı / 100). 30.000 TL maaşa %25 zam: 30.000 × 1,25 = 37.500 TL. - Tutar biliniyorsa: Zam oranı = zam tutarı / eski maaş × 100. 40.000 TL maaşa 8.000 TL zam: 8.000 / 40.000 = %20; yeni maaş 48.000 TL. - Yeni maaş biliniyorsa: Zam oranı = (yeni − eski) / eski × 100. 45.000 TL maaş 52.000 TL olmuşsa fark 7.000 TL'dir ve oran %15,56'dır. Kontrol etmek için hesaplayıcıya aynı değerleri girebilirsiniz. Oran ve tutar hesaplarında karşılaştırdığınız iki maaş aynı türden olmalıdır: ikisi de net ya da ikisi de brüt. Eski maaşınız net, yeni teklif brütse oran yanlış çıkar. Yüzde ile: 30.000,00 × (1 + %25) = 37.500,00 TL Tutar ile: 8.000,00 / 40.000,00 = %20,00 (yeni maaş 48.000,00 TL) Yeni maaşla: (52.000,00 − 45.000,00) / 45.000,00 = %15,56 ## Yıl içinde iki zam alınırsa Ocak'ta bir, Temmuz'da bir zam yapılan işyerlerinde oranlar toplanmaz, çarpılır. İkinci zam, birinci zamdan sonraki maaşa uygulanır: Eski maaş: 30.000,00 TL 1. zam (%15): 30.000,00 × 1,15 = 34.500,00 TL 2. zam (%12): 34.500,00 × 1,12 = 38.640,00 TL Toplam zam: 38.640,00 / 30.000,00 − 1 = %28,80 Toplam artış %27 değil %28,80'dir. Yıllık toplam gelir ise iki maaşın kaç ay ödendiğine bağlıdır; zammın yıllık etkisini görmek için ay ay toplamak gerekir. ## Brüt zam nete nasıl yansır? Maaş brüt olarak konuşuluyorsa, zammın size kalan kısmı kesintilerden sonra belirlenir. Önce brüt zammın %14'ü SGK, %1'i işsizlik payı olarak kesilir (5510 s.K. m.81; 4447 s.K. m.49). Kalan tutar kümülatif vergi matrahına eklenir ve bulunduğunuz dilimin oranıyla vergilenir; ayrıca brüt zam üzerinden binde 7,59 damga vergisi hesaplanır. 2026 ücret tarifesinde kümülatif matrahın 190.000 TL'ye kadar olan kısmı %15, 190.000–400.000 TL arası %20, 400.000–1.500.000 TL arası %27 oranıyla vergilenir; üst dilimler %35 ve %40'tır (GVK m.103, Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No: 332). Asgari ücrete isabet eden kısım ise gelir ve damga vergisinden istisnadır (GVK m.23/18). Brüt-net hesabının tamamı için brütten nete maaş hesaplama yazısına bakabilirsiniz. Hesaplayıcı, zam ayından önceki ayları eski maaşla, zam ayını yeni maaşla hesaplar. 2026'da %30 brüt zam için sonuçlar şöyledir: Eski brüt → yeni brüt | Zam ayı | Eski net | Yeni net | Nete yansıyan zam 50.000 → 65.000 TL | Ocak | 40.207,53 TL | 50.931,18 TL | %26,67 50.000 → 65.000 TL | Temmuz | 38.408,95 TL | 48.495,10 TL | %26,26 100.000 → 130.000 TL | Ocak | 75.953,03 TL | 97.400,33 TL | %28,24 33.030 → 42.939 TL | Temmuz | 28.075,50 TL | 34.738,41 TL | %23,73 İlk satırı adım adım görelim. 15.000 TL brüt zamdan %15 (2.250 TL) SGK ve işsizlik payı düşünce 12.750 TL kalır; bunun %15'i 1.912,50 TL gelir vergisi, 15.000 TL'nin binde 7,59'u 113,85 TL damga vergisidir. Brüt zammın 10.723,65 TL'si net maaşa eklenir (50.931,18 − 40.207,53). Temmuz zammında ek vergi %20 diliminden alındığı için net artış 10.086,15 TL'ye iner. Brüt asgari ücret düzeyindeki maaşta ise tablonun son satırı görülür: asgari ücretlinin net tutarı vergi istisnası sayesinde yıl boyu sabittir; zam gelince istisnayı aşan kısım vergilenmeye başlar ve nete yansıyan zam oranı brüt zamdan düşük kalır. Bu tablo yalnızca zam ayının netini gösterir; sonraki aylarda matrah yeni maaşla daha hızlı biriktiği için dilim geçişleri öne gelebilir. Hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/maas-zam/) ## Enflasyon farkı ve reel zam Zammın değeri, fiyatlar karşısında ne kadar alım gücü sağladığıyla ölçülür. Bunun için reel zam hesaplanır: Reel zam = (1 + zam oranı) / (1 + enflasyon) − 1 Enflasyonu karşılayan maaş = eski maaş × (1 + enflasyon) Alım gücü farkı = yeni maaş − enflasyonu karşılayan maaş Eylül 2026 verisine göre yıllık TÜFE %29,73'tür (TÜİK verisi, TCMB tablosundan). Hesaplayıcı, enflasyon alanı boş bırakılırsa sitede kayıtlı son yıllık TÜFE verisini kullanır; aşağıdaki örneklerde %29,73 alana elle girilmiştir. 30.000 TL net maaşa %25 zam yapılan bir çalışan için: Yeni maaş: 30.000,00 × 1,25 = 37.500,00 TL Enflasyonu karşılayan maaş: 30.000,00 × 1,2973 = 38.919,00 TL Alım gücü farkı: 37.500,00 − 38.919,00 = −1.419,00 TL Reel zam: 1,25 / 1,2973 − 1 = −%3,65 Aynı maaşa %35 zam yapılsaydı yeni maaş 40.500 TL, reel zam %4,06 olurdu; yani enflasyonun üzerinde bir artış sağlanmış sayılırdı. Zam oranından enflasyonu doğrudan çıkarmak (25 − 29,73 = −4,73) kısa yoldan bir fikir verir ama tam sonuç değildir; doğru ölçü, oranların birbirine bölünmesidir. Aynı işlem 40.000 TL maaşa 8.000 TL zamda %20 oran ve %7,50'lik bir reel kayıp, 45.000 TL maaşın 52.000 TL'ye çıkmasında ise %10,93'lük reel kayıp verir. Buradaki "enflasyon farkı", zam ile enflasyon arasındaki alım gücü farkını anlatır. Memur ve emekli artışlarının kendi belirleme kuralları vardır; bu yazı onları kapsamaz. Hangi enflasyonla karşılaştıracağınız, sorduğunuz soruya bağlıdır. Yıllık TÜFE, bir ayın fiyatlarını bir yıl öncesinin aynı ayıyla karşılaştırır; zamdan bu yana geçen sürede fiyatların ne kadar arttığını görmek istiyorsanız, o aralıktaki endeks değişimine bakmak daha doğrudur. Bu hesap için enflasyon hesaplama yazısında yıllık ve 12 aylık ortalama farkı anlatılır; kavramlar sözlükte: enflasyon (https://temerrut.com.tr/sozluk/enflasyon/), TÜFE (https://temerrut.com.tr/sozluk/tufe/). ## Zam teklifini değerlendirirken neye bakılır? - Aynı türü karşılaştırın: Net maaşla brüt teklifi doğrudan kıyaslamayın. Brüt teklifi nete çevirip zam ayını da belirtin. - Zam ayını sorun: Aynı brüt zam, Ocak'ta ve Temmuz'da farklı net sonuç verir (yukarıdaki tablo). - Kümülatif etkiyi hesaplayın: Yılda birden fazla zam varsa oranları çarpın, toplamayın. - Alım gücünü ayrıca ölçün: Nominal zam yüksek görünse de reel zam negatif olabilir. - Ek kalemleri unutmayın: Yemek, yol, prim gibi ödemeler ve bordroya özel durumlar hesaplayıcıya dahil değildir; bordronuzdaki net rakam farklı çıkabilir. Burada anlatılanlar hesap yöntemidir; ne kadar zam istemeniz ya da kabul etmeniz gerektiği konusunda öneri değildir. ## Sık sorulan sorular **Maaş zammı yüzde kaç olarak nasıl hesaplanır?** Zam oranı, yeni maaştan eski maaş çıkarılıp eski maaşa bölünerek bulunur: (yeni − eski) / eski × 100. Örneğin 45.000 TL maaşın 52.000 TL'ye çıkması 7.000 TL'lik artıştır ve zam oranı %15,56'dır. Maaş 30.000 TL iken %25 zam yapılırsa yeni maaş 30.000 × 1,25 = 37.500 TL olur. **Yılda iki zam alınırsa oranlar toplanır mı?** Hayır, çarpılır. İkinci zam, birinci zamdan sonraki maaşa uygulanır. 30.000 TL maaşa önce %15, sonra %12 zam yapılırsa maaş 30.000 × 1,15 × 1,12 = 38.640 TL olur; toplam artış %27 değil %28,80'dir. **Brüt maaşa yapılan zam nete aynı oranda yansır mı?** Genellikle yansımaz. Brüt zammın SGK ve işsizlik payı (%15) kesilir, kalanın üzerinden gelir vergisi ve damga vergisi hesaplanır; ayrıca zam dilimi yükseltebilir. 2026 Ocak ayında 50.000 TL brüt maaşa %30 zam yapılırsa brüt 65.000 TL olur, net 40.207,53 TL'den 50.931,18 TL'ye çıkar; nete yansıyan zam %26,67'dir. **Reel zam nedir, nasıl hesaplanır?** Reel zam, zammın enflasyondan arındırılmış halidir: (1 + zam oranı) / (1 + enflasyon) − 1. Zam %25, yıllık enflasyon %29,73 ise reel zam −%3,65'tir; yani maaşın alım gücü yaklaşık yüzde 3,65 azalmıştır. Zam oranından enflasyonu çıkarmak (25 − 29,73) yaklaşık bir sonuç verir ama tam değildir. **Zammı karşılaştırırken hangi enflasyon oranı kullanılır?** Tek bir doğru yoktur; zammın hangi dönemi karşıladığına bağlıdır. Yıllık TÜFE bir ayın fiyat düzeyini bir yıl öncesinin aynı ayıyla, 12 aylık ortalama TÜFE ise son 12 ayın ortalamasını bir önceki 12 ayın ortalamasıyla karşılaştırır. Eylül 2026'da TÜİK verisine göre yıllık TÜFE %29,73'tür. Kendi harcamanızın dağılımı TÜFE sepetinden farklıysa yaşadığınız fiyat artışı da farklı olabilir. ## Kaynaklar - TCMB — Enflasyon Verileri: Tüketici Fiyatları (TÜİK TÜFE serisi, 2025=100; Eylül 2026 yıllık %29,73) (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Enflasyon+Verileri) - 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (m.23/18 asgari ücret istisnası, m.103 tarife) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.4.193.pdf) - Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 332) — Resmî Gazete 31.12.2025, S. 33124 (5. Mükerrer) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251231M5.htm) - 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (m.81 sigortalı payı, m.82 prime esas kazanç sınırları) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5510.pdf) - 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ((1) sayılı tablo IV/1-b: maaş ve ücret ödemeleri, binde 7,59) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.488.pdf) - 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu (m.49 işsizlik sigortası primi) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4447.pdf) --- # Şirket Nasıl Çalışır? Sermaye, Ortaklar, Kâr ve Bilanço URL: https://temerrut.com.tr/sirket-nasil-calisir/ Güncelleme: 02.11.2026 Şirket, ortakların koyduğu sermayeyle bir ticari işletmeyi tüzel kişilik olarak yürüten yapıdır. Sermaye, ortaklar ve yönetimin rolü, gelirin kâra ve kârın nakde dönüşmesi, bilanço ile gelir tablosunun okunması, şahıs şirketi ile sermaye şirketi farkı; TTK ve vergi mevzuatına göre. ## Kısaca şirket Şirket, bir veya birden çok kişinin koyduğu sermayeyle bir ticari işletmeyi ortak amaç için yürüttüğü ve kanunun kendisine tüzel kişilik tanıdığı yapıdır. Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre ticaret şirketleri kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir (m.124). Şirket gelir elde eder, gider yapar, kâr ya da zarar yazar; kârı ortaklara dağıtır ya da işletmede bırakır. Kuruluşunda ödenen sermaye, borçlanmanın ve büyümenin ilk dayanağıdır. Bu yazı genel çerçeveyi verir. Limited şirket, anonim şirket, holding ve KOBİ konularının ayrıntısı ayrı yazılardadır. ## Şirket neden ayrı bir "kişi" sayılır? TTK m.125'e göre ticaret şirketleri tüzel kişiliğe sahiptir. Bunun pratik anlamı şudur: sözleşmeyi, kiralamayı, kredi borcunu ve alacağı şirket üstlenir; ortak ya da yönetici değil. Şirketin malvarlığı ortaklardan ayrı tutulur ve şirket borcundan öncelikle bu malvarlığı sorumludur. Gerçek kişi olarak ticaret yapanlar (şahıs işletmesi) için durum farklıdır. Bir ticari işletmeyi kendi adına işleten kişiye tacir denir (m.12); tacir her türlü borcu için iflasa tabidir (m.18). ### Şahıs şirketi ve sermaye şirketi TTK m.124/2 kollektif ve komandit şirketi şahıs şirketi, anonim ve limited şirketi (ile sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketi) sermaye şirketi sayar. Fark en çok sorumlulukta ve ortakların şirketle ilişkisinde görülür: Tür | Ortakların sorumluluğu | Dayanak Kollektif şirket (şahıs şirketi) | Hiçbir ortağın sorumluluğu şirket alacaklılarına karşı sınırlanmamıştır | TTK m.211 Komandit şirket (şahıs şirketi) | Komandite ortakların sorumluluğu sınırsız, komanditer ortakların sorumluluğu belirli bir sermayeyle sınırlıdır | TTK m.304 Anonim şirket (sermaye şirketi) | Pay sahipleri yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payıyla sorumludur | TTK m.329 Limited şirket (sermaye şirketi) | Ortaklar şirket borçlarından sorumlu değildir; taahhüt ettikleri sermaye payını öderler (kamu borçları için özel kural: limited şirket yazısı) | TTK m.573 ## Sermaye, ortaklar ve yönetim Sermaye, ortakların şirkete koymayı taahhüt ettiği değerdir. Nakit olabileceği gibi, devredilebilen ve nakde çevrilebilen malvarlığı unsurları (taşınmaz, makine, fikrî mülkiyet hakları gibi) da ayni sermaye olarak konabilir. Hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olamaz (TTK m.342, m.581). Asgari tutarlar şirket türüne göre değişir ve yürürlük tarihleriyle ilgili yazılarda verilmiştir. Ortaklar sermaye payı sahibidir. Önemli kararları, yani esas sözleşme ya da şirket sözleşmesinin değiştirilmesini, yönetimin seçilmesini, yılsonu finansal tablolarının onaylanmasını ve kâr payı dağıtımını genel kurulda alırlar (anonim şirket için m.408, limited şirket için m.616). Yönetim günlük işleri yürütür ve şirketi temsil eder. Anonim şirket yönetim kurulu tarafından yönetilir ve temsil olunur (m.365); limited şirkette yönetim ve temsil müdürlere verilir ve en az bir ortağın yönetim hakkı ve temsil yetkisi bulunmalıdır (m.623). Yani sahiplik ile yönetim aynı kişide birleşebilir, ama zorunlu olarak birleşmez. ## Gelir, gider, kâr ve nakit akışı Bir şirketin yıllık sonucu gelir tablosunda şu sırayla görülür: satış gelirinden satılan malın maliyeti düşülür (brüt kâr), faaliyet giderleri düşülür (faaliyet kârı), finansman giderleri düşülür (vergi öncesi kâr), vergi düşülür (net dönem kârı). Aşağıdaki rakamlar varsayımsaldır; yüzde hesapları sitenin yüzde hesaplayıcısıyla (https://temerrut.com.tr/hesaplama/yuzde/) yapılmıştır: Net satışlar 2.400.000,00 TL Satışların maliyeti - 1.500.000,00 TL Brüt kâr 900.000,00 TL (brüt kâr marjı %37,50) Faaliyet giderleri - 500.000,00 TL Faaliyet kârı 400.000,00 TL (%16,67) Finansman giderleri - 100.000,00 TL Vergi öncesi kâr 300.000,00 TL Kurumlar vergisi (%25) - 75.000,00 TL Net dönem kârı 225.000,00 TL (net kâr marjı %9,38) Kurumlar vergisi satırı, genel orana (kurum kazancının %25'i, KVK m.32) göre sadeleştirilmiş bir gösterimdir; gerçek vergi hesabında kanunen kabul edilmeyen giderler, istisnalar ve indirimler matrahı değiştirir. ### Kâr nakit demek değildir Gelir tablosundaki kâr, satış yapıldığında yazılır; para tahsil edilmemiş olabilir. Aynı örnekte satışların 150.000 TL'lik bölümü yıl sonunda tahsil edilmemişse alacaklar o kadar artmıştır. Diğer kalemleri sabit varsayarsak: Net dönem kârı 225.000,00 TL Alacaklardaki artış - 150.000,00 TL Yaklaşık nakit girişi 75.000,00 TL Şirket kâr yazdığı hâlde kasasına bu kadar para girmiştir. Stok artışı, yatırım harcaması ve borç ödemeleri nakdi daha da azaltabilir. Nakit akışı (https://temerrut.com.tr/sozluk/nakit-akisi/) bu yüzden ayrıca izlenir. ## Bilanço ve gelir tablosu nasıl okunur? TTK m.68'e göre tacir, faaliyetin başında ve her faaliyet döneminin sonunda varlık ve borçlarının tutarlarının ilişkisini gösteren finansal tabloyu, yani bilançoyu (https://temerrut.com.tr/sozluk/bilanco/) çıkarır; ayrıca gelir tablosunu (https://temerrut.com.tr/sozluk/gelir-tablosu/) hazırlar. İkisi birlikte yılsonu finansal tablolarını oluşturur. Bilanço bir tarihteki fotoğraftır: bir yanda varlıklar (kasa, alacak, stok, makine, bina), öbür yanda bu varlıkların kaynakları (borçlar ve özkaynak (https://temerrut.com.tr/sozluk/ozsermaye/)) yer alır. İki yanın toplamı eşittir. Gelir tablosu ise bir dönemin filmidir. Dönen varlıklar 700.000,00 TL Kısa vadeli borçlar 400.000,00 TL Duran varlıklar 500.000,00 TL Uzun vadeli borçlar 200.000,00 TL Özkaynak 600.000,00 TL Toplam varlıklar 1.200.000,00 TL Toplam kaynaklar 1.200.000,00 TL Cari oran = 700.000 / 400.000 = 1,75 (%175,00) Cari oran (https://temerrut.com.tr/sozluk/cari-oran/), kısa vadeli borçların dönen varlıklarla ne kadar karşılandığını gösteren basit bir göstergedir. Tek başına iyi ya da kötü bir sonuç anlamına gelmez; sektöre ve işin yapısına göre yorumlanır. Başlangıç için üç soru yeterlidir: Şirketin sahip olduğu ne kadar, borcu ne kadar? Kâr yazıyor mu? Yazdığı kâr nakde dönüşüyor mu? ## Kâr nasıl dağıtılır, nasıl vergilenir? Yılsonu finansal tablolarının onaylanması ve kâr payı dağıtımı genel kurulun devredilemez yetkileri arasındadır (m.408/2-d, m.616/1-e). Anonim şirkette dağıtımdan önce kanuni yedek akçe ayrılır: yıllık kârın %5'i, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar genel kanuni yedek akçeye aktarılır (m.519/1). Vergi bakımından iki ayrı katman vardır: - Şirket düzeyi: Sermaye şirketlerinin kazancı kurumlar vergisine tabidir (KVK m.1, m.2). Genel oran 07.10.2026'da yürürlükteki metne göre kurum kazancının %25'idir (m.32/1); bazı sektörler için farklı oranlar vardır. - Ortak düzeyi: Tam mükellef kurumun tam mükellef gerçek kişi ortaklarına dağıttığı kâr payından 22.12.2024'ten itibaren %15 stopaj yapılır (9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı). Örneğin 100.000 TL'lik dağıtımda stopaj 15.000 TL'dir. Gerçek kişi tacirin ticari kazancı (GVK m.37) ise gelir vergisi tarifesine göre vergilenir; 2026 ücret dışı gelir tarifesinde oranlar %15'ten %40'a kadar artar (Seri No: 332 Tebliğ, 31.12.2025). Hangi yapının daha az vergi çıkaracağı kâr düzeyine, dağıtım politikasına ve diğer koşullara bağlıdır; bu karşılaştırmayı bir mali müşavirle somut rakamlarla yapmak gerekir. ## Sonraki adım Şirket türü seçiminde ölçütler ortakların sorumluluğu, asgari sermaye, pay devri ve halka açılma planıdır. İki yaygın tür için ayrıntılar: limited şirket nedir ve anonim şirket nedir. Bir şirketin diğer şirketleri çatı altında topladığı yapı için holding nedir, ölçeğe göre tanım ve destekler için KOBİ nedir yazılarına bakabilirsiniz. ## Sık sorulan sorular **Şirket ile şahıs işletmesi arasındaki fark nedir?** Şahıs işletmesinde ticari işletmeyi kendi adına işleten gerçek kişi tacirdir ve her türlü borcu için iflasa tabidir (TTK m.12, m.18). Ticaret şirketleri ise tüzel kişiliğe sahiptir (TTK m.125); sözleşme, borç ve alacakların tarafı şirketin kendisidir. Anonim ve limited şirkette ortaklar şirket borçlarından kural olarak sorumlu değildir; kollektif şirkette ise ortakların sorumluluğu sınırlanmamıştır (m.211, m.329, m.573). Vergide de fark vardır: sermaye şirketlerinin kazancı kurumlar vergisine, gerçek kişi tacirin ticari kazancı gelir vergisine tabidir. **Şirket kâr etse bile neden nakit sıkıntısı yaşayabilir?** Gelir tablosundaki kâr, satışın yapıldığı dönemde yazılır; paranın kasaya girmesini beklemez. Vadeli satışın tahsil edilmemiş kısmı alacağa, satın alınıp satılmamış mal stoka, yatırım harcaması duran varlığa dönüşür. Bu kalemler büyüdükçe kâr artarken nakit azalabilir. Bu yüzden gelir tablosuyla birlikte nakit akışı ve bilançodaki alacak, stok ve borç kalemlerine bakılır. **Bilanço ile gelir tablosu arasındaki fark nedir?** Bilanço belirli bir tarihte işletmenin sahip olduğu varlıkları ve bu varlıkların hangi kaynaklarla (borç ve özkaynak) finanse edildiğini gösterir. Gelir tablosu ise bir dönemde elde edilen gelir ile katlanılan giderleri ve sonuçta oluşan kâr ya da zararı gösterir. TTK m.68'e göre tacir ikisini de hazırlar ve ikisi birlikte yılsonu finansal tablolarını oluşturur. **Şirket türünü seçerken nelere bakılır?** Seçim ölçütleri şunlardır: ortakların sorumluluğunun sınırı, gereken asgari sermaye, ortak sayısı ve pay devrinin kolaylığı, yönetim yapısı, halka açılma planı ve vergi yükü. Hangi türün sizin için uygun olduğu somut duruma bağlıdır; karar öncesinde bir avukat ya da mali müşavirden görüş almak yerinde olur. Limited ve anonim şirketin ayrıntıları ayrı yazılarda anlatılmıştır. ## Kaynaklar - 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.12, 18, 68, 124, 125, 211, 304, 329, 342, 365, 408, 519, 573, 581, 616, 623) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6102.pdf) - 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (m.1, m.2, m.32) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5520.pdf) - 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (m.37) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.4.193.pdf) - Resmî Gazete 31.12.2025, 5. Mükerrer — Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 332), 2026 tarifesi (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251231M5.htm) - Resmî Gazete 22.12.2024 — 9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (kâr payı stopajı) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/12/20241222.htm) - T.C. Ticaret Bakanlığı — Türkiye'de Şirket Kurmak rehberi (https://ticaret.gov.tr/data/5d91b56113b876a92027f05e/rehber_Tur%20guncel.pdf) --- # Limited Şirket Nedir? Asgari Sermaye, Sorumluluk ve Kuruluş URL: https://temerrut.com.tr/limited-sirket-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 Limited şirket, en az bir ortakla kurulan ve ortakların şirket borçlarından sorumlu olmadığı sermaye şirketidir. 1 Ocak 2024'ten beri asgari sermaye 50.000 TL; ortak sayısı 50'yi aşamaz. Kamu borçlarında ortak sorumluluğu, kuruluş adımları ve pay devri TTK ve 6183 sayılı Kanun'a göre. ## Kısaca limited şirket Limited şirket, bir veya daha çok gerçek ya da tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan, esas sermayesi belirli olan bir sermaye şirketidir (TTK m.573). Ortaklar şirket borçlarından sorumlu değildir; yalnızca taahhüt ettikleri sermaye paylarını öderler. Esas sermaye 1 Ocak 2024'ten beri en az 50.000 TL'dir ve ortak sayısı elliyi aşamaz. Bir istisna önemlidir: şirketten tahsil edilemeyen kamu alacaklarından (amme alacağı) ortaklar sermaye payları oranında sorumludur. Şirketlerin genel işleyişi için şirket nasıl çalışır yazısına, limited şirketle yan yana karşılaştırma için anonim şirket nedir yazısına bakabilirsiniz. ## Limited şirketin temel özellikleri - Tüzel kişilik: Şirket ticaret siciline tescille tüzel kişilik kazanır (TTK m.588). - Amaç ve konu: Kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulabilir (m.573/3). - Ortaklar: Tek ortaklı limited şirket kurulabilir; ortaklar gerçek veya tüzel kişi olabilir (m.573/1, m.574). - Organlar: Ortaklar genel kurulu ve müdürler. Müdürlerin Türk vatandaşı olması ve Türkiye'de yerleşik bulunması şartı yoktur (Ticaret Bakanlığı rehberi). - Sınırlar: Esas sermaye pay senetleri yalnızca ispat aracı şeklinde veya nama yazılı olarak düzenlenir, yani hamiline yazılı senet çıkarılamaz (m.593/2). Limited şirketler halka arz edilemez (Ticaret Bakanlığı rehberi). Halka açılmak isteyen şirketin anonim şirket olması gerekir; bkz. anonim şirket nedir. ## Asgari sermaye ne kadar ve ne zamandan beri geçerli? TTK m.580/1'in ilk metni limited şirket için en az 10.000 TL öngörür; aynı maddenin ikinci fıkrası bu tutarın Cumhurbaşkanınca on katına kadar artırılabileceğini söyler. Artış 7887 sayılı Karar'la yapılmıştır: Dönem | Limited şirket için en az esas sermaye | Dayanak TTK'nın yürürlüğe girdiği 1 Temmuz 2012'den 31 Aralık 2023'e kadar | 10.000 TL | TTK m.580/1 (ilk metin), m.1534 1 Ocak 2024'ten itibaren | 50.000 TL | 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (karar tarihi 24.11.2023, RG 25.11.2023, S. 32380); Karar m.2'nin düzeltilmiş metni: yürürlük 1.1.2024 (RG 26.11.2023, S. 32381) ### Mevcut şirketler için uyum süresi Sermayesi en az tutarın altında olan limited şirketler, 7511 sayılı Kanun'la (29.05.2024'te yürürlüğe giren) TTK'ya eklenen geçici m.15 uyarınca sermayelerini 31.12.2026'ya kadar yükseltmek zorundadır; aksi hâlde infisah etmiş, yani sona ermiş sayılırlar. Artırım kararı için yapılacak genel kurulda toplantı nisabı aranmaz, kararlar toplantıda mevcut oyların çoğunluğuyla alınır ve bu kararlar aleyhine imtiyaz kullanılamaz. Ticaret Bakanlığı süreyi birer yıl olarak en çok iki defa uzatabilir (geçici m.15/3). Güncelleme tarihi olan 07.10.2026 itibarıyla bir uzatma kararı tespit edemedik; süre yaklaşırken Resmî Gazete'yi ve Bakanlık duyurularını izlemek gerekir. ## Ortaklar ve ortaklık payı: sorumluluk nasıl işler? Genel kural, TTK m.573/2'dedir: ortaklar şirket borçlarından sorumlu değildir; sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ile yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür. Şirket, borç ve yükümlülükleri dolayısıyla sadece malvarlığıyla sorumludur (m.602). Ek ödeme şirket sözleşmesine konulursa ortaklardan istenebilir; ancak tutar esas sermaye payının itibarî değerinin iki katını aşamaz ve yalnızca zararın sermaye ile yedek akçelerle karşılanamaması gibi kanunda sayılan hâllerde istenir (m.603). ### Kamu borçlarında ortak sorumluluğu Genel kuralın en önemli istisnası 6183 sayılı Kanun m.35'tedir. Madde (22.07.1998 tarihli ve 4369 sayılı Kanunla değiştirilen metne göre) şu esasa dayanır: limited şirket ortakları şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan sorumludur ve bu Kanun hükümlerine göre takip edilebilir. 4.6.2008 tarihli ve 5766 sayılı Kanunla eklenen iki hüküm daha vardır: payını devreden ve devralan, devir öncesine ait amme alacaklarından müteselsilen (birlikte) sorumludur; alacağın doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda ortaklar farklı kişiyse, bu kişiler de müteselsilen sorumlu tutulur. Aynı Kanun'un mükerrer m.35'i (25.05.1995 tarihli ve 4108 sayılı Kanunla eklenmiştir) ayrıca tüzel kişilerin mal varlığından tahsil edilemeyen amme alacaklarının kanuni temsilcilerin şahsi mal varlıklarından tahsil edilebileceğini düzenler. Limited şirkette bu kişiler müdürlerdir. Örnek bir dağılım, sitenin yüzde hesaplayıcısıyla (https://temerrut.com.tr/hesaplama/yuzde/) şöyle bulunur; rakamlar varsayımsaldır: Şirketten tahsil edilemeyen amme alacağı: 800.000,00 TL Ortak A (sermaye payı %60): 800.000 × %60 = 480.000,00 TL Ortak B (sermaye payı %40): 800.000 × %40 = 320.000,00 TL Yani A ortağı yalnızca 30.000 TL'lik payı (50.000 TL sermayenin %60'ı) kadar değil, payı oranındaki 480.000 TL'lik amme alacağı için takip edilebilir. Bu hüküm yalnızca 6183 sayılı Kanun kapsamındaki amme alacaklarını ilgilendirir. Somut bir borçta ortak sorumluluğunun kapsamı için bir avukata ya da mali müşavire danışılmalıdır. ## Ortak sayısı, müdürler ve genel kurul - Ortak sayısı: En fazla elli (m.574/1). Ortak sayısı bire düşerse durum, işlem tarihinden itibaren yedi gün içinde müdürlere yazıyla bildirilir; müdürler bildirimin alınmasından itibaren yedi gün içinde şirketin tek ortaklı olduğunu, ortağın adını, yerleşim yerini ve vatandaşlığını tescil ve ilan ettirir. Aynı yükümlülük şirket tek ortakla kurulduğunda da geçerlidir (m.574/2). - Müdürler: Yönetim ve temsil şirket sözleşmesiyle düzenlenir; müdür bir veya birden çok ortak, tüm ortaklar ya da üçüncü kişiler olabilir. En azından bir ortağın şirketi yönetme hakkı ve temsil yetkisi bulunmalıdır (m.623). - Genel kurul: Şirket sözleşmesinin değiştirilmesi, müdürlerin atanması ve görevden alınması, yılsonu finansal tablolarının onaylanması ve kâr payı kararı, pay devrinin onaylanması ve şirketin feshi gibi devredilemez yetkiler genel kuruldadır (m.616). Olağan genel kurul her yıl hesap döneminin bitiminden itibaren üç ay içinde yapılır (m.617). Kararlar kural olarak temsil edilen oyların salt çoğunluğuyla alınır (m.620); işletme konusunun değiştirilmesi, sermaye artırımı ve pay devrinin sınırlandırılması gibi önemli kararlar için temsil edilen oyların en az üçte ikisi ile oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğu birlikte aranır (m.621). - Tek ortaklı şirket: Bu ortak genel kurulun tüm yetkilerine sahiptir; kararlarının geçerli olması için yazılı olmaları şarttır (m.616/3). ## Limited şirket nasıl kurulur? Kuruluş işlemleri elektronik ortamda Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) üzerinden yürütülür (Ticaret Bakanlığı rehberi). Adımlar şöyle özetlenir: - Sözleşmenin hazırlanması: MERSİS'te ücretsiz üyelik açılır ve şirket sözleşmesi sistemin yönlendirmesiyle hazırlanır. Sözleşmede ticaret unvanı ve merkez, işletme konusu, esas sermayenin tutarı, pay sayısı ve değerleri, müdürlerin kimlikleri ve ilanların şekli yer almalıdır (TTK m.576). - İmza: Sözleşme yazılı yapılır ve kurucular tarafından ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzalanır (m.575). Şirketi temsile yetkili kişilerin imza beyanları da hazırlanır. - Sermaye taahhüdü: Kurucular sermayenin tamamını ödemeyi şartsız taahhüt eder. Nakden taahhüt edilen payların yüzde yirmibeşinin tescilden önce ödenmesi şartı limited şirketler için uygulanmaz (m.585); Bakanlık rehberine göre nakdî sermayenin tamamı şirketin tescilinden sonraki 24 ay içinde ödenebilir. - Tescil başvurusu: Başvuru, müdürlerin tümü tarafından imzalanarak şirket merkezinin bulunduğu yerin ticaret siciline yapılır (m.586). Sözleşme, imza tarihini izleyen otuz gün içinde tescil ve ilan edilir (m.587). - Tüzel kişilik: Şirket ticaret siciline tescille tüzel kişilik kazanır (m.588). Anonim ve limited şirketlerin tutacağı ticari defterler ticaret sicili müdürlüğünce tasdik edilerek tescilden sonra verilir (Bakanlık rehberi). Sermaye payının itibarî değeri en az 25 TL olabilir; değerler 25 TL'nin katları olmalıdır (m.583). Oy hakkı da itibarî değere göre hesaplanır (m.618). Pay sayısı ve değerleri sözleşmede açıkça yazılır. ## Pay devri nasıl yapılır? TTK m.595'e göre pay devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı yapılır ve tarafların imzaları noterce onaylanır. Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse ortaklar genel kurulunun onayı şarttır; devir bu onayla geçerli olur. Sözleşmede başka türlü düzenlenmemişse genel kurul onayı sebep göstermeden reddedebilir. Sözleşmeyle pay devri yasaklanabilir; devir yasaklanmış ya da onay reddedilmişse ortağın haklı sebeple şirketten çıkma hakkı saklıdır. Başvurudan itibaren üç ay içinde genel kurul reddetmezse onay vermiş sayılır. Geçişin tescili için müdürler ticaret siciline başvurur (m.598). Pay devrinin kamu borcu açısından önemli bir sonucu vardır: devreden ve devralan, devir öncesine ait amme alacaklarından müteselsilen sorumludur (6183 s.K. m.35/2). Pay alınmadan önce şirketin vergi ve diğer kamu borcu durumunu sormak bu yüzden önemlidir. Limited şirketin kazancı kurumlar vergisine tabidir; genel oran 07.10.2026'da yürürlükteki KVK m.32 metnine göre kurum kazancının %25'idir. Kâr payı dağıtımının vergilendirilmesi için şirket nasıl çalışır yazısına bakabilirsiniz. ## Limited şirket mi, anonim şirket mi? İki türün sermaye, ortak sayısı, pay devri ve halka açılma farkları anonim şirket nedir yazısındaki karşılaştırma tablosunda yan yana verilmiştir. Karar, ortakların sorumluluk beklentisine, büyüme ve halka açılma planına ve pay devrinin ne kadar serbest olması gerektiğine bağlıdır; ayrıca avukat ve mali müşavir görüşü almak yerinde olur. ## Sık sorulan sorular **Limited şirketin asgari sermayesi ne kadar?** Limited şirketin esas sermayesi en az 50.000 TL'dir. TTK m.580'deki 10.000 TL'lik tutar, 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla 1 Ocak 2024'ten itibaren 50.000 TL'ye yükseltilmiştir (Resmî Gazete 25.11.2023, S. 32380; düzeltme 26.11.2023, S. 32381). **Mevcut limited şirketler sermayelerini ne zamana kadar artırmalı?** Sermayesi 50.000 TL'nin altında olan limited şirketler, TTK geçici m.15'e göre sermayelerini 31.12.2026'ya kadar yükseltmezse infisah etmiş (sona ermiş) sayılır. Bu karar için yapılacak genel kurulda toplantı nisabı aranmaz; kararlar toplantıda mevcut oyların çoğunluğuyla alınır. Ticaret Bakanlığı süreyi birer yıl olmak üzere en çok iki kez uzatabilir. Güncelleme tarihi olan 07.10.2026 itibarıyla bir uzatma kararı tespit edemedik; Resmî Gazete ve Bakanlık duyurularını kontrol edin. **Limited şirket ortağı şirketin vergi borcundan sorumlu olur mu?** Ortaklar şirket borçlarından kural olarak sorumlu değildir (TTK m.573/2). Ancak 6183 sayılı Kanun m.35'e göre limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye payları oranında doğrudan sorumludur ve takibe tabi tutulur. Pay devrinde devreden ve devralan, devir öncesine ait amme alacaklarından müteselsilen sorumludur. **Limited şirket tek kişiyle kurulabilir mi, en fazla kaç ortağı olabilir?** Evet, limited şirket tek ortakla kurulabilir; ortak gerçek ya da tüzel kişi olabilir. Ortak sayısı elliyi aşamaz (TTK m.574/1). Ortak sayısı bire düşerse durum yedi gün içinde müdürlere bildirilir ve müdürler yedi gün içinde şirketin tek ortaklı olduğunu tescil ve ilan ettirir. **Limited şirkette pay devri nasıl yapılır?** Pay devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı yapılır ve imzalar noterce onaylanır; şirket sözleşmesinde aksi yoksa ortaklar genel kurulunun onayı şarttır (TTK m.595). Sözleşmede başka bir düzenleme yoksa genel kurul onayı sebep göstermeden reddedebilir. Geçişin tescili için müdürler ticaret siciline başvurur (m.598). ## Kaynaklar - 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.573–598, 603, 616–624, 633, geçici m.15) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6102.pdf) - Resmî Gazete 25.11.2023, S. 32380 — 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (anonim ve limited şirketler için en az sermaye) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231125.htm) - Resmî Gazete 26.11.2023, S. 32381 — 7887 sayılı Karar düzeltmesi (yürürlük 1.1.2024) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231126-5.htm) - 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (m.35 ve mükerrer m.35) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.3.6183.pdf) - T.C. Ticaret Bakanlığı — Türkiye'de Şirket Kurmak rehberi (https://ticaret.gov.tr/data/5d91b56113b876a92027f05e/rehber_Tur%20guncel.pdf) - 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (m.32) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5520.pdf) --- # Anonim Şirket Nedir? Asgari Sermaye, Yönetim Kurulu ve Halka Açılma URL: https://temerrut.com.tr/anonim-sirket-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 Anonim şirket, sermayesi paylara bölünmüş ve ortakların yalnızca taahhüt ettikleri payla sorumlu olduğu sermaye şirketidir. 1 Ocak 2024'ten beri asgari sermaye 250.000 TL, kayıtlı sermayede başlangıç sermayesi 500.000 TL. Yönetim kurulu, genel kurul, pay devri, halka açılma ve limited şirketle karşılaştırma. ## Kısaca anonim şirket Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından yalnızca malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir; pay sahipleri sadece taahhüt ettikleri sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumludur (TTK m.329). Esas sermaye 1 Ocak 2024'ten beri en az 250.000 TL'dir; kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi en az 500.000 TL'dir. Payları halka arz edilebilen ve borsada işlem görebilen tek şirket türü anonim şirkettir. Şirketlerin genel işleyişi için şirket nasıl çalışır, daha küçük ölçekli ve ortak sayısı sınırlı alternatif için limited şirket nedir yazılarına bakın. ## Anonim şirketin temel özellikleri - Amaç ve konu: Kanunen yasaklanmamış her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulabilir (m.331). - Kuruluş: Kurucular, sermayenin tamamını ödemeyi şartsız taahhüt ettikleri esas sözleşmeyi noter onaylı imzalarla ya da ticaret sicili müdürü yahut yardımcısı huzurunda imzalayarak anonim şirket kurma iradelerini açıklar (m.335). - Pay sahibi sayısı: Bir veya daha fazla kurucu yeter; tek pay sahipli anonim şirket olabilir (m.338). - Pay senetleri: Hamiline veya nama yazılı olur; bedelleri tamamen ödenmemiş paylar için hamiline yazılı pay senedi çıkarılamaz (m.484). - Organlar: Yönetim kurulu ve genel kurul; ayrıca denetim hükümleri vardır. ## Asgari sermaye ve kayıtlı sermaye TTK m.332 asgari tutarı belirler ve bu tutarın Cumhurbaşkanınca artırılabileceğini söyler. Artış 7887 sayılı Karar'la yapılmıştır; Karar m.2'nin düzeltilmiş metnine göre yürürlük tarihi 1.1.2024'tür (Resmî Gazete 26.11.2023, S. 32381). Dönem | Esas sermaye (en az) | Kayıtlı sermaye sisteminde başlangıç sermayesi (halka açık olmayan, en az) | Dayanak TTK'nın yürürlüğe girdiği 1 Temmuz 2012'den 31 Aralık 2023'e kadar | 50.000 TL | 100.000 TL | TTK m.332/1 (ilk metin), m.1534 1 Ocak 2024'ten itibaren | 250.000 TL | 500.000 TL | 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 25.11.2023, S. 32380) Kayıtlı sermaye, yönetim kuruluna esas sözleşmede belirlenen tavana kadar sermayeyi artırma yetkisi veren sistemdir. Halka açık olmayan bir anonim şirkette bu yetki ilk veya değiştirilmiş esas sözleşme ile yönetim kuruluna tanınır ve en çok beş yıl için verilebilir (m.460/1). Yönetim kurulu bu yetkiyle çıkarılmış sermayeyi artırır. ### Sermaye nasıl ödenir? Nakden taahhüt edilen payların itibarî değerlerinin en az yüzde yirmibeşi tescilden önce, geri kalanı şirketin tescilini izleyen yirmidört ay içinde ödenir; çıkarma primlerinin tamamı tescilden önce ödenir (m.344/1). Aynı kuralı sitenin yüzde hesaplayıcısıyla (https://temerrut.com.tr/hesaplama/yuzde/) bir örnekte görebilirsiniz (rakamlar varsayımsaldır): Esas sermaye (tamamı nakdî): 250.000,00 TL Tescilden önce ödenecek en az tutar (%25): 62.500,00 TL Tescilden sonra 24 ay içinde ödenecek (%75): 187.500,00 TL ### Mevcut anonim şirketler için uyum süresi TTK geçici m.15'e göre (7511 sayılı Kanun, yürürlük 29.05.2024) sermayeleri en az tutarın altında olan anonim şirketler sermayelerini 31.12.2026'ya kadar 250.000 TL'ye yükseltmek zorundadır; aksi hâlde infisah etmiş, yani sona ermiş sayılırlar. Çıkarılmış sermayesi en az 250.000 TL olan kayıtlı sermayeli halka açık olmayan şirketler, başlangıç ve çıkarılmış sermayelerini aynı tarihe kadar 500.000 TL'ye yükseltmezse bu sistemden çıkmış sayılır. Artırım kararı için yapılan genel kurulda toplantı nisabı aranmaz; kararlar mevcut oyların çoğunluğuyla alınır. Ticaret Bakanlığı süreyi birer yıl olarak en çok iki defa uzatabilir. Güncelleme tarihi olan 07.10.2026 itibarıyla bir uzatma kararı tespit edemedik; Resmî Gazete ve Bakanlık duyurularını izlemek gerekir. ## Yönetim kurulu ve genel kurul Yönetim kurulu: Anonim şirketin esas sözleşmeyle atanmış veya genel kurul tarafından seçilmiş, bir veya daha fazla kişiden oluşan bir yönetim kurulu bulunur (m.359). Şirket yönetim kurulu tarafından yönetilir ve temsil olunur (m.365). Şirketin üst düzeyde yönetimi, yönetim teşkilatının belirlenmesi, muhasebe ve finansal planlama düzeninin kurulması, yönetimle görevli kişilerin üst gözetimi, yıllık faaliyet raporunun düzenlenmesi ve borca batıklık hâlinde mahkemeye bildirimde bulunulması gibi görevler devredilemez ve vazgeçilemez (m.375). Genel kurul: Esas sözleşmenin değiştirilmesi, yönetim kurulu üyelerinin seçimi ve ibrası, denetçinin seçimi, finansal tabloların onaylanması, kâr payının belirlenmesi, şirketin feshi ve önemli miktarda şirket varlığının toptan satışı genel kurulun devredilemez yetkileri arasındadır (m.408). Olağan genel kurul her faaliyet döneminin sonundan itibaren üç ay içinde toplanır (m.409). Aksine daha ağır nisap öngörülmedikçe toplantı için sermayenin en az dörtte birini karşılayan payların sahiplerinin hazır bulunması gerekir; kararlar toplantıda hazır bulunan oyların çoğunluğuyla verilir (m.418). Bazı kararlar için ağırlaştırılmış nisaplar vardır; örneğin esas sözleşmeyi değiştiren kararlar, kanunda veya esas sözleşmede aksi yoksa şirket sermayesinin en az yarısının temsil edildiği genel kurulda toplantıda mevcut oyların çoğunluğuyla alınır (m.421/1). ### Kâr, yedek akçe ve sermaye kaybı Yıllık kârın yüzde beşi, ödenmiş sermayenin yüzde yirmisine ulaşıncaya kadar genel kanuni yedek akçeye ayrılır (m.519/1). Sermaye kaybında ise yönetim kurulunun uyarı görevi doğar: son yıllık bilançoya göre sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının yarısı zarar sebebiyle karşılıksız kalırsa yönetim kurulu genel kurulu hemen toplantıya çağırır ve iyileştirici önlemler sunar; üçte ikisi karşılıksız kalırsa genel kurul sermayenin üçte biri ile yetinme veya sermayenin tamamlanması kararını vermediği takdirde şirket kendiliğinden sona erer (m.376/1–2). Varsayımsal bir örnek (yüzde hesapları sitenin yüzde hesaplayıcısıyla (https://temerrut.com.tr/hesaplama/yuzde/) yapılmıştır): Ödenmiş sermaye 250.000,00 TL Genel kanuni yedek akçe üst sınırı (%20): 50.000,00 TL Yıllık kâr 1.000.000 TL ise ayrılacak tutar (%5): 50.000,00 TL Sermaye + kanuni yedek akçe 300.000,00 TL Zarar 150.000 TL'ye ulaşırsa (%50) → yönetim kurulu genel kurulu hemen çağırır Zarar 200.000 TL'ye ulaşırsa (%66,67) → genel kurul karar vermezse şirket sona erer ## Pay devri Nama yazılı paylar kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe sınırlandırma olmaksızın devredilebilir (m.490/1); hukuki işlemle devir, ciro edilmiş nama yazılı pay senedinin zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle yapılır. Bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı paylar ancak şirketin onayıyla devrolunur (m.491). Esas sözleşme nama yazılı payların ancak şirketin onayıyla devredilebileceğini öngörebilir (m.492); borsaya kote edilmemiş nama yazılı paylarda şirket onay istemini ancak esas sözleşmede öngörülmüş önemli bir sebeple ya da payları başvurma anındaki gerçek değeriyle almayı önererek reddedebilir (m.493). Hamiline yazılı pay senetlerinde kural 1.4.2021'de değişmiştir: 7262 sayılı Kanunla değişik TTK m.489'a göre devir, zilyetliğin geçirilmesi suretiyle payı devralanın Merkezi Kayıt Kuruluşuna (MKK) yapacağı bildirimle şirket ve üçüncü kişiler hakkında hüküm ifade eder. Bildirim yapılana kadar devralan paya bağlı hakları kullanamaz. Ticaret Bakanlığı rehberine göre anonim şirkette pay devri ticaret siciline tescil ve ilana tabi değildir. Pay devrinin vergisel sonuçları payın türüne, elde tutma süresine ve alıcı ile satıcının durumuna göre değişir. ## Halka açılma nasıl işler? Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilebilmesi veya borsada işlem görebilmesi için izahname hazırlanması ve bu izahnamenin Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından onaylanması zorunludur (6362 s.K. m.4). Halka arz; sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan yapılan genel çağrıyı ve bu çağrı devamında gerçekleştirilen satışı ifade eder (m.3). İhraç olunan payların bedellerinin tamamen ve nakden ödenmesi şarttır (m.12/1). SPK'nın başvuru sayfasına göre ilk adımda halka açılma amaçlı esas sözleşme değişikliği için SPK'ya başvurulur; ardından izahname onayı için başvuru yapılır. Önemli bir ayrıntı: payları borsada işlem görenler ile kitle fonlaması yoluyla halktan para toplayanlar hariç, pay sahibi sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklıkların payları halka arz olunmuş sayılır; bu ortaklıklar halka açık ortaklık hükümlerine de tabidir ve payları borsada işlem görmüyorsa statüyü kazandıktan sonra en geç iki yıl içinde borsaya başvurmak zorundadır (m.16). İzahnamenin onaylanması bilgilerin doğruluğunun garantisi ya da bir yatırım tavsiyesi değildir (m.6). ## Limited şirketle karşılaştırma Konu | Limited şirket | Anonim şirket Asgari sermaye (1.1.2024'ten) | 50.000 TL (TTK m.580) | 250.000 TL; kayıtlı sermayede başlangıç sermayesi 500.000 TL (m.332) Ortak / pay sahibi sayısı | En fazla 50; tek ortakla kurulabilir (m.574) | Bir veya daha fazla; TTK'da üst sınır öngörülmemiştir (m.338) Ortakların sorumluluğu | Şirket borcundan sorumlu değil; taahhüt ettikleri payı öder (m.573) | Yalnızca taahhüt ettikleri payla sorumlu (m.329) Kamu borçlarında | Tahsil edilemeyen amme alacağından sermaye payı oranında sorumlu (6183 s.K. m.35) | 6183 m.35 yalnızca limited şirket ortaklarını kapsar; kanuni temsilciler için mükerrer m.35 her iki türde uygulanabilir Nakdî sermayenin ödenmesi | Tescil öncesi %25 şartı uygulanmaz; tescilden sonra 24 ay (m.585, Bakanlık rehberi) | En az %25 tescilden önce, kalanı tescilden sonra 24 ay içinde (m.344) Yönetim | Müdür(ler); en az bir ortağın yönetim ve temsil yetkisi olmalı (m.623) | Yönetim kurulu (bir veya daha fazla kişi) (m.359, m.365) Pay devri | Yazılı, imzalar noterce onaylı; genel kurul onayı (aksi sözleşmede yoksa) (m.595) | Nama yazılı paylar kural olarak serbestçe devredilir; sınırlama esas sözleşmeyle (m.490–493) Pay senedi türü | İspat aracı veya nama yazılı; hamiline yazılı senet çıkarılamaz (m.593/2) | Nama veya hamiline (m.484); hamiline payların devri MKK'ya bildirilir (m.489) Halka arz | Yapılamaz (Bakanlık rehberi) | Yapılabilir (6362 s.K.) Hangi türün uygun olduğu; sorumluluk beklentisine, gereken sermayeye, ortak yapısına ve halka açılma planına göre değişir ve somut durumda bir avukat ya da mali müşavirle değerlendirilmelidir. Limited şirketin ayrıntıları için limited şirket nedir, şirketlerin gelir-gider ve bilanço mantığı için şirket nasıl çalışır yazılarına bakın. ## Sık sorulan sorular **Anonim şirketin asgari sermayesi ne kadar?** Anonim şirketin esas sermayesi en az 250.000 TL'dir. Kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi en az 500.000 TL'dir. Bu tutarlar 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla 1 Ocak 2024'ten itibaren geçerlidir; önceki tutarlar 50.000 TL ve 100.000 TL'ydi (TTK m.332). **Mevcut anonim şirketlerin sermaye artırma süresi ne zaman doluyor?** TTK geçici m.15'e göre sermayesi en az tutarın altında olan anonim şirketler sermayelerini 31.12.2026'ya kadar 250.000 TL'ye yükseltmezse infisah etmiş sayılır. Çıkarılmış sermayesi en az 250.000 TL olan, kayıtlı sermaye sistemindeki halka açık olmayan şirketler başlangıç ve çıkarılmış sermayelerini aynı tarihe kadar 500.000 TL'ye çıkarmazsa sistemden çıkmış sayılır. Bakanlık süreyi birer yıl olmak üzere en çok iki kez uzatabilir; 07.10.2026 itibarıyla bir uzatma kararı tespit edemedik. **Anonim şirketin kaç pay sahibi olmalı?** Anonim şirketin kurulabilmesi için pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucu yeterlidir; tek pay sahipli anonim şirket kurulabilir (TTK m.338). Kanun, limited şirketteki gibi bir üst sınır koymaz. Ancak pay sahibi sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklıkların payları halka arz olunmuş sayılır ve bu ortaklıklar halka açık ortaklık hükümlerine tabi olur (6362 s.K. m.16). **Anonim şirkette pay devri serbest mi?** Kural olarak evet: nama yazılı paylar kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe sınırlandırma olmaksızın devredilebilir (TTK m.490). İstisnalar: bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı paylar şirketin onayıyla devredilir (m.491); esas sözleşme, nama yazılı payların ancak şirketin onayıyla devrini öngörebilir (m.492). Hamiline yazılı pay senetlerinde 1.4.2021'den beri zilyetliğin devri tek başına yetmez: devir, şirket ve üçüncü kişiler hakkında ancak payı devralanın Merkezi Kayıt Kuruluşuna (MKK) bildirimiyle hüküm ifade eder (TTK m.489, 7262 sayılı Kanunla değişik). **Halka açılan şirketin payları için SPK onayı yatırım tavsiyesi sayılır mı?** Hayır. Payların halka arz edilebilmesi için izahname hazırlanması ve SPK tarafından onaylanması zorunludur (6362 s.K. m.4). Ancak izahnamenin onaylanması, içindeki bilgilerin doğruluğunun Kurulca tekeffülü anlamına gelmez ve ilgili sermaye piyasası aracına ilişkin bir tavsiye olarak kabul edilemez (m.6). ## Kaynaklar - 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.329–345, 359–376, 408–421, 460, 484–493, 519, 593, geçici m.15) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6102.pdf) - Resmî Gazete 25.11.2023, S. 32380 — 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (anonim ve limited şirketler için en az sermaye) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231125.htm) - Resmî Gazete 26.11.2023, S. 32381 — 7887 sayılı Karar düzeltmesi (yürürlük 1.1.2024) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231126-5.htm) - 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (m.3, 4, 6, 12, 16) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6362.pdf) - SPK — Halka arz başvuru süreçleri (https://spk.gov.tr/sirketler/duzenlemeler-ve-surecler/basvuru-surecleri) - T.C. Ticaret Bakanlığı — Türkiye'de Şirket Kurmak rehberi (https://ticaret.gov.tr/data/5d91b56113b876a92027f05e/rehber_Tur%20guncel.pdf) - 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (m.35 ve mükerrer m.35) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.3.6183.pdf) --- # İhracat Nedir, Nasıl Yapılır? Süreç, Ödeme Yöntemleri ve Bedelin Yurda Getirilmesi URL: https://temerrut.com.tr/ihracat-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 İhracat, malın gümrük bölgesi dışına çıkarılarak yurt dışındaki alıcıya satılmasıdır. İhracatçı birliği üyeliği, gümrük beyannamesi, Incoterms teslim şekilleri, akreditif, vesaik mukabili ve peşin ödeme, KDV istisnası ve iadesi ile ihracat bedelinin yurda getirilmesi kuralları yürürlük tarihleriyle anlatılır. ## Kısaca İhracat, Türkiye'de serbest dolaşımda bulunan bir malın gümrük bölgesi dışına çıkarılarak yurt dışındaki alıcıya satılmasıdır. İhracatçı olabilmek için vergi numarası ve ilgili ihracatçı birliğine üyelik gerekir; mal, ihracat gümrük beyannamesiyle gümrük idaresine beyan edilir. İhracat bedeli bankacılık sistemi üzerinden yurda getirilir; fiili ihraç tarihinden itibaren en çok 180 gün içinde getirilmesi esastır. İhracat teslimleri KDV'den müstesnadır ve ihracatçı girdilerinde yüklendiği KDV'nin iadesini isteyebilir. Bu yazı hukuk ve vergi konusu içerir; kurallar ve oranlar her başlıkta yürürlük tarihiyle birlikte verilmiştir. Somut bir ihracat işlemi öncesinde güncel mevzuat Ticaret Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve TCMB sayfalarından, gerekirse bir gümrük müşaviri ya da mali müşavirden teyit edilmelidir. ## İhracat için ne gerekir? Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre uluslararası veya ikili anlaşmalar, kanun, tüzük ve kararnamelerle konulmuş yasaklama ve kısıtlamalar saklı kalmak üzere, her türlü eşyanın Türkiye'den ihracı serbesttir. İhracatçı olmanın iki temel şartı vardır: - Vergi numarası: İhracat Yönetmeliği'nin 06.05.2025 tarihli ve 32892 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle (aynı gün yürürlüğe girdi) güncellenen tanımına göre ihracatçı, ihraç edeceği mala göre ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine üye olan ve vergi numarasına sahip gerçek ya da tüzel kişiler ile mevzuata göre hukuki tasarruf yetkisi tanınan ortaklıklardır. - İhracatçı birliği üyeliği: 5910 sayılı Kanun m.4'e göre ihracatçıların ilgili birliğe üye olmaları ve Kanun'da belirtilen ödemeleri yapmaları zorunludur. Bir birliğe üye ihracatçı, diğer birliklerin alanına giren maddeleri de üyelik şartı aranmaksızın ihraç edebilir. Üyelik, ihraç edilecek malın sektörüne göre ilgili ihracatçı birliği genel sekreterliğinde yapılır. Şirket türleri (şahıs ya da sermaye şirketi) için Şirket Nasıl Çalışır? yazısına bakabilirsiniz. ## İhracat adım adım nasıl yapılır? - Alıcı ve sözleşme: Fiyat, miktar, teslim şekli ve ödeme yöntemi satış sözleşmesi ya da proforma faturayla belirlenir. - Teslim şeklinin seçimi: Taşıma, sigorta ve risk paylaşımı için bir Incoterms kuralı kararlaştırılır (aşağıda). - Gümrük beyannamesi: Mal, ihracat gümrük beyannamesiyle yetkili gümrük idaresine beyan edilir. İş takibi, eşya sahibi ya da onun adına hareket edenlerce doğrudan temsil yoluyla veya gümrük müşavirleri aracılığıyla dolaylı temsil yoluyla yürütülür (4458 s.K. m.225). - Fiili ihracat: Ticaret Bakanlığı'na göre eşya, beyannamenin tescili sırasındaki durum ve niteliğini koruyarak Türkiye Gümrük Bölgesi'ni terk ettiğinde fiilen ihraç edilmiş sayılır. TCMB İhracat Genelgesi de "fiili ihraç tarihi"ni, ihracat beyannamesinin kapanma tarihi olarak tanımlar (m.3); bedel getirme süresi bu tarihten işler. - Ödemenin tahsili: Bedel kararlaştırılan yöntemle alınır ve bir bankada İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) ile ihracat hesabı kapatılır. - KDV iadesi: İhracattan doğan indirilemeyen KDV için iade talep edilir. Bir satışın KDV bakımından "ihracat teslimi" sayılabilmesi için teslimin yurt dışındaki bir müşteriye ya da serbest bölgedeki alıcıya yapılması ve malın Türkiye gümrük bölgesinden çıkarak bir dış ülkeye ya da serbest bölgeye ulaşması gerekir; Kanun, gümrüksüz satış mağazalarına ve yetkili gümrük antrepolarına yapılan bazı teslimleri de bu kapsamda sayar (KDVK m.12). ## Teslim şekilleri (Incoterms 2020) Incoterms, ICC'nin yayımladığı ve teslimat, maliyet ve risk paylaşımını belirleyen standart kurallardır. ICC'ye göre Incoterms 2020'de 11 kural vardır: Grup | Kurallar Her türlü taşıma modu için | EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP Yalnız deniz ve iç su yolu taşımacılığı için | FAS, FOB, CFR, CIF Incoterms mülkiyetin devrini ya da ödeme şartlarını belirlemez; bunlar satış sözleşmesinde ayrıca düzenlenir. Hangi kuralın uygun olduğu malın cinsine, taşıma yoluna ve tarafların pazarlığına göre değişir; bu yazı bir kuralı önermez. ## Ödeme yöntemleri TCMB İhracat Genelgesi (m.8/2), ihracat bedellerinin satış sözleşmesindeki kurallar ve uluslararası ticari uygulamalar çerçevesinde, ihracatçının yazılı beyanına göre yedi ödeme şekliyle tahsil edileceğini sayar: Yöntem | Kısa tanım Akreditifli ödeme | ICC'ye göre akreditif, akreditifi açan bankanın, şartlara uygun belge sunumuna karşı ödeme yapmayı geri dönülemez biçimde üstlenmesidir (UCP 600). Vesaik mukabili ödeme | Belgelerin bankalar aracılığıyla alıcıya ödeme karşılığı teslim edildiği tahsilat yöntemi (ICC URC 522'de "documents against payment"). Mal mukabili ödeme | Genelge'de ayrı bir yöntem olarak sayılır; ayrıntısı satış sözleşmesine ve banka uygulamasına bağlıdır. Kabul kredili akreditif / vesaik mukabili / mal mukabili ödeme | Yukarıdaki üç yöntemin "kabul kredili" biçimleri Genelge'de ayrı ödeme şekilleri olarak sayılır. Peşin ödeme | Bedel ihracat gerçekleşmeden önce alınır; Genelge m.6'daki süre ve prefinansman kuralları geçerlidir. Peşin bedel karşılığı ihracatın 24 ay içinde yapılması zorunludur; mücbir sebep ya da haklı durum belgelenirse banka en fazla 1 yıl ek süre verebilir. Süre sonunda ihracat yapılmaz ya da peşin döviz tek seferde tamamen iade edilmezse tutar kambiyo mevzuatı açısından prefinansman kredisi hükümlerine tabi olur; Genelge'nin güncel metnine göre bu tutarın 50.000 ABD dolarını geçmeyen kısmı prefinansman hükümlerine tabi tutulmaz (Genelge m.6). Bedel, 6493 sayılı Kanun'daki ödeme hizmeti sağlayıcıları aracılığıyla da yurda getirilebilir; ihracat bedeli olarak kabulü ise bankalarca yapılır (Genelge m.8/3). Yöntem seçimi satıcı ile alıcının anlaşmasına bağlıdır; her yöntemin bankalar ve belgeler bakımından farklı koşulları vardır. ## KDV istisnası ve iadesi İhracat teslimleri KDV'den müstesnadır (https://temerrut.com.tr/sozluk/istisna/) (KDVK m.11/1-a). Yani ihracatçı, yurt dışına yaptığı satış üzerinden KDV hesaplamaz, ancak girdilerini alırken ödediği KDV'yi yüklenmiş olur. Bu KDV, ihracatçının vergiye tabi başka işlemleri varsa onların KDV'sinden indirilir. İndirilemeyen KDV, işlemin gerçekleştiği dönemi izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar talep edilmesi şartıyla Bakanlıkça (bugün Hazine ve Maliye Bakanlığı) belirlenecek esaslara göre iade edilir (m.32). Örnek: 1.000.000,00 TL'lik girdi alımında %20 KDV, sitedeki KDV Hesaplama (https://temerrut.com.tr/hesaplama/kdv/) aracıyla bulunur (genel KDV oranı 10.07.2023'ten beri %20'dir): Girdi tutarı (KDV hariç): 1.000.000,00 TL KDV (%20): 200.000,00 TL Hesaplanan KDV (yalnız ihracat yapılıyorsa): 0,00 TL İndirilemeyen KDV: 200.000,00 TL → iade talep edilebilir Bu örnek yalnızca ihracat yapılan basit bir senaryodur. İade, tutara ve iade türüne göre ek belge ve inceleme gerektirebilir; ayrıntı için KDV Hesaplama yazısına ve KDV Genel Uygulama Tebliği'ne bakılmalıdır. ## İhracat bedelinin yurda getirilmesi: güncel kurallar İhracat bedellerinin yurda getirilmesi, 7 Ağustos 1989 tarihli 32 sayılı Karar, bu karara dayanan 2018-32/48 sayılı Tebliğ (RG 04.09.2018, S. 30525) ve TCMB İhracat Genelgesi'yle düzenlenir. Genelge, Tebliğ m.12'ye dayanılarak hazırlanmıştır ve Hazine ve Maliye Bakanlığı yazılarıyla güncellenir; aşağıdaki kurallar Genelge'nin güncel metnine (dipnotlardaki en yeni Bakanlık yazısı 30.07.2026 tarihlidir) göredir: Konu | Kural | Yürürlük / dayanak Genel süre | Fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez; bedelin ödemeden sonra gecikmeksizin getirilmesi esastır | Tebliğ m.3; Genelge m.4/1, m.8/1 Uzun vadeli satış | Sözleşmede vade 180 günü aşıyorsa bedel, vade bitiminden itibaren 90 gün içinde getirilir | Genelge m.4/4 Peşin bedel | Karşılığı ihracat 24 ay içinde yapılır | Genelge m.6 Müteahhit firmaların ihracatı | 365 gün | Genelge m.7 Fuar ve sergiye bedelli gönderilen mal | Fuar/sergi bitiminden 180 gün | Genelge m.7 Merkez Bankası'na satış | İBKB'ye (ya da Genelge'de ayrıca anılan DAB'a) bağlanan ihracat bedellerinin en az %35'i bankaya satılır; banka bunu aynı gün Merkez Bankası'na satar ve TL karşılığını ihracatçıya öder | Genelge Geçici Madde 4: yürürlük 01.11.2025 (Bakanlığın 30.10.2025 tarihli yazısı); 29.04.2026 ve 30.07.2026 tarihli yazılardan sonraki metne göre 31.01.2027 (dahil) tarihine kadar bağlanan bedeller için Genelge'ye göre Ek:2'deki ülkelere yapılan ihracatta, gümrüksüz satış mağazalarına antrepo beyannamesiyle yapılan teslimlerde ve Genelge'de sayılan bazı kamu kuruluşlarının ihracatında 180 günlük getirme zorunluluğu (Tebliğ m.3/1) uygulanmaz (m.4/6–8). Süre hesabı, işlemin yapıldığı tarihi takip eden günden başlar ve son günün çalışma saati sonunda biter; son gün resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biter (Genelge m.8/10). İhracat bedelinin tahsilinden ve hesabın süresinde kapatılmasından ihracatçı sorumludur (Genelge m.26). Fiili ihraç tarihi (GB kapanışı): 01.10.2026 Süre: ertesi günden başlar, 180 gün → son gün 30.03.2027 (Salı) Örneğin 50.000 ABD doları tutarındaki bir ihracat bedeli, Geçici Madde 4'ün geçerli olduğu dönemde İBKB'ye bağlanırsa en az %35'i, yani 17.500 ABD doları bankaya satılır (tutar sitedeki Yüzde Hesaplama (https://temerrut.com.tr/hesaplama/yuzde/) aracıyla bulunmuştur). Satış, Merkez Bankası'nın ilan ettiği ve işlem günü için geçerli döviz alış kuruyla yapılır; karşılığı ihracatçıya Türk lirası olarak ödenir. Satış zorunluluğunun oranı sık değişmiştir. Genelge'deki dipnotlara göre oran 18.04.2022'den itibaren %40, 10.06.2024'ten itibaren %30, 03.03.2025'ten itibaren %25, 05.05.2025'ten itibaren %35 olarak uygulanmıştır. Bu nedenle işlem tarihindeki güncel Genelge metni TCMB sayfasından kontrol edilmelidir. ### Süre aşılırsa ne olur? Hesap, ek süreler dahil süresinde kapatılamazsa aracı banka açık hesabı 5 iş günü içinde vergi dairesine ihbar eder. Vergi dairesi ihbardan itibaren 10 iş günü içinde 90 gün süreli ihtarname gönderir; bu süre içinde hesabın kapatılması ya da mücbir sebep ya da haklı durumun belgelenmesi gerekir (Genelge m.29). Mücbir sebep hallerinde altışar aylık ek süre verilebilir (m.27). Küçük noksanlıklar için "terkin" limitleri vardır (m.28); büyük tutarlı noksanlıklar Hazine ve Maliye Bakanlığı'nca değerlendirilir. Genelge m.29/4, terkin kapsamındaki işlemlerde (m.28/1) 90 günlük ihtarname süresi ve ek süreler sonunda kapatılmayan hesaplar için vergi dairesince Cumhuriyet Savcılığı'na, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun uyarınca yasal işlem başlatılması amacıyla bildirimde bulunulmasını öngörür. Ödemelerin bankacılık kanallarından geçmesi önemlidir; kartlı tahsilatların nasıl işlediği için POS Nasıl Çalışır?, ödeme ağlarının farkı için Visa, Mastercard ve American Express yazılarına bakabilirsiniz. Karşı yöndeki işlem için İthalat Nedir? yazısını okuyabilirsiniz. ## Sık sorulan sorular **İhracat yapmak için ihracatçı birliğine üye olmak zorunlu mu?** Evet. 5910 sayılı Kanun m.4'e göre ihracatçıların ilgili birliğe üye olmaları ve Kanun'da belirtilen ödemeleri yapmaları zorunludur. Bir birliğe üye olan ihracatçı, diğer birliklerin iştigal alanına giren maddeleri üyelik şartı aranmaksızın ihraç edebilir. İhracat Yönetmeliği de ihracatçıyı, ihraç edeceği mala göre ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine üye olan ve vergi numarası bulunan gerçek ya da tüzel kişi olarak tanımlar. **İhracat bedeli kaç gün içinde yurda getirilmelidir?** TCMB İhracat Genelgesi'ne göre ihracat bedellerinin yurda getirilme süresi, fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez. Sözleşmede 180 günden uzun vade öngörülmüşse bedel, vade bitiminden itibaren 90 gün içinde getirilir. Peşin bedel karşılığı ihracat 24 ay içinde yapılır. Bazı ihracat türleri için (müteahhit ihracatı, fuar vb.) özel süreler vardır. **İhracatta KDV ödenir mi, iade alınır mı?** İhracat teslimleri KDV'den müstesnadır (KDVK m.11/1-a). İhracatçının girdilerinde yüklendiği ve indirimle kapatamadığı KDV, işlemin gerçekleştiği dönemi izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar talep edilmesi şartıyla iade edilir (m.32). İadenin usul ve esaslarını Hazine ve Maliye Bakanlığı belirler. **Incoterms ödeme şeklini de belirler mi?** Hayır. Uluslararası Ticaret Odası'nın (ICC) tanımına göre Incoterms kuralları alıcı ile satıcı arasındaki maliyet, risk ve yükümlülük paylaşımını düzenler. Ödeme şekli (akreditif, vesaik mukabili, peşin vb.) ve malın mülkiyetinin devri satış sözleşmesinde ayrıca kararlaştırılır. ## Kaynaklar - TCMB — İhracat Genelgesi (ihracat bedellerinin yurda getirilmesi; Geçici Madde 4 dahil güncel metin) (https://tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/e90670f7-fc2e-453c-acd3-88098334b484/%C4%B0hracat+Genelgesi.pdf?MOD=AJPERES) - Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (İhracat Bedelleri Hakkında) (Tebliğ No: 2018-32/48) — RG 04.09.2018, S. 30525 (https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe?MevzuatTur=9&MevzuatNo=24798&MevzuatTertip=5) - 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun (m.4) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5910.pdf) - İhracat Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik — Resmî Gazete 06.05.2025, S. 32892 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/05/20250506-8.htm) - 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (m.11, m.12, m.32) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.3065.pdf) - 4458 sayılı Gümrük Kanunu (m.225, m.226) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4458.pdf) - Ticaret Bakanlığı — Gümrük İşlemleri, İhracat Sıkça Sorulan Sorular (https://ticaret.gov.tr/gumruk-islemleri/sikca-sorulan-sorular/ticari/ihracat) - ICC — Incoterms 2020 (https://iccwbo.org/business-solutions/incoterms-rules/incoterms-2020/) - ICC Academy — Documentary credits: rules, guidelines and terminology (UCP 600) (https://academy.iccwbo.org/international-trade/article/documentary-credits-rules-guidelines-terminology/) - ICC Academy — Uniform Rules for Collections (URC 522) (https://academy.iccwbo.org/trade-finance/e-books/urc-522-uniform-rules-for-collections-including-eurc-version-1-1/) --- # İthalat Nedir, Nasıl Yapılır? Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, KDV ve Maliyet Hesabı URL: https://temerrut.com.tr/ithalat-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 İthalat, yurt dışından mal getirilerek Türkiye'de serbest dolaşıma sokulmasıdır. Gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, KDV ve ÖTV'nin nasıl bir araya geldiği, GTİP ve menşenin rolü, gözetim, gümrük müşaviri ve gümrük kıymetinden vergi matrahına uzanan maliyet hesabı örneği yürürlük tarihleriyle anlatılır. ## Kısaca İthalat, yurt dışından getirilen malın gümrük işlemleri tamamlanarak Türkiye'de serbest dolaşıma girmesidir. İthalatçı eşyayı gümrük beyannamesiyle beyan eder; eşyanın GTİP'ine ve menşeine göre gümrük vergisi, bazı ürünlerde ilave gümrük vergisi (İGV), ayrıca KDV ve ÖTV'ye tabi mallarda ÖTV ödenir. KDV'nin matrahı, gümrük kıymetine ithalatta ödenen diğer vergilerin eklenmesiyle bulunur; bu yüzden ithalat vergileri birbirinin üzerine biner. Mükellefler ödedikleri ithalat KDV'sini kural olarak indirebilir (KDVK m.29/1-b). Bu yazı hukuk ve vergi konusu içerir; her kural yürürlük tarihiyle verilmiştir. İthalat rejimi her yıl yenilenir ve İGV Kararı yıl içinde birkaç kez değişebilir; somut bir işlemden önce güncel metin Ticaret Bakanlığı sayfasından kontrol edilmelidir. ## İthalat nedir, kim yapabilir? Ticaret Bakanlığı'nın sıkça sorulan sorular sayfasına göre, İthalat Rejimi Kararı'nın 8'inci maddesi uyarınca Vergi Usul Kanunu'na göre vergi numarası verilen her gerçek ve tüzel kişi ile mevzuata göre hukuki tasarruf yetkisi tanınan ortaklıklar ithalat yapabilir. Özel anlaşmalara dayanan ithalatta, kitap ve diğer yayınların ithalatında ve Türkiye'de açılan uluslararası fuar ve sergilerde perakende satışına izin verilen malların ithalatında vergi numarası şartı aranmaz. Gümrük beyanı yazılı, bilgisayar veri işleme tekniğiyle ya da sözlü yapılabilir; beyanın bilgisayar yoluyla yapılması esastır ve ticari eşyanın kesin ithalinde serbest dolaşıma giriş beyannamesi kullanılır. Gümrük işlemleri, eşya sahibi ya da onun adına hareket edenlerce doğrudan temsil yoluyla, ya da gümrük müşavirleri aracılığıyla dolaylı temsil yoluyla yürütülür (4458 s.K. m.225). Özel hukuk tüzel kişilerinin kendilerini temsile yetkili personeli tüm gümrük işlemlerini doğrudan temsil yoluyla takip edebilir; gerçek kişinin doğrudan temsille iş takibi ise ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya ile özel kullanıma mahsus taşıt araçlarıyla sınırlıdır. Gümrük müşavirleri her türlü gümrük işlemini takip ederek sonuçlandırabilir (m.226). Şirket yapısı bakımından Şirket Nasıl Çalışır? yazısına, ters yöndeki işlem için İhracat Nedir? yazısına bakabilirsiniz. ## İthalatta hangi vergiler ödenir? Vergi | Ne zaman | Dayanak ve yürürlük Gümrük vergisi | Eşyanın GTİP'ine göre İthalat Rejimi Kararı eki listelerdeki oran | İthalat Rejimi Kararı (Karar Sayısı: 3350); 2026 değişikliği RG 31.12.2025, S. 33124, yürürlük 01.01.2026; ara değişiklik RG 11.07.2026, S. 33307 İlave gümrük vergisi (İGV) | Kararın ekli tablolarında yer alan GTİP ve menşe ülkeler için; gümrük vergisinden ayrı tahsil edilir | İGV Kararı (Karar Sayısı: 3351, yürürlük 01.01.2021); 2026'da Bakanlık listesinde yer alan değişiklik kararları: 10791 (31.12.2025), 11274 (01.05.2026; 10791'i değiştiren karar), 11508 (11.07.2026) KDV | Her türlü mal ve hizmet ithalatında | KDVK m.1/2; genel oran %20 (10.07.2023'ten) ÖTV | ÖTV Kanunu'na ekli listelerdeki mallarda | ÖTV Kanunu m.1, m.3/e Ticaret Bakanlığı, ithalat politikalarını yerli üretimin korunması, haksız rekabetin önlenmesi, istihdamın artırılması ve cari açığın azaltılması hedefleriyle güncellediğini açıklamaktadır; 31.12.2025 tarihli duyurusunda İGV değişikliğinin yerli üretimin desteklenmesi amacıyla hazırlandığını belirtmiştir. İGV Kararı, Kararın amacını İthalat Rejimi Kararı'na ekli II ve III sayılı listelerdeki bazı eşyanın ithalatında ilave gümrük vergisi alınması olarak tanımlar (m.1); İGV, ithalatta alınan gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı tahsil edilir, genel bütçeye irat kaydedilir ve gümrük vergisinin tabi olduğu usul ve hükümlere tabidir (m.2). Gümrük vergisi ve İGV oranları GTİP'e göre değiştiği için bu yazıda sabit oran verilmemiştir; Ticaret Bakanlığı sayfasındaki konsolide tablolar güncel kaynaktır. KDV için Cumhurbaşkanı Kararı'nın (2007/13033; 7346 sayılı Karar ile değişik, yürürlük 10.07.2023) hükümleri uygulanır: ekli listelerde yer almayan işlemler %20; (II) sayılı liste %10; (I) sayılı liste %1. Genel KDV kavramı ve indirim mantığı için KDV Hesaplama yazısına bakabilirsiniz; sözlükte KDV (https://temerrut.com.tr/sozluk/kdv/), ÖTV (https://temerrut.com.tr/sozluk/otv/) ve matrah (https://temerrut.com.tr/sozluk/matrah/) maddeleri vardır. ÖTV için vergiyi doğuran olay, ithalatta gümrük yükümlülüğünün doğmasıdır (m.3/e); ithalde alınan ÖTV gümrük makbuzunda ayrıca gösterilir (m.16). ÖTV'ye tabi mallar Kanun'a ekli listelerde sayılır ve GTİP'le tanımlanır (m.1). ## GTİP, menşe ve belgeler GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu), eşyanın 12 haneli sınıflandırma numarasıdır. Ticaret Bakanlığı'na göre ithal eşya bu numarayla sınıflandırılır; numara, uygulanacak vergilerin ve kısıtlamaların belirlenmesini sağlar. Yanlış GTİP yanlış vergi demektir; bu yüzden fatura ve sözleşmede ürün tanımını gümrük tarifesindeki tanımla eşleştirmek önemlidir. Menşe, eşyanın hangi ülkeye ait sayıldığını gösterir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na göre tümüyle bir ülkede elde edilen ya da üretilen eşya o ülke menşelidir (m.18); üretimi birden fazla ülkede yapılan eşyada ise yeni bir ürünün imal edildiği ya da imalatın önemli bir aşamasının ve en son esaslı işçilik veya eylemin yapıldığı ülke menşe sayılır (m.19). İGV gibi tedbirlerde menşe belirleyici olabilir. Menşe belgeleri birbirinden farklıdır. Ticaret Bakanlığı'na göre: - Menşe şahadetnamesi eşyanın tercihli olmayan menşe statüsünü kanıtlar. - EUR.1 dolaşım sertifikası eşyanın anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli olduğunu gösterir ve Türkiye ile tercihli ticaret anlaşması olan ülkelerle ticarette indirimli tarifeden yararlanmayı sağlar. - A.TR dolaşım belgesi Türkiye ya da AB'de serbest dolaşımda bulunan eşyanın Gümrük Birliği çerçevesinde tercihli rejimden yararlanmasını sağlar; eşyanın serbest dolaşımda olduğunu gösterir, menşeini göstermez. ## Gözetim ve diğer kısıtlamalar Bazı ürünlerde ithalat, gözetim uygulamasına tabidir. Gözetim Tebliğleri, GTİP'i ve tanımı belirtilen eşyanın tebliğde yazılı birim kıymetin altındaki değerlerle ithalini izlemek için çıkarılır; bu eşya ancak Ticaret Bakanlığı (İthalat Genel Müdürlüğü) tarafından düzenlenen gözetim belgesiyle ithal edilebilir (örnek: Resmî Gazete 19.09.2025 tarihli 2025/9 sayılı Tebliğ). Ticaret Bakanlığı'nın açıklamalarına göre 01.01.2026'da yürürlüğe giren düzenlemelerle Gözetim Tebliği sayısı 184'e çıkmış; 11.07.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ara değişikliklerle 18 ürün grubunda düzenleme yapılarak sayı 192'ye yükselmiştir. Gözetim listesi yıl içinde değişebildiği için ürünün güncel durumu Bakanlık sayfasından kontrol edilmelidir. Ürüne göre ürün güvenliği ve denetimi belgeleri, sağlık belgeleri ya da ilgili bakanlık onayları da gerekebilir. ## Gümrük kıymeti nasıl bulunur? Gümrük vergisi ve KDV matrahının başlangıç noktası gümrük kıymetidir. Gümrük Kanunu'na göre ithal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir; yani Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır (m.24). Bu fiyata, Türkiye'deki giriş liman veya yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderleri ile eşyanın giriş yerine kadar nakliyesiyle ilgili yükleme ve elleçleme giderleri eklenir (m.27/1-e). Giriş yerine varıştan sonraki nakliye ve sigorta ile ithalat vergileri ise kıymete dahil edilmez (m.28). Aşağıdaki örnekte kıymet, mal bedeli, navlun ve sigortayı kapsayan CIF değeri olarak alınmıştır. ## Maliyet hesabı örneği Aşağıdaki örnek tamamen varsayımdır: oranlar gerçek bir GTİP'in oranı değildir, yalnızca hesabın mantığını gösterir. Gümrük kıymeti 100.000,00 TL, gümrük vergisi %5, İGV %10 olsun; her iki verginin de gümrük kıymeti üzerinden hesaplandığı ve eşyanın ÖTV'ye tabi olmadığı varsayılır. KDV matrahı (https://temerrut.com.tr/sozluk/matrah/), gümrük kıymetine ithalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve payların; ayrıca gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılıp vergilendirilmemiş diğer giderler ile kur farkı gibi ödemelerin eklenmesiyle bulunur (KDVK m.21). Örnekte bu son grupta gider olmadığı varsayılmıştır; genel KDV oranı %20'dir. Gümrük kıymeti (CIF): 100.000,00 TL Gümrük vergisi: 100.000,00 × %5 = 5.000,00 TL İGV: 100.000,00 × %10 = 10.000,00 TL KDV matrahı: 100.000 + 5.000 + 10.000 = 115.000,00 TL KDV: 115.000,00 × %20 = 23.000,00 TL İthalatta ödenen toplam vergi: 38.000,00 TL Vergi tutarları sitedeki Yüzde Hesaplama (https://temerrut.com.tr/hesaplama/yuzde/) ve KDV Hesaplama (https://temerrut.com.tr/hesaplama/kdv/) araçlarıyla hesaplanmıştır. Bu örnekte ithalatçı gümrükte 38.000,00 TL vergi öder. Mükellefse ödediği 23.000,00 TL'lik KDV'yi, vergiye tabi işlemleri üzerinden hesapladığı KDV'den indirebilir (KDVK m.29/1-b); indirilemeyen vergi sonraki döneme devreder. KDV'yi indirebilen bir işletmenin ithalat maliyeti bu hâlde 115.000,00 TL'dir; mal bedelinin dışında liman, ardiye, nakliye ve gümrük müşavirliği giderleri ayrıca eklenmelidir. Hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/kdv/) ## İthalata başlamadan önce kontrol listesi - Eşyanın GTİP'ini ve tarife tanımını doğrulayın. - Menşeini belirleyin ve hangi belgenin tarife avantajı sağladığını kontrol edin. - Ürün için gözetim, ürün güvenliği ve denetimi ya da izin gerekip gerekmediğine bakın. - Gümrük vergisi, İGV, KDV ve varsa ÖTV'yi güncel tablolarla hesaplayın. - Gümrük işlemlerini kendiniz mi yoksa gümrük müşaviri aracılığıyla mı yürüteceğinize karar verin. - Ödeme yöntemini ve teslim şeklini belirleyin; yurt dışına yapılan ödemelerin bankalar ve ödeme ağları üzerinden nasıl geçtiği için Visa, Mastercard ve American Express ve POS Nasıl Çalışır? yazılarına, dış ticaret ödemeleri için İhracat Nedir? yazısındaki yöntem tablosuna bakabilirsiniz. ## Sık sorulan sorular **İthalat yapmak için ne gerekir?** Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre ithalat, İthalat Rejimi Kararı m.8 uyarınca Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre vergi numarası almış her gerçek ve tüzel kişi tarafından yapılabilir; özel anlaşmalara dayanan ithalatta, kitap ve yayın ithalatında ve uluslararası fuarlarda perakende satışına izin verilen mallarda vergi numarası aranmaz. Eşyanın cinsine göre ayrıca gözetim belgesi, ürün güvenliği ve denetimi belgeleri ya da ilgili bakanlık izinleri gerekebilir. **İthalatta hangi vergiler ödenir?** Eşyanın GTİP'ine göre gümrük vergisi, bazı GTİP ve menşe ülkeler için ilave gümrük vergisi (İGV), KDV ve ÖTV Kanunu'na ekli listelerdeki mallar için ÖTV ödenir. KDV matrahı, gümrük kıymetine ithalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar ile beyannamenin tescil tarihine kadar yapılan ve vergilendirilmemiş diğer giderlerin eklenmesiyle bulunur (KDVK m.21). **İthalatta KDV oranı yüzde kaçtır?** Ekli listelerde yer almayan mal ve hizmetler için genel KDV oranı 10.07.2023'ten itibaren %20'dir; (II) sayılı listedeki teslim ve hizmetler için %10, (I) sayılı listedekiler için %1'dir (2007/13033 sayılı Karar, 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla değişik hâli). Ürünün hangi listede olduğu GTİP'e göre kontrol edilmelidir. **Gümrük müşaviri tutmak zorunlu mu?** 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.225'e göre gümrük işlemleri eşya sahipleri ve onlar adına hareket edenler tarafından doğrudan temsil yoluyla ya da gümrük müşavirleri tarafından dolaylı temsil yoluyla yürütülür. Gerçek kişinin doğrudan temsil yoluyla iş takibi ise ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya ile özel kullanıma mahsus taşıt araçlarının gümrük işlemleriyle sınırlıdır. ## Kaynaklar - Ticaret Bakanlığı — 2026 Yılı İthalat Rejimi Resmî Gazete'de Yayınlandı (RG 31.12.2025, S. 33124) (https://ticaret.gov.tr/haberler/ticaret-bakanliginin-hazirladigi-2026-yili-ithalat-rejimi-resmi-gazetede-yayinlandi) - Ticaret Bakanlığı — İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Kararlar (2026 yılı) (https://ticaret.gov.tr/ithalat/ithalat-mevzuati/ithalat-rejimi-karari-igv-karari-ve-ithalat-tebligleri/2-1-ithalatta-ilave-gumruk-vergisi-uygulanmasina-iliskin-kararda-degisiklik-yapilmasina-dair-kararlar-2026-yili) - Ticaret Bakanlığı — Gümrük İşlemleri, İthalat Sıkça Sorulan Sorular (https://ticaret.gov.tr/gumruk-islemleri/sikca-sorulan-sorular/ticari/ithalat) - Ticaret Bakanlığı — Menşe Sıkça Sorulan Sorular (https://ticaret.gov.tr/gumruk-islemleri/sikca-sorulan-sorular/ticari/mense) - 4458 sayılı Gümrük Kanunu (m.17–19, 24, 27, 28, 225, 226) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4458.pdf) - 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (m.1, 21, 29) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.3065.pdf) - GİB — Mal ve Hizmetlere Uygulanacak KDV Oranlarının Tespitine İlişkin Karar (2007/13033) güncel metni (https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv%2Fyardim-kaynaklar%2Fyararli-bilgiler%2Fkdv-oranlari.pdf) - 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu (m.1, 3, 16) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4760.pdf) - İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (No: 2025/9) — Resmî Gazete 19.09.2025 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/09/20250919-7.htm) - Ticaret Bakanlığı — İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Karar (Karar Sayısı: 3351), konsolide metin ve tablolar (https://ticaret.gov.tr/ithalat/ithalat-mevzuati/ithalat-rejimi-karari-igv-karari-ve-ithalat-tebligleri/2-ithalatta-ilave-gumruk-vergisi-uygulanmasina-iliskin-karar-karar-sayisi-3351-karar-metni-ve-tablolar-konsolide-edilmis-olup-gunceldir) - Ticaret Bakanlığı — 2026 Yılı İthalat Rejimine İlişkin Ara Değişiklikler Resmî Gazete'de Yayımlandı (RG 11.07.2026, S. 33307) (https://ticaret.gov.tr/haberler/2026-yili-ithalat-rejimine-iliskin-ara-degisiklikler-resmi-gazetede-yayimlandi) --- # Kripto Para Nedir? Bitcoin, Cüzdan, Borsa ve Riskler URL: https://temerrut.com.tr/kripto-para-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 Kripto para, merkezî bir kurumun çıkarmadığı, dağıtık defter teknolojisiyle kayıt altında tutulan dijital bir varlıktır. Bitcoin, cüzdan ve platformlar, fiyat oynaklığı, stablecoin ve dolandırıcılık türleri; Türkiye'deki hukuki çerçeveyle birlikte, yatırım tavsiyesi vermeden. ## Kısaca Kripto para, bir bankanın ya da merkez bankasının değil, bilgisayar ağlarının kayıt tuttuğu dijital bir varlıktır. Bitcoin ilk ve en bilinen örneğidir; çok sayıda başka kripto varlık vardır. Türkiye'de kanun bunlara "kripto varlık" der, yasal ödeme aracı saymaz ve fiyatları çok oynak olduğu için kaybetme ihtimali ciddidir. Bu yazı tavsiye vermez; kavramları, riskleri ve ilgili kuralları açıklar. ## Kripto para ve kripto varlık nedir? Kripto para, ortak bir defterin (blokzincirin) birçok bilgisayarda aynı anda tutulmasına dayanır. Kimin ne kadar varlığı olduğu bu defterde kayıtlıdır ve kayıtlar şifreleme yöntemleriyle korunur. Defterin nasıl işlediğini blokzincir nedir yazısında adım adım anlattık. Hukuk dilinde "kripto varlık" denir. Sermaye Piyasası Kanunu m.3, kripto varlığı "dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıklar" olarak tanımlar. TCMB'nin ödemelerde kullanımı yasaklayan yönetmeliği de kripto varlığı itibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı, menkul kıymet ya da diğer sermaye piyasası aracı sayılmayan varlık olarak tarif eder. Yani bir kripto varlığın arkasında bir devletin ya da merkez bankasının yükümlülüğü yoktur; bu nedenle para nedir yazısında anlatılan yasal para ile karıştırılmamalıdır. ### Bitcoin ve diğerleri - Bitcoin: Satoshi Nakamoto takma adıyla yayımlanan kurucu makalede Bitcoin, bir finans kurumuna ihtiyaç duymadan çift harcamayı önleyen, eşler arası bir elektronik nakit sistemi olarak tarif edilir. Bitcoin Wiki'ye göre ilk blok (genesis blok) 3 Ocak 2009'da oluşturuldu. Toplam arz teorik olarak 21 milyon birimin biraz altında sınırlıdır; yeni birim üretiminin ödülü her 210.000 blokta (yaklaşık dört yılda) yarıya iner. Son yarılanma Nisan 2024'te gerçekleşti ve blok ödülü 3,125 BTC oldu. - Diğer kripto varlıklar: Ethereum gibi ağlar yalnızca para benzeri birimler değil, "akıllı sözleşme" adı verilen programları da çalıştırır. Ayrıca stablecoin'ler, belirli bir projeye bağlı jetonlar ve işlevi belirsiz çok sayıda birim vardır. Bir varlığın var olması, değerli ya da güvenilir olduğunu göstermez. ## Cüzdan ve borsa (platform) nasıl çalışır? Kripto varlığa erişim, bir özel anahtarla sağlanır. Anahtarı bilen, varlığı transfer edebilir. Kanun cüzdanı, kripto varlıkların transfer edilebilmesini ve bu varlıklara ilişkin özel ve açık anahtarların çevrim içi veya çevrim dışı depolanmasını sağlayan yazılım, donanım, sistem ya da uygulama olarak tanımlar. Burada iki yol vardır: - Kendi cüzdanınız: Anahtarı siz tutarsınız. Transferi siz yaparsınız; ancak anahtarı kaybetmek ya da başkasına vermek varlığı kaybetmek demektir. - Platform (borsa) hesabı: Platform kripto varlık alım satımı, takas, transfer ve saklama gibi işlemlerin bir veya birkaçını yapan kuruluştur. Varlığınızı platform ya da bir saklama kuruluşu tutuyorsa, bu kuruluşun güvenliğine ve dürüstlüğüne bağımlısınızdır. SPKn m.35/C, platformların müşterilerine ait kripto varlıkların müşterilerin kendi cüzdanlarında bulunmasını esas alır; müşterinin tercih etmediği saklama hizmeti Kurulca yetkilendirilmiş bankalar veya diğer kuruluşlarca sunulur. Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar, hizmet sağlayıcının kendi malvarlığından ayrı tutulur ve hizmet sağlayıcının borçları nedeniyle haczedilemez. Türkiye'deki platformlarda para ve kripto hareketleri ayrıca kara para aklamayı önleme kurallarına tabidir. Para yatırma ve çekme işlemleri, kimlik bilgilerinizle uyumlu bir banka veya kredi kartı hesabından yapılır (MASAK Genel Tebliği Sıra No: 27, 25.12.2024). MASAK Genel Tebliği Sıra No: 29'a göre (28.06.2025), hiçbir kripto varlık hizmet sağlayıcıda kayıtlı olmayan cüzdanlarla ya da bilgi paylaşma yükümlülüğü bulunmayan yurt dışı kuruluşlarla yapılan çekimler (başka platformlara transferler dahil), varlığın alım, takas veya yatırma işleminden en az 48 saat sonra (ilk çekimde en az 72 saat) gerçekleştirilir; stablecoin çekimlerinde günlük 3.000, aylık 50.000 ABD doları karşılığı sınır uygulanır. Bu kurallar ve izin sistemi Türkiye'de kripto varlık düzenlemesi yazısında ayrıntılıdır. ## Fiyatlar neden bu kadar oynak? Kripto varlıkların fiyatı kısa sürede çok yükselip çok düşebilir. Bu duruma volatilite (https://temerrut.com.tr/sozluk/volatilite/) denir. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), Ağustos 2015–Aralık 2022 dönemini incelediği Şubat 2023 tarihli bültende, neredeyse tüm ekonomilerde kripto uygulaması kullanıcılarının çoğunluğunun Bitcoin yatırımında zarar ettiğini tahmin eder. Aynı çalışma, 2022'deki Terra/Luna çöküşü ve FTX iflasının ardından işlem hacminin belirgin biçimde arttığını, bu dönemde büyük ve deneyimli yatırımcılar satarken küçük yatırımcıların aldığını ve kriptonun büyük ölçüde "kendi kendine gönderme yapan" bir varlık sınıfı olduğunu belirtir. Oynaklığın sayısal etkisini iki kavram açıklar. Birincisi, düşüşün telafisi için gereken artış, düşüşten büyüktür. İkincisi, portföydeki payınız, bir kaybın toplam servetinize etkisini belirler. Örnek varsayımlar şöyledir: Düşüş: 100.000 TL → 40.000 TL = −%60,00 Telafi: 40.000 TL → 100.000 TL = +%150,00 Portföy: 100.000 TL Pay: 5.000 TL = %5,00 Düşüş: %70 × 5.000 TL = 3.500 TL Portföye etkisi: 3.500 / 100.000 = %3,50 Bu rakamlar varsayımdır, bir tahmin ya da öneri değildir. Hesaplar sitenin yüzde hesaplayıcısıyla (https://temerrut.com.tr/hesaplama/yuzde/) yapılmıştır; kendi varsayımlarınızla deneyebilirsiniz. Hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/yuzde/) Kayıpların büyüklüğü sizin gelirinize, birikiminize ve zamanınıza göre değişir. Bu yüzden çeşitlendirme (https://temerrut.com.tr/sozluk/cesitlendirme/), likidite (https://temerrut.com.tr/sozluk/likidite/) ve portföy (https://temerrut.com.tr/sozluk/portfoy/) kavramlarını bilmek, "ne kadar risk" sorusunu kendiniz yanıtlamanıza yardımcı olur. Bu soruya site bir cevap vermez. ## Stablecoin nedir? Stablecoin, değerini sabit tutmayı hedefleyen kripto varlıktır. ethereum.org dört temel biçim sayar: - Fiat destekli: Bir para birimiyle 1:1 desteklenir ve ihraççıdan bozdurulabilir. Merkezîdir; ihraççının yeterli karşılığı olup olmadığı denetim gerektirir. - Kripto destekli: Başka kripto varlıklarla teminatlandırılır. - Kıymetli maden destekli: Altın gibi fiziksel varlıklara bağlıdır. - Algoritmik: Değerini bir yazılım algoritması ile dengelemeye çalışır. "Stable" (sabit) sözcüğü, riskin olmadığı anlamına gelmez. BIS, 2025 Yıllık Ekonomik Raporu'nu tanıttığı 24.06.2025 tarihli açıklamasında stablecoin'lerin, iyi düzenlenirse finansal sistemde yardımcı bir rol oynayabileceğini; ancak paranın tekliği (ödemede başa baş kabul edilme), esnekliği (yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmesi) ve bütünlüğü (finansal suçlara karşı korunma) testlerini karşılamadığını belirtir. Geliriniz TL ise, dolara bağlı bir stablecoin TL karşısındaki kur riskini ortadan kaldırmaz; döviz kuru (https://temerrut.com.tr/sozluk/doviz-kuru/) hareketi burada da geçerlidir. ## Hangi dolandırıcılık türleri var? Blokzincire işlenen bir transferi geri almak pratikte çok zordur (Bitcoin makalesi bunu "hesaplama açısından geri çevrilmesi pratik olmayan işlemler" diye anar); bu yüzden kripto, dolandırıcıların istediği ödeme yöntemi olabilir. ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC) tipik örüntüleri şöyle sıralar; bu yöntemler ülkeden bağımsızdır: - "Kesin kazanç" vaadi: Hızlı ve kolay para kazanacağınızı söyleyen herkes şüphelidir. - Kripto ile ödeme isteyenler: FTC'ye göre ödemenin yalnızca kripto ile yapılmasını şart koşanlar dolandırıcıdır; meşru bir işletme, bir şey satın almanız ya da "paranızı korumanız" için peşin kripto göndermenizi istemez. - Romantik ve yatırım dolandırıcılığı: Tanışma uygulamasında ya da çevrim içi tanıştığınız biri size kriptoyla yatırım yapmayı göstermek istiyor ya da kripto göndermenizi istiyorsa, FTC'ye göre bu bir dolandırıcılıktır. - Ünlü adıyla yapılan çağrılar: Ünlü kişiler, size sosyal medyadan "gönderdiğiniz kripto varlığı katlayacağını" söylemez. - Banka, kamu kurumu ya da şirket taklidi: "Hesabınız tehlikede" diyerek sizi kripto satın almaya yönlendirirler. - Sahte iş ilanları ve şantaj: Ücret ya da fidye kripto ile istenir. Türkiye'de ek olarak şu risk vardır: İzin almadan kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürüten gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri, SPKn m.109/A uyarınca üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıyla karşılaşabilir. Müşteri varlıklarının ayrı tutulması gibi koruyucu kurallar izinli hizmet sağlayıcılar için öngörülmüştür; izinsiz bir kuruluşta bu kurallara güvenemezsiniz. SPK, izin almadan para toplayanlara itibar edilmemesini ve şüpheli durumların kendisine bildirilmesini ister. ### Para göndermeden önce kontrol listesi - Kuruluş SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılar sayfasında yer alıyor mu? SPK listesinin "geçici liste" olduğunu ve listede yer almanın kuruluşun yetkilendirildiği anlamına gelmediğini kendi sayfasında belirttiğini unutmayın. - Size kesin ya da yüksek getiri vaat ediliyor mu? Ediliyorsa dikkatli olun. - Telefon, mesaj ya da sosyal medya üzerinden size ulaşan kişi mi yönlendiriyor? - Özel anahtarınızı ya da cüzdan erişim bilgilerinizi isteyen oldu mu? Özel anahtar cüzdandan transfer hakkı sağlar; kimseyle paylaşılmamalıdır. - Para yatırmanız kendi adınıza açılmış bir banka hesabı yerine elden, başka bir kişinin hesabı ya da aracı üzerinden mi isteniyor? İzinli platformlar müşteri nakdini elden alamaz ve para transferleri müşterinin kendi banka hesapları üzerinden yapılır (SPK III-35/B.2 m.51). - Para çıkışı ve ücretler sözleşmede açık mı? Bu yazı kripto varlık almanız ya da almamanız gerektiğini söylemez. Kararınız için resmî kaynakları okuyun; tutar büyükse ya da bir kayıp yaşadıysanız bir avukata veya SPK'ya danışın. SPK nedir yazısı kurumun görev ve yetkilerini anlatır. ## Sık sorulan sorular **Kripto para ne demek, kripto varlıktan farkı var mı?** Günlük dilde "kripto para" denir; mevzuatta ise "kripto varlık" ifadesi kullanılır. Sermaye Piyasası Kanunu m.3'e göre kripto varlık, dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıklardır. Yani kanun bunları "para" değil "varlık" olarak adlandırır; Türk lirası gibi yasal ödeme aracı değildirler. **Kripto varlıklar Türkiye'de yasal mı?** Mevzuatta bireylerin kripto varlık edinmesini ya da elde tutmasını yasaklayan bir hüküm yoktur; kurallar ağırlıkla hizmet sağlayıcılara yöneliktir. Kripto varlıklar ödemelerde kullanılamaz (TCMB yönetmeliği, 30.04.2021'den beri) ve kripto varlık hizmet sağlayıcılar SPK izniyle faaliyet göstermek zorundadır (7518 sayılı Kanun, 02.07.2024). Ayrıntı için Türkiye'de kripto varlık düzenlemesi yazısına bakın. **Kripto varlıklar devlet güvencesinde mi, mevduat gibi sigortalı mı?** Hayır. SPK'nın bir platforma faaliyet izni vermiş olması işlemlerin kamunun güvencesi altında olduğu anlamına gelmez; kripto varlıklar yatırımcı tazmin hükümlerine tabi değildir ve bankalarda saklanan kripto varlıklar ile müşteri nakitleri mevduat ve katılım fonu sigortası kapsamında değildir (SPKn m.35/C). **Stablecoin nedir, risksiz midir?** Stablecoin, değerini bir para birimine, altına ya da başka bir varlığa sabit tutmayı hedefleyen kripto varlıktır. Risksiz değildir: karşılığın yeterli olup olmadığı, ihraççının güvenilirliği ve fiyatın hedefin altına düşme ihtimali ("çapa kayması") başlıca risklerdir. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) 24.06.2025 tarihli açıklamasında, stablecoin'lerin paranın "tekliği" (ödemede başa baş kabul edilme), esnekliği ve bütünlüğü (finansal suçlara karşı korunma) testlerini karşılamadığını belirtir. **Kripto dolandırıcılığından nasıl korunulur?** Kesin kazanç ya da "kısa sürede katlama" vaat edenlere, tanımadığınız kişilerin yatırım yönlendirmesine, kamu kurumu ya da banka adına kripto göndermenizi isteyenlere ve ünlü adıyla yapılan duyurulara itibar etmeyin. Para göndermeden önce kuruluşun SPK kayıtlarında yer alıp almadığına bakın ve özel anahtarınızı hiç kimseyle paylaşmayın. ## Kaynaklar - 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (m.3, m.35/B, m.35/C, m.109/A) — mevzuat.gov.tr (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6362.pdf) - Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik — Resmî Gazete, 16.04.2021, S. 31456 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210416-4.htm) - MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 19)'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 27) — Resmî Gazete, 25.12.2024, S. 32763 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/12/20241225-11.htm) - Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 29) — Resmî Gazete, 28.06.2025, S. 32940 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/06/20250628-4.htm) - SPK Tebliği III-35/B.2 (m.51 müşteri nakitleri) — Resmî Gazete, 13.03.2025, S. 32840 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250313-6.htm) - SPK — Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar: Faaliyette Bulunanlar Listesi (geçici liste) (https://spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/faaliyette-bulunanlar-listesi) - SPK — İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyetleri (https://spk.gov.tr/yatirimcilar/izinsiz-sermaye-piyasasi-faaliyetleri) - Satoshi Nakamoto — Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System (https://bitcoin.org/bitcoin.pdf) - Bitcoin Wiki — Controlled supply (arz sınırı ve yarılanma) (https://en.bitcoin.it/wiki/Controlled_supply) - Bitcoin Wiki — Genesis block (https://en.bitcoin.it/wiki/Genesis_block) - ethereum.org — Stablecoins (https://ethereum.org/en/stablecoins/) - BIS Bulletin No 69 — Crypto shocks and retail losses (https://www.bis.org/publ/bisbull69.pdf) - BIS — Next-generation monetary and financial system (basın açıklaması, 24.06.2025) (https://www.bis.org/press/p250624.htm) - ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC) — What To Know About Cryptocurrency and Scams (https://consumer.ftc.gov/articles/what-know-about-cryptocurrency-and-scams) --- # Ticari Temerrüt Faizi ve Avans Faizi: Şirketler Arası Alacakta Hangi Oran? URL: https://temerrut.com.tr/ticari-temerrut-faizi/ Güncelleme: 02.11.2026 Ticari işlerde sözleşmede oran yoksa alacaklı yasal faiz yerine TCMB avans oranına bağlı ticari temerrüt faizini isteyebilir (3095 s.K. m.2/2). Mal ve hizmet tedarikinde ise TTK m.1530 oranı ve asgari giderim tutarı devreye girer. Hangi oranın ne zaman geçerli olduğu, 2026 örnekleriyle. ## Kısaca Ticari işlerde sözleşmede oran yoksa alacaklı, yasal faiz yerine TCMB'nin avans oranına bağlı ticari temerrüt faizini isteyebilir; bunun koşulu avans oranının yasal faizden yüksek olmasıdır (3095 sayılı Kanun m.2/2). Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde ise TCMB'nin her Ocak ayında ilan ettiği TTK m.1530 oranı ve asgari giderim tutarı uygulanır. 2026 için ticari temerrüt faizi yıllık %39,75 (01.01.2026'dan beri), TTK 1530 oranı yıllık %43 (01.01.2026'dan beri), yasal faiz ise %31'dir (31.07.2026'dan beri). Güncel değerler: ticari temerrüt faizi %39,75, TTK 1530 %43, yasal faiz %31. Hesap yönteminin kendisi (gün sayımı, dönem bölme) Temerrüt Faizi Nasıl Hesaplanır? yazısında anlatılıyor. Bu yazı, şirketler arası alacakta hangi oranın seçileceğine odaklanır. ## Ticari iş ne demektir, oran neden farklıdır? Türk Ticaret Kanunu'na göre kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir (TTK m.3). Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır; ayrıca taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşme, aksi kanunda yoksa diğeri için de ticari iş sayılır (TTK m.19). Ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenir (TTK m.8/1). Ticari işlerde kanuni, anapara ve temerrüt faizi hakkında ilgili mevzuat hükümleri uygulanır (TTK m.9); oran kararlaştırılmamışsa bu, 3095 sayılı Kanun demektir. Aksine sözleşme yoksa ticari bir borcun faizi vadenin bitiminden, belli bir vade yoksa ihtar gününden itibaren işlemeye başlar (TTK m.10). ## Avans faizi nedir, ticari temerrüt faizi nasıl belirlenir? Avans faizi, TCMB'nin kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı faiz oranıdır ve TCMB'nin sitesinde reeskont oranıyla birlikte yayımlanır. Kanun, ticari temerrüt faizini bu orana şöyle bağlar (3095 sayılı Kanun m.2/2): - TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı oran, yasal faizden fazlaysa, sözleşme olmasa bile ticari işlerde temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir. - 30 Haziran günü uygulanan avans oranı, önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan orandan 5 puan veya daha çok farklıysa, yılın ikinci yarısında bu oran geçerli olur. Yani TCMB yıl içinde avans oranını değiştirse bile, kanun metnine göre ticari temerrüt faizini yalnızca bu iki gün belirler. TCMB'nin tablosundaki oranlarla kanundaki kurala göre bulunan ticari temerrüt faizi şöyledir: Faiz işleyen dönem | Ticari temerrüt faizi | Neden 01.01.2024 – 30.06.2024 | %44,25 | 31.12.2023'te yürürlükteki avans oranı 01.07.2024 – 31.12.2024 | %51,75 | 30.06.2024 oranı 5 puandan fazla farklı 01.01.2025 – 30.06.2025 | %49,25 | 31.12.2024'te yürürlükteki avans oranı 01.07.2025 – 31.12.2025 | %44,25 | 30.06.2025 oranı 5 puan farklı 01.01.2026 – 31.12.2026 | %39,75 | 31.12.2025 oranı; 30.06.2026'da değişiklik yok TCMB'nin avans oranı tarihleri: 23.12.2023'ten itibaren %44,25; 01.04.2024'ten itibaren %51,75; 28.12.2024'ten itibaren %49,25; 08.03.2025'ten itibaren %44,25; 17.09.2025'ten itibaren %42,25; 20.12.2025'ten itibaren %39,75. 17 Eylül 2025'teki değişiklik, yukarıdaki kurala göre 2025'in ikinci yarısındaki ticari temerrüt faizini etkilemez; 2026 oranı ise 20 Aralık 2025'te yürürlüğe giren orandan gelir. Avans esaslı oran, yalnızca yasal faizden fazlaysa istenebilir. 2026'da yasal faiz 31.07.2026'ya kadar %24, bu tarihten sonra %31; ticari temerrüt faizi bütün yıl %39,75 olduğundan ticari alacaklı için avans esaslı oran geçerlidir. Sözleşmede temerrüt faizi kararlaştırılmamış olsa da akdi faiz bu orandan yüksekse, temerrüt faizi akdi faizden az olamaz (3095 sayılı Kanun m.2/3). ## TTK m.1530: tedarik zincirinde geç ödeme Ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki için ayrı bir kural vardır. TTK m.1530'a göre alacaklı tedarik borcunu yerine getirmişse ve borçlu sözleşmedeki tarihte ya da ödeme süresinde ödemezse, ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer; faiz de ödeme süresinin sonunu takip eden günden itibaren işler. Başlıca kurallar: - Süre belirtilmemişse: Borçlu, faturanın ya da eş değer ödeme talebinin alınmasını takip eden otuz günün sonunda temerrüde düşer. Fatura alma tarihi belirsizse otuz gün, mal veya hizmetin teslim alınmasından sayılır (m.1530/4). - Azami süre: Sözleşmedeki ödeme süresi en fazla altmış gün olabilir; taraflar, alacaklı aleyhine ağır bir haksızlık yaratmamak koşuluyla ve açıkça anlaşarak daha uzun süre öngörebilir. Ancak alacaklı küçük veya orta ölçekli işletme (KOBİ) ya da tarımsal veya hayvansal üretici olduğunda ya da borçlu büyük ölçekli işletme olduğunda süre altmış günü aşamaz (m.1530/5). - Geçersiz hükümler: Gecikme faizi ödenmeyeceğini veya ağır derecede haksız sayılabilecek kadar az faiz ödeneceğini öngören sözleşme hükümleri geçersizdir (m.1530/6). - Oran ve asgari giderim: Sözleşmede oran yoksa ya da hükümler geçersizse TCMB her yıl Ocak ayında faiz oranını ve alacağın tahsili masrafları için talep edilebilecek asgari giderim tutarını ilan eder. Oran, 3095 sayılı Kanun'daki ticari işlere uygulanacak gecikme faizi oranından en az yüzde sekiz fazla olmalıdır (m.1530/7). - Taksitli ödeme: Taksit öngörülmüşse süre kuralları ilk taksit için uygulanır; her taksitin ödenmeyen kısmı m.1530/7'deki orana tabidir (m.1530/8). TCMB'nin 2 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete'de (S. 33125) yayımlanan tebliğine göre 1 Ocak 2026'dan itibaren oran yıllık %43, asgari giderim tutarı 2.020 TL'dir. 2025 için bu değerler %53,25 ve 1.475 TL idi. ## Hangi durumda hangi oran? Durum | Uygulanacak oran | Dayanak Sözleşmede temerrüt faizi var | Sözleşmedeki oran (tedarikte ağır haksız ölçüde düşükse geçersiz) | TTK m.8/1, m.1530/6 Ticari iş, mal/hizmet tedariki dışında, sözleşmede oran yok | Ticari temerrüt faizi (avans esaslı) | 3095 s.K. m.2/2 Ticari işletmeler arası mal/hizmet tedariki, sözleşmede oran yok | TTK 1530 oranı + asgari giderim | TTK m.1530/7 Adi iş, sözleşmede oran yok | Yasal faiz | 3095 s.K. m.1, m.2/1 ## Örnek 1: 2025'te iki oran dönemine yayılan alacak Bir şirketin 100.000 TL'lik ticari alacağı 1 Mart 2025'te temerrüde düşmüş ve 15 Eylül 2025'te ödenmiştir. Faiz 2 Mart'ta başlar, 15 Eylül dahil 198 gün işler. 1 Temmuz 2025'te oran %49,25'ten %44,25'e indiği için süre bölünür: 100.000,00 × %49,25 × 121 / 365 = 16.326,71 100.000,00 × %44,25 × 77 / 365 = 9.334,93 Toplam ticari temerrüt faizi = 25.661,64 TL ## Örnek 2: 400.000 TL'lik tedarik faturası, üç farklı oran Bir firma, 10 Haziran 2026'da aldığı 400.000 TL'lik mal faturasını ödemiyor; sözleşmede ödeme süresi ve faiz oranı yok. Otuz günlük süre 10 Temmuz 2026'da dolar, faiz 11 Temmuz'da başlar. Ödeme 6 Ekim 2026'da yapılırsa 88 gün faiz işler. Aynı alacağın üç farklı oranla sonucu: Faiz türü | Oran | 88 günlük faiz TTK m.1530 (tedarik) | %43 | 41.468,49 TL Ticari temerrüt faizi (avans esaslı) | %39,75 | 38.334,25 TL Yasal faiz (adi iş olsaydı; 20 gün %24, 68 gün %31) | dönemli | 28.361,64 TL TTK 1530: 400.000,00 × %43 × 88 / 365 = 41.468,49 Ticari: 400.000,00 × %39,75 × 88 / 365 = 38.334,25 Asgari giderim (2026) = 2.020,00 TTK 1530 yoluyla toplam talep (faiz + giderim) = 43.488,49 TL Tedarik faturasında TTK oranı ticari temerrüt faizine göre 3.134,24 TL daha fazla faiz doğurur; ayrıca 2.020 TL asgari giderim tutarı istenebilir. Oranlar arasındaki bu fark, doğru dayanağı seçmeyi önemli kılar. Kendi alacağınızı hesaplayın → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/temerrut-faizi/) ## Bileşik faiz, sözleşme ve uyuşmazlık Ticari faizde de kural basit faizdir: 3095 sayılı Kanun m.3 mürekkep faizi yasaklar, ancak TTK hükümlerini saklı tutar. TTK m.8/2'ye göre üç aydan kısa olmamak üzere faizin anaparaya eklenip birlikte yeniden faizlenmesi şartı yalnızca cari hesaplarda ve her iki taraf bakımından ticari iş niteliğindeki ödünç sözleşmelerinde geçerlidir; bu hüküm sözleşenleri tacir olmayanlara uygulanmaz ve aykırı işletilen faiz yok hükmündedir (m.8/4). Konusu bir miktar para olan alacak, tazminat ya da itirazın iptali gibi ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Faiz oranı, temerrüt tarihi ve alacağın niteliği somut olaya göre değişebilir; tutar büyükse bir avukattan görüş alın. Yasal faiz ve ticari faiz arasındaki farkın genel çerçevesi için Temerrüt Nedir? ve Yasal Faiz Oranı 2026 yazılarına bakabilirsiniz. ## Sık sorulan sorular **Ticari temerrüt faizi nedir ve 2026'da yüzde kaçtır?** Ticari işlerde sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı yasal faizden fazlaysa alacaklı temerrüt faizini bu oran üzerinden isteyebilir (3095 s.K. m.2/2). TCMB'nin avans oranı 20.12.2025'ten beri %39,75'tir ve 30 Haziran 2026'da da değişmemiştir; bu nedenle 2026 yılının tamamı için ticari temerrüt faizi %39,75'tir. **Avans faizi ile reeskont faizi aynı şey mi?** Hayır. Reeskont, TCMB'nin kısa vadeli kredi işlemlerinde; avans ise kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı orandır. 31.07.2026'dan beri yasal faiz reeskont oranının %80'ine (7589 sayılı Kanun ile değişik 3095 s.K. m.1), ticari temerrüt faizi ise avans oranına bağlıdır (3095 s.K. m.2/2). TCMB'nin 20.12.2025'ten beri uyguladığı oranlar reeskont için %38,75, avans için %39,75'tir. **TTK m.1530 faizi ne zaman uygulanır?** Ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki amacıyla yapılan işlemlerde, alacaklı edimini yerine getirmiş ve borçlu ödemeyi süresinde yapmamışsa; sözleşmede temerrüt faiz oranı öngörülmemişse ya da ilgili sözleşme hükümleri geçersizse. Bu oran TCMB tarafından her yıl Ocak ayında ilan edilir; 2026 için %43'tür. **Asgari giderim tutarı nedir?** TTK m.1530/7 uyarınca TCMB'nin her yıl Ocak ayında faiz oranıyla birlikte ilan ettiği, alacağın tahsili masrafları için talep edilebilecek asgari tutardır. 2026 için 2.020 TL olarak ilan edilmiştir. **Ticari borçta faize faiz işletilebilir mi?** Kural olarak hayır: 3095 sayılı Kanun m.3, kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemeyeceğini söyler. Ancak aynı madde Türk Ticaret Kanunu hükümlerini saklı tutar; TTK m.8/2'ye göre üç aydan kısa olmamak üzere faizin anaparaya eklenip birlikte yeniden faizlenmesi şartı yalnızca cari hesaplarda ve her iki taraf bakımından ticari iş niteliğindeki ödünç sözleşmelerinde geçerlidir. ## Kaynaklar - 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun (m.1–3, mevzuat.gov.tr) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.3095.pdf) - 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.3, m.8–10, m.19, m.1530, mevzuat.gov.tr) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6102.pdf) - TCMB — Reeskont ve Avans Faiz Oranları (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Temel+Faaliyetler/Para+Politikasi/Reeskont+ve+Avans+Faiz+Oranlari) - TCMB — TTK Md. 1530 temerrüt faizi ve asgari giderim tutarı (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Piyasa+Verileri/TTK+Md.+1530) - Resmî Gazete 02.01.2026, S. 33125 — TCMB Tebliği (TTK m.1530/7, 2026 oranı ve asgari giderim tutarı) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/01/20260102.htm) - 7589 sayılı Kanun — Resmî Gazete 31.07.2026, S. 33326 (3095 s.K. m.1 değişikliği) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/07/20260731-1.htm) --- # Gecikme Zammı Hesaplama: Vergi Borcunda Aylık %3,7 Ne Anlama Geliyor? URL: https://temerrut.com.tr/gecikme-zammi-hesaplama/ Güncelleme: 02.11.2026 Vadesinde ödenmeyen vergi ve diğer kamu alacaklarına 6183 sayılı Kanun m.51 uyarınca her ay için ayrı ayrı gecikme zammı işler. Aylık oranın tam aya ve ay kesrine nasıl uygulandığı, günlük oranın nasıl bulunduğu; gecikme faizi, pişmanlık zammı, tecil faizi ve temerrüt faiziyle farkı, örnekli hesapla. ## Kısaca Vadesinde ödenmeyen vergi, harç gibi kamu alacaklarına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı gecikme zammı işler (6183 sayılı Kanun m.51). Oran 13 Kasım 2025'ten beri aylıktır ve %3,7 düzeyindedir. Tam aylar için tutar × aylık oran, ay kesri için günlük oran (aylık oran / 30, 6 haneye yukarı yuvarlanmış) × gün sayısı uygulanır. Vade günü hesaba katılmaz, ödeme günü dahildir. Gecikme zammı yalnızca kamu alacakları içindir. Özel hukuktan doğan para borçlarında temerrüt faizi işler ve yıllık oranla hesaplanır. ## Gecikme zammı nedir, neye uygulanır? Gecikme zammı (https://temerrut.com.tr/sozluk/gecikme-zammi/), amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına uygulanan zamdır. Kanun, "vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı" oran uygulanacağını, ay kesirlerine isabet eden zammın ise günlük hesap edileceğini söyler (m.51/1). Başlıca kurallar: - Asgari tutar: Gecikme zammı bir lirandan az olamaz; hesaplanan zam 1 TL'nin altında kalırsa 1 TL alınır (m.51/2; kanun metninde eski para birimiyle bir milyon lira yazar). - Cezalar: Vergi ziyaı cezalarında zam tam oranda, mahkemelerce verilen ve ceza niteliği taşıyan amme alacaklarında yarı oranda uygulanır; bunların dışındaki ceza niteliğindeki alacaklara gecikme zammı uygulanmaz (m.51/3). - Ne zamana kadar işler: Alacağın tecilinde tecilin yapıldığı, iflasta iflasın açıldığı, acizde aciz hâlinin sabit olduğu güne kadar (m.52/1). - Bildirim: Zammın önceden borçluya bildirilmesi gerekmez; aslın ödenmiş olması da zammın takip ve tahsiline engel değildir (m.52/2-3). - Oranı kim belirler: Cumhurbaşkanı, oranı kararla belirler ve değiştirebilir (m.51/4). SGK prim borçlarında gecikme cezası ve gecikme zammı ayrıca 5510 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir (m.89). Bu yazıdaki yöntem vergi ve 6183 kapsamındaki alacaklar içindir; SGK primi için geçerli değildir. ## Güncel oran ve yürürlük tarihi %3,7 Güncel gecikme zammı (aylık) · 13.11.2025'ten beri · 10556 s. Cumhurbaşkanı Kararı Hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/gecikme-zammi/) Oran, 13.11.2025 tarihli ve 33076 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile aylık %3,7 olarak belirlendi. Önceki oran, 21.05.2024'ten itibaren uygulanan aylık %4,5 idi. Aylık %3,7'nin basit yıllık karşılığı %44,4'tür; ancak hesap aylık ve günlük esasa göre yapıldığından bu karşılık yalnızca büyüklük kıyası içindir. ## Hesaplama kuralı: tam ay ve ay kesri Hesaplama, Tahsilat Genel Tebliği'ndeki esaslara göre yapılır: - Vadeyi belirleyin. Süre, vade gününü izleyen günden başlar. Örneğin 26.06.2026 vadeli borçta ilk gün 27.06.2026'dır. - Tam ayları sayın. Vadeden itibaren dolan her ay için tutar × aylık oran uygulanır. Ay, gün sayısından bağımsız bir aydır; Şubat ile Mart aynı oranla zamlanır. - Ay kesrini bulun. Son tam aydan ödeme gününe kadar (ödeme günü dahil) kalan günler ay kesridir. - Günlük oranı bulun. Bir ay 30 gün sayılır; günlük oran = aylık oran / 30. Virgülden sonraki ilk 6 hane kullanılır; 7. veya sonraki hanelerde sıfırdan farklı bir rakam varsa 6. hane bir üst sayıya tamamlanır. Aylık %3,7 için 0,037 / 30 = 0,00123333… olduğundan günlük oran 0,001234'tür. - Toplayın. Gecikme zammı = tam ay sayısı × tutar × aylık oran + tutar × günlük oran × kesir günü. Oran, hesaplanan süre içinde değişmişse tebliğ iki durumu ayırır: tam aylarda (aylık esas) oran değişikliği bir aylık sürenin içinde yapılırsa o bir aylık sürenin tamamına eski oran uygulanır; ay kesrinde (günlük esas) kararın yürürlüğe girdiği gün dahil sonraki günlere yeni oran, öncesine eski oran uygulanır. ## Örnekler ### Örnek 1: Güncel oranla 100.000 TL Vadesi 26.06.2026 olan 100.000 TL'lik bir vergi borcu 6 Ekim 2026'da ödenirse üç tam ay ve 10 günlük bir ay kesri oluşur. Vade tarihi, borcun türüne göre ilgili vergi kanununda belirlenir; kendi borcunuzun vadesini tahakkuk fişinden ya da İnteraktif Vergi Dairesi'nden görebilirsiniz. Dönem | Tür | Gün | Aylık oran | Zam 27.06.2026 – 26.07.2026 | tam ay | 30 | %3,7 | 3.700,00 TL 27.07.2026 – 26.08.2026 | tam ay | 31 | %3,7 | 3.700,00 TL 27.08.2026 – 26.09.2026 | tam ay | 31 | %3,7 | 3.700,00 TL 27.09.2026 – 06.10.2026 | ay kesri | 10 | günlük 0,001234 | 1.234,00 TL Toplam | | 102 | | 12.334,00 TL 100.000,00 × %3,7 × 3 ay = 11.100,00 100.000,00 × 0,001234 × 10 gün = 1.234,00 Gecikme zammı = 12.334,00 TL Ödenecek toplam (asıl + zam) = 112.334,00 TL ### Örnek 2: Oranın değiştiği ay Oran değişikliği, tam ay içine denk geldiğinde sonuç sezgiye aykırı çıkabilir. 10.000 TL'lik borcun vadesi 26.10.2025, ödeme günü 15.01.2026 olsun. 13.11.2025'te oran %4,5'ten %3,7'ye indi: 27.10.2025 – 26.11.2025 tam ay (ay içinde değişim: eski oran) %4,5 = 450,00 27.11.2025 – 26.12.2025 tam ay %3,7 = 370,00 27.12.2025 – 15.01.2026 20 gün × 0,001234 × 10.000,00 = 246,80 Gecikme zammı = 1.066,80 TL Oranın indiği 13 Kasım ayın ortasında kaldığı için ilk ayın tamamı eski oranla zamlanır. Yeni oran, ancak sonraki aydan itibaren geçerli olur. Kendi borcunuzu hesaplayın → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/gecikme-zammi/) ## Gecikme faizi, pişmanlık zammı, tecil faizi ve temerrüt faizi Benzer adlı dört kavram sık karıştırılır: Kavram | Ne zaman | Oran | Ay kesri Gecikme zammı (6183 m.51) | Vadesinde ödenmeyen amme alacağı | Aylık, %3,7 | Günlük hesaplanır Gecikme faizi (VUK m.112/3) | Tarhiyat sonrası: normal vadeden tahakkuk, karar tebliği veya kanun yolundan vazgeçme tarihine kadar | Gecikme zammı oranında | Dikkate alınmaz Pişmanlık zammı (VUK m.371) | Beyana dayanan vergide kendiliğinden haber verme | Gecikme zammı oranında, her ay ve kesri için | Her kesir bir tam ay Tecil faizi (6183 m.48) | Borç tecil edilip taksitlendirilirse | Yıllık, genel oran 13.11.2025'ten beri %39 | — Örnek 2'deki 10.000 TL, 26.10.2025 vadeli borç ve 15.01.2026 tarihi için gecikme zammı 1.066,80 TL; gecikme faizi 820,00 TL (20 günlük kesir dikkate alınmaz); pişmanlık zammı 1.190,00 TL'dir (kesir tam ay sayılır). Pişmanlık zammında zam, vergiyle birlikte haber verme tarihinden başlayarak on beş gün içinde ödenmelidir (VUK m.371/1, 5. bent). Tecil faizi, borcun tecil edildiği tarihten sonra devreye girer; çünkü gecikme zammı tecilin yapıldığı güne kadar işler (6183 m.52). Tecil faizinin genel oranı Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın Tahsilat Genel Tebliği ile belirlenir; 13.11.2025'ten itibaren yıllık %39'dur. Belirli dönem ve kapsamlar için ayrı düzenlemeler çıkabilir; güncel bilgi için Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularına bakın. ### Temerrüt faiziyle karşılaştırma Aynı 100.000 TL ve 26.06.2026 – 06.10.2026 arasındaki 102 gün için (güncel oranlarla): gecikme zammı 12.334,00 TL, ticari temerrüt faizi 11.108,22 TL, yasal faiz 8.010,96 TL tutar. Gecikme zammı kamu alacaklarına uygulandığından bu sonuçlar birbirinin alternatifi değil, yalnızca ölçek kıyasıdır. Özel borçlardaki hesap için Temerrüt Faizi Nasıl Hesaplanır? ve Ticari Temerrüt Faizi yazılarına bakın. ## Borcu ödeyemiyorsanız Zam her ay işlemeye devam ettiği için geciken borçta zaman önemlidir. Borç durumunuzu Gelir İdaresi Başkanlığı'nın İnteraktif Vergi Dairesi'nden ya da vergi dairenizden öğrenebilirsiniz. Borcun vadesinde ödenmesi amme borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlunun yazılı istemi ve teminat şartıyla alacaklı idare borcu 72 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil edebilir (6183 s.K. m.48/1). Azami süre, 7582 sayılı Kanun'la 04.06.2026'dan itibaren 36 aydan 72 aya çıkarıldı. Tahsil dairesi itibarıyla tecil edilen borçların toplamı kanunda bir milyon TL'ye kadar teminatsızdır; 11414 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla (RG 13.06.2026, S. 33279) bu tutar on milyon TL olarak uygulanır (m.48/2). Başvuru ve taksit koşulları idarenin açıklamalarına göre değişir; ayrıntı için vergi dairenize ya da bir mali müşavire danışın. ## Sık sorulan sorular **Gecikme zammı nasıl hesaplanır?** Vadeden sonraki her tam ay için tutar × aylık oran bulunur; kalan ay kesri günlük hesaplanır. Günlük oran, aylık oranın 30'a bölünmesiyle bulunur ve virgülden sonra 6 haneye yukarı yuvarlanır (%3,7 için 0,001234). Vade günü hesaba katılmaz, ödeme günü dahildir. Örneğin 100.000 TL'nin 26.06.2026 vadeli borcu 06.10.2026'da ödenirse gecikme zammı 3 × 3.700 + 10 × 123,40 = 12.334,00 TL olur. **Gecikme zammı yıllık yüzde kaç eder?** 6183 sayılı Kanun'da oran aylık belirlenir; 13.11.2025'ten beri aylık %3,7'dir. Basit karşılığı yıllık %44,4'tür (3,7 × 12). Bu karşılık yalnızca kıyas içindir: gecikme zammı yıllık oranla değil, ay ve ay kesri esasına göre hesaplanır. **Gecikme zammı ile gecikme faizi aynı şey mi?** Oranları aynıdır ama konuları farklıdır. Gecikme zammı, vadesinde ödenmeyen amme alacağına 6183 sayılı Kanun m.51 gereği işler ve ay kesirleri günlük hesaplanır. Gecikme faizi, tarhiyat sonrası belirlenen vergiler için VUK m.112 uyarınca normal vadeden tahakkuk (ya da karar tebliği, vazgeçme) tarihine kadar hesaplanır; ay kesirleri dikkate alınmaz. **Gecikme zammı ile temerrüt faizi arasındaki fark nedir?** Gecikme zammı, vergi, harç ve benzeri kamu alacaklarında 6183 sayılı Kanun'a göre aylık oranla işler. Temerrüt faizi ise özel hukuktan doğan para borçlarında 3095 sayılı Kanun'a göre yıllık oranla işler. Aynı tutar ve aynı sürede, güncel oranlarla gecikme zammı temerrüt faizinden yüksek sonuç verir. **Vergi borcunu ödemişim, gecikme zammı hâlâ işler mi?** Aslın ödenmesi, gecikme zammının takip ve tahsiline engel değildir (6183 s.K. m.52). Gecikme zammının önceden borçluya bildirilmesi de gerekmez. Bu yüzden asıl borç ödenmiş olsa bile ödeme tarihine kadar işleyen zam ayrıca tahsil edilebilir. ## Kaynaklar - 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (m.48, 51, 52; 7582 s.K. değişikliğiyle, mevzuat.gov.tr) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.6183.pdf) - 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (m.112, m.371, mevzuat.gov.tr) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.4.213.pdf) - Resmî Gazete 13.11.2025, S. 33076 (10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, gecikme zammı oranı) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/11/20251113.htm) - Tahsilat Genel Tebliği (Seri:C Sıra No:9), Resmî Gazete 13.11.2025 — tecil faizi (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/11/20251113-17.htm) - Resmî Gazete 13.06.2026, S. 33279 (11414 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, teminatsız tecil sınırı) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/06/20260613.htm) - TÜRMOB — Gecikme zammı hesaplama esasları (Tahsilat Genel Tebliği özeti) (https://www.turmob.org.tr/arsiv/mbs/pratikbilgiler/22_gecikmezammi.pdf) --- # Gayrimenkul Değer Artış Kazancı Vergisi: 5 Yıl Kuralı, Endeksleme ve 2026 İstisnası URL: https://temerrut.com.tr/deger-artis-kazanci-vergisi/ Güncelleme: 02.11.2026 Bedelle edinilen ev ya da arsa beş tam yıl dolmadan satılırsa kazanç gelir vergisine tabidir. Yİ-ÜFE endekslemesi (artış %10 ve üzeriyse), 2026 yılı 150.000 TL istisnası, 2026 tarifesi, beyan zamanı ve Mart–Temmuz taksitleri; örnek hesaplarla. ## Kısaca Bedel karşılığı edindiğiniz ev, arsa gibi gayrimenkulü iktisap tarihinden itibaren beş yıl içinde satarsanız elde ettiğiniz kazanç, gelir vergisine tabi değer artışı kazancı (https://temerrut.com.tr/sozluk/deger-artis-kazanci/) sayılır. Miras ya da bağışla edinilen gayrimenkullerde bu vergi doğmaz; beş yıl dolduktan sonra satışta da doğmaz. Kazanç, satış bedelinden alış bedelinin ve satış giderlerinin düşülmesiyle bulunur. Yİ-ÜFE artışı %10 ve üzerindeyse alış bedeli endekslenir. 2026'da 150.000 TL'ye kadar kazanç istisnadır; kalanı 2026 tarifesiyle vergilendirilir. Bu yazı 06.10.2026 itibarıyla geçerli mevzuata göre hazırlanmıştır. ## 5 yıl kuralı: kim, ne zaman? Değer artışı kazancı, Gelir Vergisi Kanunu mükerrer m.80'e göre arazi, bina gibi gayrimenkullerin iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançtır. Elden çıkarma; satış, bedel karşılığı devir, trampa, kamulaştırma ve şirkete sermaye olarak koyma gibi işlemleri kapsar. Önemli noktalar: - Takvim günü esastır. GİB'in broşürüne göre beş yıllık sürenin hesabında takvim günü esas alınır; örneğin 20.10.2023'te alınıp 12.07.2024'te satılan gayrimenkul beş tam yıl geçmeden satıldığı için vergiye tabidir. - İktisap tarihi tapu tescilidir. Kat karşılığı alınan bağımsız bölümde yeni iktisap tarihi, tapuya tescil tarihidir. Konut kooperatifi, TOKİ gibi hâllerde, fiilen kullanıma hazır teslim alındığı belgelenirse fiili kullanım tarihi iktisap tarihi kabul edilir. - İvazsız iktisap kapsam dışıdır. Miras ya da bağışla edinilen gayrimenkulün satışı değer artışı kazancı sayılmaz. - Süre sınırında dikkat. Beş yıllık sürenin son gününe yakın bir satış planlıyorsanız, yıl dönümü gününün nasıl sayılacağını vergi dairesinden ya da mali müşavirinizden teyit edin. Gayrimenkul alım satımı devamlı olarak ve ticari amaçla yapılıyorsa kazanç, değer artışı değil ticari kazançtır; GİB bu ayrımda faaliyetteki devamlılığı, satışın amacını ve ticari organizasyonun varlığını esas alır. Satın alınan arazinin beş yıl içinde parsellenip satılması da ticari kazanç sayılır. ## Kazanç nasıl bulunur? Vergilendirilecek kazanca safi değer artışı denir. Satış karşılığında alınan para ve ayınların tutarından şunlar düşülür: elden çıkarılan gayrimenkulün maliyet bedeli ile elden çıkarma dolayısıyla yapılan ve satıcının üzerinde kalan giderler ile ödenen vergi ve harçlar (GİB broşürü). Safi kazanç = satış bedeli − satış giderleri, vergi ve harçlar − (endekslenmiş) alış bedeli Matrah = safi kazanç − yıllık istisna (2026: 150.000 TL) Satıcının tapu harcı ve emlak komisyonu gibi giderleri, satışta kazancın hesabına girer. Bunların tutarını tapu harcı nasıl hesaplanır ve emlakçı komisyonu ne kadar yazılarında hesaplayabilirsiniz. Satışta gerçek bedeli beyan etmek, bu hesabı belgelemeyi de kolaylaştırır. ## Endeksleme: Yİ-ÜFE ve %10 şartı Gayrimenkulün alış bedeli, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere TÜİK'in açıkladığı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE (https://temerrut.com.tr/sozluk/ufe/)) artış oranında artırılır (GVK mükerrer m.81). Endekslemenin yapılabilmesi için artış oranı %10 veya üzerinde olmalıdır; aşağıdaysa alış bedeli olduğu gibi kalır. GİB'in broşürü bunu örnekle gösterir: 02.11.2022'de 3.000.000 TL'ye alınan gayrimenkul 01.02.2024'te 6.000.000 TL'ye satılıyor. Gayrimenkulün iktisabından önceki ay olan Ekim 2022'de Yİ-ÜFE 2.011,13; satıştan önceki ay olan Ocak 2024'te 3.035,59'dur. Artış %50,93 olduğundan endekslenmiş maliyet 3.000.000 × (3.035,59 / 2.011,13) = 4.528.185 TL'ye çıkar ve vergilendirilecek kazanç 1.471.815 TL olur (örnekte giderler dikkate alınmamıştır). Endeks değerlerini TÜİK'in internet sayfasından almalısınız; siteyi besleyen bir Yİ-ÜFE serisi bu yazının hazırlandığı tarihte hesaplayıcıda yoktur, iki değeri kendiniz girersiniz. ## İstisna ve 2026 tarifesi Satış yılı için belirlenen istisna (https://temerrut.com.tr/sozluk/istisna/) tutarı safi kazançtan düşülür. Tutar yıllara göre şöyle olmuştur: 2024 takvim yılı için 87.000 TL, 2025 için 120.000 TL, 2026 için 150.000 TL (Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No: 332). Kazancınız istisna tutarının altında kalırsa beyanname verilmez. Matrah, o yılın gelir vergisi tarifesine göre vergilendirilir. 2026 yılında ücret dışı gelirlere uygulanan tarife (GVK m.103, Seri No: 332): Matrah dilimi | Oran 190.000 TL'ye kadar | %15 190.000 – 400.000 TL | %20 400.000 – 1.000.000 TL | %27 1.000.000 – 5.300.000 TL | %35 5.300.000 TL üzeri | %40 Ücret gelirlerinde %27 diliminin üst sınırı 1.000.000 TL yerine 1.500.000 TL'dir. Değer artışı kazancını ücret ya da kira geliriyle aynı beyannamede bildirecekseniz tarife toplam gelire uygulanır; ücret geliriniz de varsa hangi tarifenin kullanılacağını mali müşavirinizle netleştirin. ## Örnek hesap 15.03.2023'te 2.000.000 TL'ye alınan konut 10.06.2026'da 5.000.000 TL'ye satılıyor; satıştaki harç ve komisyon gibi giderler 100.000 TL. Yİ-ÜFE değerlerini örnek olarak 2.000 ve 2.800 varsayıyoruz (gerçek değil, %40 artışı temsil eden varsayımdır; kendi aylarınızın TÜİK değerlerini kullanın). Sayılar sitenin değer artışı kazancı hesaplayıcısından alınmıştır: Satış bedeli = 5.000.000,00 TL Satış giderleri = −100.000,00 TL Endekslenmiş alış (2.000.000 × 2.800 / 2.000) = −2.800.000,00 TL Safi kazanç = 2.100.000,00 TL İstisna (2026) = −150.000,00 TL Matrah = 1.950.000,00 TL Matrahın tarifeye dağılımı: Dilim | Oran | Matrah | Vergi 0 – 190.000 TL | %15 | 190.000,00 | 28.500,00 190.000 – 400.000 TL | %20 | 210.000,00 | 42.000,00 400.000 – 1.000.000 TL | %27 | 600.000,00 | 162.000,00 1.000.000 – 5.300.000 TL | %35 | 950.000,00 | 332.500,00 Toplam | | 1.950.000,00 | 565.000,00 Vergi, Mart 2027 ve Temmuz 2027'de 282.500,00 TL'lik iki taksitte ödenir. Bu satış için beş yıllık süre 15.03.2028'de doluyor; hesaplayıcı vergisiz satış için en erken tarih olarak 16.03.2028'i gösterir. %10 şartı ne kadar önemli? Aynı satışta endeks artışı %7,5 kalsaydı (2.000 ve 2.150 varsayımıyla) endeksleme yapılmaz, kazanç 2.900.000 TL, matrah 2.750.000 TL olur ve vergi 845.000,00 TL çıkardı. %40'lık artışla alış bedeli endekslendiği için aynı satışın vergisi 565.000,00 TL'dir; aradaki fark 280.000,00 TL'dir. Başka gelirle birlikte beyan. Aynı yıl matrahı 600.000 TL olan başka bir geliriniz de varsa değer artışı kazancı bunun üzerine eklenir ve marjinal olarak vergilenir: ilk örnekteki satış için vergi 650.500,00 TL olur. İstisnanın altında kalan satış. 01.05.2024'te 1.000.000 TL'ye alınan konut 01.05.2026'da 1.120.000 TL'ye satılırsa safi kazanç 120.000 TL'dir; 150.000 TL'lik 2026 istisnasının altında kaldığı için vergi ve beyanname yoktur. Hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/deger-artis-kazanci/) ## Beyan ve ödeme Değer artışı kazancı, satışın yapıldığı yılı izleyen yılın Mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesiyle bildirilir. Vergi, Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir; birinci taksitle birlikte beyanname damga vergisi de ödenir (GİB broşürü). Yalnızca ücret, kira, menkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve iratlar için Hazır Beyan Sistemi (hazirbeyan.gib.gov.tr) kullanılabilir. Dar mükellefiyete tabi mükellefler yıllık beyanname vermeye mecbur değilse kazançlarını, gayrimenkulün bulunduğu yerin vergi dairesine münferit beyanname ile bildirir. Değer artışı kazancından doğan zarar, diğer gelir unsurlarından elde edilen kazançlardan mahsup edilemez. ## Satıştan önce kontrol listesi - İktisap tarihini doğrulayın: Tapu tescil tarihine bakın; kat karşılığı veya kooperatif gibi özel hâllerde fiili kullanım tarihi önem kazanabilir. - Beş yıla kaç gün kaldığını hesaplayın: Süre dolmadan önce satış yapıyorsanız istisna, endeksleme ve tarife hesabı yapın. - Giderleri belgeleyin: Satıştaki harç, komisyon ve benzeri giderler faturalarla belgelenmelidir. - Gerçek bedeli beyan edin: Düşük beyan tapuda eksik harç ve ceza doğurur; ayrıca vergi hesabınızı da bozar. - Sonraki yıl beyan takvimini planlayın: Mart'ta beyan, Mart ve Temmuz'da ödeme. Bu yazı genel bilgi içindir; vergi hesapları somut duruma göre değişebilir. Tutar büyükse ya da sürenin sınırındaysanız bir mali müşavire ya da vergi dairesine danışın. ## Sık sorulan sorular **Ev satarken vergi öder miyim, 5 yıl kuralı nedir?** Bedel karşılığı edindiğiniz konut veya arsayı, iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde satarsanız kazancınız değer artışı kazancı olarak gelir vergisine tabidir (GVK mükerrer m.80). Beş yıllık sürenin hesabında takvim günü esas alınır; iktisap tarihi kural olarak tapuya tescil tarihidir. Beş yıl dolduktan sonraki satışta bu vergi doğmaz. **Miras ya da bağışla gelen evi satarsam vergi öder miyim?** Hayır. İvazsız (karşılıksız) iktisap edilen gayrimenkullerin elden çıkarılmasından doğan kazanç, süre ne olursa olsun değer artışı kazancı olarak vergilendirilmez (GİB, gayrimenkullerin 5 yıl içinde elden çıkarılması broşürü, Örnek 2). Gayrimenkulün sık sık alınıp satılması gibi hâllerde kazanç ticari kazanç sayılabilir; bu ayrımı mali müşavirinizle değerlendirin. **2026'da değer artış kazancı istisnası ne kadar?** 2026 takvim yılında elde edilen değer artışı kazancı için istisna tutarı 150.000 TL'dir (Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No: 332, RG 31.12.2025). Önceki yıllarda 2024 için 87.000 TL, 2025 için 120.000 TL idi. Safi kazancınız istisna tutarını aşmıyorsa beyanname verilmez; aşıyorsa istisna beyan edilen gelirden düşülür. **Yİ-ÜFE endekslemesi nedir, ne zaman uygulanır?** Alış bedeli, elden çıkarıldığı ay hariç, TÜİK'in açıkladığı Yİ-ÜFE artış oranında artırılır; ancak bunun için artış oranının %10 veya üzerinde olması gerekir. Endekslenmiş alış bedeli satış bedelinden düşüleceği için kazanç ve vergi azalır. GİB örneğinde iktisaptan önceki ay (Ekim 2022) ile satıştan önceki ay (Ocak 2024) endeksleri karşılaştırılmıştır. **Değer artış kazancı ne zaman beyan edilir ve ödenir?** Satışın yapıldığı yılı izleyen yılın Mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilir; vergi Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir. 2026'da yapılan bir satış için beyan Mart 2027'de verilir, taksitler Mart ve Temmuz 2027'dedir. ## Kaynaklar - GİB — Gayrimenkullerin 5 Yıl İçinde Elden Çıkarılmasında Gelir Vergisi Beyanı (Yayın No: 548, Şubat 2025) (https://intvrg.gib.gov.tr/hazirbeyan/assets/pdf/gayrimenkulEldenCikarilmasiBrosuru2025.pdf) - Resmî Gazete 31.12.2025, S. 33124 (5. Mükerrer) — Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 332) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251231M5.htm) - KPMG Vergi — 2026 Yılı Gelir Vergisi Dilimleri ile Dikkate Alınacak Bazı Had ve Tutarlar Belirlendi (https://kpmgvergi.com/yayinlar/mali-bultenler/vergi/2026-yili-gelir-vergisi-dilimleri-ile-dikkate-alinacak-bazi-had-ve-tutarlar-belirlendi/3351) - Alomaliye — 2026 Yılı Vergi Dilimleri (Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No: 332) (https://www.alomaliye.com/2025/12/31/2026-yili-vergi-dilimleri/) --- # Gayrimenkul Nedir? Taşınmaz Türleri, Tapu Türleri, Gelir Yolları ve Maliyetler URL: https://temerrut.com.tr/gayrimenkul-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 Gayrimenkul (taşınmaz), arazi, tapu kütüğüne ayrı sayfaya kayıtlı bağımsız ve sürekli haklar ile kat mülkiyetli bağımsız bölümlerdir. Arsa, arazi, konut ve işyeri farkı; kat mülkiyeti, kat irtifakı ve hisseli tapu; kira ve satış geliri; tapu harcı, emlak vergisi ve komisyon maliyeti, örnek hesapla. ## Kısaca Gayrimenkul, yani taşınmaz; arazi ve ona bağlı olarak yerinden oynatılamayan, kural olarak tapu siciline kaydedilen mallardır. Türk Medeni Kanunu taşınmaz mülkiyetinin konusunu üçe ayırır: arazi, tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar ve kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümler (m.704). Mülkiyet tescille kazanılır (m.705); devri amaçlayan sözleşme resmî şekilde yapılmalıdır (m.706). Günlük hayatta gayrimenkul denince arsa, arazi, konut ve işyeri akla gelir. Bunlardan gelir elde etmenin başlıca yolları kira ve satıştır; karşılığında tapu harcı, emlak vergisi, komisyon ve değer artış kazancı vergisi gibi maliyetler çıkar. Bu yazı 07.10.2026 itibarıyla geçerli mevzuata göre hazırlanmıştır ve ilgili ayrıntılı yazılara bağlantı verir. ## Arsa, arazi, konut ve işyeri nasıl ayrılır? Bu dört kavram birbirini tam dışlamaz: konut ve işyeri bir yapının kullanım amacını, arsa ve arazi ise zeminin niteliğini anlatır. Tür | Kısaca | Emlak vergisi oranı (normal / büyükşehir) Konut | Oturma amacıyla kullanılan bina ya da bağımsız bölüm | binde 1 / binde 2 İşyeri | Ticari ya da mesleki amaçla kullanılan bina ya da bölüm | binde 2 / binde 4 Arsa | Genel kullanımda imar planı içinde yapılaşmaya uygun parsel | binde 3 / binde 6 Arazi | Genel kullanımda tarla, bağ, bahçe gibi plan dışı ya da tarımsal zemin | binde 1 / binde 2 Oranlar 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu m.8 ve m.18'e dayanır (büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlarda %100 artırımlı) ve sitenin emlak vergisi hesaplayıcısıyla aynıdır; ayrıntı için emlak vergisi nasıl hesaplanır yazısına bakın. Arsa ve arazi farkı için tüm kanunlarda geçerli tek bir tanım yoktur; Emlak Vergisi Kanunu m.12'ye göre belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazi arsa sayılır, İmar Kanunu ise "imar parseli" ile "kadastro parseli"ni ayırır. İmar parseli, imar adalarındaki kadastro parsellerinin kanun, imar planı ve yönetmelik esaslarına göre düzenlenmiş şeklidir (m.5). Bir taşınmazın tapudaki cinsi ve imar durumu, onu alıp satarken ve vergilendirirken belirleyicidir; ayrıntı için arsa nedir, arsadan nasıl gelir elde edilir yazısına bakın. ## Tapu türleri: kat mülkiyeti, kat irtifakı ve hisseli tapu Aynı binadaki iki daire, aynı arsadaki iki kişinin hissesi ve tamamlanmamış bir yapıdaki bağımsız bölüm farklı tapu türleriyle kaydedilir: Tapu türü | Ne demek? | Dikkat edilecek nokta Kat mülkiyeti | Tamamlanmış yapının kat, daire, dükkân gibi bağımsız bölümleri üzerinde kurulan bağımsız mülkiyet (KMK m.1) | Daireye arsa payı bağlıdır; arsa payı ayrı devredilemez (m.5). Ortak yerler (temel, çatı, merdiven gibi) bütün maliklere aittir (m.4) Kat irtifakı | Yapılmakta olan ya da ileride yapılacak yapının bağımsız bölümleri için kurulan irtifak hakkı (m.1/2, m.2/c) | Yapı kullanma izin belgesiyle kat mülkiyetine çevrilir (m.3/3); yapı bitmeden alınan dairede teslim ve tescil riski vardır Hisseli (paylı) mülkiyet | Birden çok kişinin bölünmemiş taşınmazın tamamına belli paylarla malik olması (TMK m.688) | Pay devredilebilir, rehnedilebilir, haczedilebilir; diğer paydaşların önalım hakkı (m.732) ve paylaşma isteme hakkı (m.698) vardır Elbirliği mülkiyeti | Payları belirlenmemiş, hakkın malların tamamına yayıldığı ortaklık (TMK m.701) | Tasarruf için kural olarak oybirliği gerekir (m.702) Apartman dairesi genellikle kat mülkiyetli bağımsız bölüm olarak kaydedilir. Kat irtifaklı bağımsız bölümün devrinde tapu harcı devir bedelinin tamamı üzerinden alınır (Harçlar Kanunu m.63); ayrıntı için tapu harcı nasıl hesaplanır yazısına bakın. Hisseli taşınmazda ise bir paydaşın satışı, diğer paydaşların önalım hakkıyla karşılaşabilir. Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren bir yıl içinde dava yoluyla kullanılır; bir yıllık üst süre, 25.12.2025'te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla iki yıldan indirilmiştir (TMK m.733–734). Bu yüzden alıcı olarak tapu kaydındaki payları ve şerhleri incelemek gerekir. ## Gayrimenkulden nasıl gelir elde edilir? - Kira. Taşınmazı kiraya vermek düzenli gelir sağlar. Konut kira artışı, önceki kira yılının TÜFE on iki aylık ortalamasıyla sınırlıdır (TBK m.344); hesabı için kira artış oranı nasıl hesaplanır yazısına bakın. Kira geliri gelir vergisine tabidir; 2026 takvim yılında elde edilen konut kira gelirleri için istisna tutarı 58.000 TL'dir (GVK m.21; Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No: 332, Resmî Gazete 31.12.2025, S. 33124 5. mükerrer). Beyan ve istisnanın uygulanışı mükellefin durumuna göre değişir; mali müşavirinize danışın. - Satış ve değer artışı. Taşınmaz alış fiyatının üzerinde bir bedelle satılırsa fark kazanç doğar; fiyatlar düşebilir de. Bedel karşılığı edinilen gayrimenkul iktisaptan itibaren beş yıl içinde satılırsa kazanç, değer artışı kazancı (https://temerrut.com.tr/sozluk/deger-artis-kazanci/) olarak gelir vergisine tabidir (GVK mükerrer m.80); 2026 için istisna 150.000 TL'dir. Ayrıntılar ve 2026 istisnası için değer artış kazancı vergisi yazısına bakın. - Kat karşılığı verme ve geliştirme. Arsa sahibi, yapılacak binadan pay almak üzere müteahhitle anlaşabilir. Kat karşılığı alınan bağımsız bölümde iktisap tarihi tapuya tescil tarihidir (GİB broşürü); ayrıntı arsa yazısındadır. - Dolaylı yollar. Doğrudan taşınmaz almadan gayrimenkule dayalı araçlara, örneğin gayrimenkul yatırım fonlarına ya da kira sertifikalarına da yatırım yapılabilir; bu araçların riskleri ayrıdır. Fon nedir ve kira sertifikası nedir yazılarına bakın. Hiçbir gelir yolu garanti değildir: kiracı bulunamayabilir, boş kalma süresi olabilir, fiyat ve kira düşebilir, işletme gideri gelirden fazla olabilir. ## Gayrimenkul alırken hangi maliyetler ve vergiler çıkar? Bir konut alırken satış bedelinin yanında şu kalemleri hesaba katmak gerekir: - Tapu harcı: Alıcı ve satıcı için ayrı ayrı binde 20; harca esas değer emlak vergisi değerinden az olamaz. Ayrıntı: tapu harcı hesaplama. - Döner sermaye ücreti: Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün (TKGM) işlem ücretidir; gösterge tutarı bölge katsayısıyla çarpılır. Sitenin hesaplayıcısı 2026 için katsayı 1'de 2.227,00 TL kullanır; bu tutar ikincil kaynağa dayandığı için kesin ücreti tapu müdürlüğünden ya da Web Tapu'dan doğrulayın. - Emlak işletmesinin hizmet bedeli: Satışta KDV hariç satış bedelinin en çok %4'ü; aksi yazılı kararlaştırılmadıkça alıcı ve satıcı arasında eşit paylaşılır ve bedele %20 KDV eklenir (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik m.20). Ayrıntı: emlakçı komisyonu. - Emlak vergisi (https://temerrut.com.tr/sozluk/emlak-vergisi/): Her yıl Mart–Mayıs ve Kasım aylarında iki taksitte ödenir. Ayrıntı: emlak vergisi hesaplama. - Aidat ve ortak giderler: Kat malikleri ortak yerlerin bakım, onarım ve sigorta giderlerine arsa payı oranında katılır; kapıcı gibi bazı giderlere eşit katılır. Ödemeyen kat maliki için aylık %5 gecikme tazminatı öngörülür (KMK m.20). - Kredi masrafları: Konut kredisi kullanıyorsanız dosya masrafı ve ek ücretler çıkar; bkz. konut kredisi nasıl çekilir ve konut kredisi peşinatı. Örnek: Alıcının, 4.000.000 TL'lik bir konutu satın aldığını varsayalım. Emlak vergisi değeri 1.800.000 TL, taşınmaz büyükşehirde, emlak işletmesi yönetmeliğin izin verdiği üst sınır olan %4 oranını uyguluyor ve taraflar komisyonu eşit paylaşıyor. Sayılar sitenin tapu harcı, emlakçı komisyonu, emlak vergisi ve yüzde hesaplayıcılarından (işlem tarihi 06.10.2026) alınmıştır: Satış bedeli = 4.000.000,00 TL Alıcı tapu harcı (binde 20) = 80.000,00 TL Döner sermaye (katsayı 1) = 2.227,00 TL Hizmet bedeli (%4 + %20 KDV) = 192.000,00 TL (alıcı payı 96.000,00 TL) Alıcının ek maliyeti = 178.227,00 TL (satış bedelinin %4,46'sı) Yıllık emlak vergisi (büyükşehir, konut, vergi değeri 1.800.000 TL, binde 2) = 3.600,00 TL Satıcı da kendi payı olan 80.000,00 TL harcı ve komisyonun yarısını öder. Satıcı taşınmazı beş yıl içinde satıyorsa bu giderler değer artışı kazancı hesabında indirim kalemidir. ## Almadan ya da satmadan önce kısa kontrol listesi - Tapu kaydını inceleyin: Tapu türü (kat mülkiyeti, kat irtifakı, hisseli), şerhler, ipotek ve haciz. - Hisseli ise payları ve önalım hakkını öğrenin. - İmar durumunu belediyeden alın: Arsa ya da arazide ne yapılabileceği imar planına bağlıdır. - Gerçek bedeli beyan edin: Düşük beyan harçta eksik ödeme ve ceza doğurur. - Toplam maliyeti hesaplayın: Satış bedeli, harç, komisyon, vergi, aidat ve kredi masrafı birlikte değerlendirilmelidir. Tapu harcını hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/tapu-harci/) Hukuki ve vergisel sonuçlar somut duruma göre değişebilir; tutar büyükse bir avukattan ya da mali müşavirden görüş alın. ## Sık sorulan sorular **Gayrimenkul ile taşınmaz aynı şey mi?** Evet, günlük dilde ve vergi mevzuatında "gayrimenkul", Türk Medeni Kanunu'ndaki "taşınmaz" ile aynı anlamda kullanılır. Kanun taşınmaz mülkiyetinin konusunu üç grupta sayar: arazi, tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar ve kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümler (TMK m.704). Taşınmaz mülkiyeti tescille kazanılır (m.705). **Kat irtifakı ile kat mülkiyeti arasındaki fark nedir?** Kat mülkiyeti, tamamlanmış bir yapının bağımsız bölümleri üzerinde kurulan mülkiyettir. Kat irtifakı ise yapılmakta olan ya da ileride yapılacak yapının bağımsız bölümleri için, yapı tamamlandıktan sonra kat mülkiyetine geçilmek üzere kurulan irtifak hakkıdır (Kat Mülkiyeti Kanunu m.1, m.2/c). Kat irtifakı, yapının tamamı için düzenlenen yapı kullanma izin belgesine dayalı olarak kat mülkiyetine resen çevrilir (m.3/3). **Hisseli tapu nedir, hisseli taşınmazı satmak mümkün mü?** Hisseli tapu, birden çok kişinin maddi olarak bölünmemiş bir taşınmazın tamamına belli paylarla malik olduğu paylı mülkiyettir (TMK m.688). Pay devredilebilir, rehnedilebilir ve haczedilebilir (m.688); ancak paydaş payını üçüncü kişiye satarsa diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilir (m.732) ve her paydaş kural olarak paylaşmayı (ortaklığın giderilmesini) isteyebilir (m.698). 25.12.2025'ten beri önalım davasında payın rayiç bedelini hâkim belirler (m.734, 7571 sayılı Kanunla). **Gayrimenkul alırken hangi masraflar çıkar?** Başlıca kalemler tapu harcı (alıcı ve satıcı için ayrı ayrı binde 20), tapu döner sermaye ücreti, varsa emlak işletmesinin hizmet bedeli (satış bedelinin KDV hariç en çok %4'ü, üzerine %20 KDV), yıllık emlak vergisi ve apartman ya da site giderleridir. Konut kredisi kullanıyorsanız kredi masrafları da eklenir. Rakamlar 06.10.2026 tarihli hesaplayıcı çıktısına dayanır ve taşınmazın değerine göre değişir. ## Kaynaklar - 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.688, 698, 701–702, 704–706, 732–734) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4721.pdf) - 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (m.1–5, m.20) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.634.pdf) - 3194 sayılı İmar Kanunu (m.5: imar parseli ve kadastro parseli tanımları) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.3194.pdf) - 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu (m.12: arsa sayılan araziler) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1319.pdf) - GİB — Gayrimenkullerin 5 Yıl İçinde Elden Çıkarılmasında Gelir Vergisi Beyanı (Yayın No: 548, Şubat 2025) (https://intvrg.gib.gov.tr/hazirbeyan/assets/pdf/gayrimenkulEldenCikarilmasiBrosuru2025.pdf) - Resmî Gazete 31.12.2025, S. 33124 (5. Mükerrer) — Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 332) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251231M5.htm) - Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik — Resmî Gazete 05.06.2018, S. 30442 (m.20: hizmet bedeli) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/06/20180605-9.htm) - KPMG Vergi — 2026 Yılı Gelir Vergisi Dilimleri ile Dikkate Alınacak Bazı Had ve Tutarlar (konut kira geliri istisnası) (https://kpmgvergi.com/yayinlar/mali-bultenler/vergi/2026-yili-gelir-vergisi-dilimleri-ile-dikkate-alinacak-bazi-had-ve-tutarlar-belirlendi/3351) --- # Arsa Nedir? Arazi Farkı, İmar Durumu, Hisseli Arsa Riskleri ve Arsadan Gelir URL: https://temerrut.com.tr/arsa-nedir-arsadan-gelir/ Güncelleme: 02.11.2026 Arsa, genel kullanımda imar planı içinde yapılaşmaya uygun parseldir; arazi ise çoğunlukla plan dışı ya da tarımsal zemindir. İmar durumu (emsal, TAKS, KAKS), hisseli arsa riskleri, kat karşılığı, kiralama, satış ve 2026 değer artış kazancı vergisi; örnek hesaplarla, her kural yürürlük tarihiyle. ## Kısaca Arsa, genel kullanımda imar planı içinde yapılaşmaya uygun parsel demektir; arazi ise çoğunlukla plan dışı ya da tarımsal zemini anlatır. Tüm kanunlar için ortak tek bir tanım yoktur; bir taşınmazın tapudaki cinsi ve imar durumu, onunla ne yapabileceğinizi belirler. İmar durumunda en önemli iki ölçü TAKS (taban alanı kat sayısı) ve KAKS'tır (emsal). Arsadan gelir elde etmenin başlıca yolları kat karşılığı verme, kiralama, değer artışından yararlanma ve satıştır. Hepsinin riski ve vergisi ayrıdır; hisseli arsada riskler artar. Bedel karşılığı edinilen arsayı beş yıl içinde satarsanız kazanç, değer artışı kazancı (https://temerrut.com.tr/sozluk/deger-artis-kazanci/) olarak vergilenir; 2026 için istisna 150.000 TL'dir. Bu yazı 07.10.2026 itibarıyla geçerli mevzuata göre hazırlanmıştır. ## Arsa ile arazi arasındaki fark nedir? Medeni Kanun, taşınmaz mülkiyetinin konusunu arazi, bağımsız ve sürekli haklar ve kat mülkiyetli bağımsız bölümler olarak sayar (m.704); "arsa" bu listede ayrı bir başlık değildir. Emlak Vergisi Kanunu m.12 vergi açısından bir ölçüt koyar: belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazi arsa sayılır; parsellenmemiş arazilerden hangilerinin arsa sayılacağı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. İmar Kanunu ise "imar parseli" ile "kadastro parseli"ni ayırır: imar parseli, imar adalarındaki kadastro parsellerinin kanun, imar planı ve yönetmelik esaslarına göre düzenlenmiş şeklidir (m.5). Pratikte arsa, plan içinde yapı yapılabilecek parselleri anlatırken arazi, tarla, bağ, bahçe gibi plan dışı ya da tarımsal zeminleri anlatır. Kısa bir karşılaştırma: | Arsa | Arazi Genel kullanım | İmar planı içinde yapılaşmaya uygun parsel | Tarla, bağ, bahçe gibi plan dışı ya da tarımsal zemin Emlak vergisi oranı (normal / büyükşehir) | binde 3 / binde 6 | binde 1 / binde 2 Neye bakılır? | İmar durumu, TAKS ve KAKS | Arazi sınıfı, kullanım amacı, izinler Tapuda cins değişikliği (cins tashihi) bu ayrımı belgeler. GİB broşürüne göre arazi vasfında iktisap edilen bir taşınmaz belediyece ifraz ve taksim edilerek satılırsa, değer artışı kazancında iktisap tarihi arazinin alındığı gün değil, ifraz sonucu arsa vasfını kazanarak cins tashihi yapıldığı tarihtir. 1319 sayılı Kanun'un 14. maddesinin (g) bendi, belediye ve mücavir alan sınırları dışındaki araziyi arazi vergisinden muaf tutar. Ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan arazi ve arsalar ile arsalar ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazi için bu muafiyet uygulanmaz (gelir vergisinden muaf esnaf ile basit usuldeki mükelleflerin bizzat işyeri olarak kullandıkları arsa ve arazi hariç). Kendi taşınmazınızın durumunu belediyenizden ya da vergi dairenizden teyit edin. ## İmar durumu nedir, emsal ve TAKS/KAKS ne demek? İmar durumu, parselin imar planındaki kullanım şeklini ve yapılaşma koşullarını gösterir ve belediyeden (plan alanının yetkili idaresinden) alınır. Mimari projeler geçerli imar durumuna göre hazırlanır; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği avan projeyi tanımlarken bu belgeye atıf yapar. Kullanım amacı, kat adedi ve yoğunluk gibi koşullar plana göre değişir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne (RG 03.07.2017, S. 30113) göre: - Taban alanı: Bahçedeki eklenti ve müştemilat dahil yapıların tabii ya da tesviye edilmiş zemin üzerinde kalan kısmının parseldeki izdüşümünün kapladığı alandır. - TAKS (taban alanı kat sayısı): Taban alanının imar parseli alanına oranıdır. - KAKS (emsal): Yapının inşa edilen tüm kat alanlarının toplamının imar parseli alanına oranıdır. Yönetmelik yayımından bu yana birçok kez değiştirilmiştir; son değişikliklerden biri 01.07.2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Parselinize uygulanacak katsayıları ve güncel kuralları belediyenizden öğrenin. Basit bir varsayımla: 1.000 m²'lik bir imar parselinde TAKS 0,30 ve KAKS 1,60 ise yapının zemine oturan kısmı en çok 300 m² (1.000 × 0,30), toplam kat alanı en çok 1.600 m² (1.000 × 1,60) olabilir. Bu sayılar bir örnektir; gerçek katsayılar imar planına bağlıdır. ## Hisseli arsa riskleri Hisseli (paylı) mülkiyette birden çok kişi, maddi olarak bölünmemiş taşınmazın tamamına belli paylarla maliktir (TMK m.688). Bu yüzden satın aldığınız şey, arsanın belirli bir parçası değil, tamamının belli bir payıdır. Başlıca riskler: - Yer belli değildir: Hissenin arsada nerede olduğu tapudan anlaşılmaz; fiili kullanım ayrı bir olgudur. - Karar riski: Önemli yönetim işleri pay ve paydaş çoğunluğuyla, paylı malın tamamı üzerindeki tasarruf ise bütün paydaşların kabulüyle yapılır (TMK m.691–692). Paylı malın tamamının satışı ya da olağan kullanımı aşan yapı işleri için tek bir paydaşın itirazı bile engel olabilir. - Paylaşma riski: Her paydaş, hukuki işlem gereği paylı mülkiyeti sürdürme yükümlülüğü yoksa paylaşmayı (ortaklığın giderilmesini) isteyebilir; paylaşma aynen bölünme ya da satış biçiminde olur (m.698–699). - Önalım hakkı: Paydaş payını üçüncü kişiye satarsa diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilir (m.732). Satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir; hak, bildirimden itibaren üç ay, her hâlde satıştan itibaren bir yıl geçince düşer (m.733) ve alıcıya karşı dava açılarak kullanılır (m.734). 25.12.2025'te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla bir yıllık üst süre iki yıldan indirilmiş (bu tarihten önceki satışlarda eski süre geçerlidir) ve davada payın rayiç bedelini hâkimin belirlemesi kuralı getirilmiştir: önalım hakkı sahibi, bu bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini hâkimin verdiği kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Cebri artırmayla yapılan satışlarda önalım hakkı kullanılamaz. - Alacaklı riski: Pay haczedilebilir (m.688); diğer paydaşların borçları sizin payınızın kullanımını etkileyebilir. - İmar planı olmayan yerde satış kısıtı: İmar Kanunu m.18'e göre veraset yoluyla intikal eden, bu Kanun hükümlerine göre şüyulandırılan, Kat Mülkiyeti Kanunu uygulaması, tarım ve hayvancılık, turizm, sanayi ve depolama amacıyla yapılan hisselendirmeler ile cebri icra yoluyla satılanlar hariç, imar planı olmayan yerlerde yapılaşma amacıyla arsa ve parselleri hisselere ayıracak özel parselasyon planları ve satış vaadi sözleşmeleri yapılamaz. Satın almadan önce tapu kaydındaki payları, şerhleri ve diğer paydaşların kimliğini inceleyin; ayrıntı için gayrimenkul nedir yazısındaki tapu türleri bölümüne bakın. ## Arsadan nasıl gelir elde edilir? Kat karşılığı. Arsa sahibi, müteahhitle yapılacak binanın belli bir bölümünü almak üzere anlaşabilir. Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin geçerli olması resmî şekilde düzenlenmelerine bağlıdır (TMK m.706); kat karşılığı sözleşmesinin şekli konusunda bir avukat ya da noterden bilgi alın. Kat karşılığı alınan bağımsız bölüm yeni bir iktisap sayılır ve değer artışı kazancında tapuya tescil tarihi esas alınır; fiili kullanım tescilden önce başlamışsa o tarih esastır (GİB broşürü, Örnek 5). İvazsız (miras ya da bağış yoluyla) edinilmiş arsada kat karşılığı alınan daire sonradan satılırsa kazanç değer artışı kazancı kapsamında değerlendirilmez. Pay paylaşımı, emsale göre hesaplanan toplam inşaat alanı üzerinden pazarlıkla belirlenir. Varsayımsal bir örnek: Varsayım: arsa 1.000 m², KAKS (emsal) 1,60 -> 1.000 × 1,60 = 1.600 m² emsale esas alan Varsayım: arsa sahibinin payı %40 -> 1.600 × %40 = 640 m² Gerçek pay oranı; konum, maliyet ve pazarlığa göre değişir. Emsale girmeyen alanlar ayrıca düşülür. Kat karşılığı işlemlerinin vergisel sonuçları (KDV ve gelir vergisi) sözleşmenin yapısına bağlıdır; mali müşavirinize danışın. Kiralama. Arsayı kiraya vermek gelir sağlayabilir; kira bedeli, süre ve kullanım amacı sözleşmede yazılır ve kullanım, imar durumuna uygun olmalıdır. Konut kira geliri istisnası yalnızca mesken kiralarına ilişkindir (GVK m.21; 2026 takvim yılı için 58.000 TL); arsa kirasında vergilendirme için mali müşavire danışın. Enerji yatırımları için araziyi kiralamak ya da kullanmak da bir seçenektir; ancak tarım arazisinde güneş enerjisi santrali kurulacaksa 04.04.2026 tarihli Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik'e göre arazi sınıfının kuru marjinal tarım arazisi olması gerekir. Ayrıntı için güneş enerjisi yatırımı yazısına bakın. Değer artışı ve satış. Arsanın değeri imar durumu, konum ve piyasa koşullarına göre artabilir de azalabilir de; artış garanti değildir. Beklerken emlak vergisi (https://temerrut.com.tr/sozluk/emlak-vergisi/) ödersiniz. Büyükşehirde 1.200.000 TL vergi değerli bir arsa için 2026 yıllık emlak vergisi binde 6 ile 7.200,00 TL, büyükşehir dışında binde 3 ile 3.600,00 TL'dir; aynı vergi değerinde arazi için büyükşehir dışında binde 1 ile 1.200,00 TL'dir. Hesap için emlak vergisi nasıl hesaplanır yazısına bakın. ## Arsa satışında değer artış kazancı vergisi Bedel karşılığı edinilen arsa, iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde satılırsa kazanç, değer artışı kazancı olarak gelir vergisine tabidir (GVK mükerrer m.80). Miras ya da bağışla edinilen arsada vergi doğmaz. Kazanç satış bedelinden alış bedeli ve giderlerin düşülmesiyle bulunur; 2026 takvim yılı için istisna tutarı 150.000 TL'dir. Alış bedeli, elden çıkarılan ay hariç Yİ-ÜFE artış oranında endekslenebilir; bunun için artışın %10 veya üzerinde olması gerekir (GİB, Yayın No: 548). Tarife, beş yıl kuralı ve beyan için değer artış kazancı vergisi yazısına bakın. 15.05.2024'te 3.000.000 TL'ye alınan arsa 20.09.2026'da 4.500.000 TL'ye satılıyor. Alışta ödenen harç 60.000 TL, satıştaki satıcı harcı 90.000 TL varsayılıyor (sitenin tapu harcı hesaplayıcısına göre 4.500.000 TL'lik satışta satıcı harcı 90.000,00 TL'dir). Sayılar sitenin değer artışı kazancı hesaplayıcısından alınmıştır: Satış bedeli = 4.500.000,00 TL Satış giderleri = −90.000,00 TL Alış bedeli = −3.000.000,00 TL Alış giderleri = −60.000,00 TL Safi kazanç = 1.350.000,00 TL İstisna (2026) = −150.000,00 TL Matrah = 1.200.000,00 TL Vergi (2026 tarifesi) = 302.500,00 TL Taksitler: Mart 2027 ve Temmuz 2027 = 151.250,00 TL + 151.250,00 TL Beş yıl 15.05.2029'da doluyor; vergisiz satış için en erken 16.05.2029 Alış bedeli endekslenirse sonuç değişir. Yİ-ÜFE değerlerini örnek olarak 2.000 ve 2.400 varsayalım (gerçek değil; %20 artışı temsil eden bir varsayımdır, kendi aylarınızın TÜİK değerlerini kullanın): Endekslenmiş alış (3.000.000 × 2.400 / 2.000) = 3.600.000,00 TL Safi kazanç = 4.500.000 − 90.000 − 3.600.000 − 60.000 = 750.000,00 TL Matrah = 750.000 − 150.000 = 600.000,00 TL Vergi = 124.500,00 TL (taksit 62.250,00 TL × 2) Beş yıl dolduktan sonra satış farklıdır: 15.05.2021'de alınan arsa 20.09.2026'da satılırsa, beş yıl 15.05.2026'da dolduğu için değer artışı kazancı vergisi doğmaz. Satıştaki tapu harcı ise yine ödenir. Hesaplamak için: Değer artışı vergisini hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/deger-artis-kazanci/) Tapu harcını ayrıca tapu harcı hesaplama (https://temerrut.com.tr/hesaplama/tapu-harci/) aracıyla görebilirsiniz; ayrıntı için tapu harcı nasıl hesaplanır yazısına bakın. Parselleme uyarısı. GİB broşürüne göre satın alınan veya trampa ile edinilen arazinin iktisap tarihinden itibaren 5 yıl içinde parsellenerek bu süre içinde ya da daha sonraki yıllarda kısmen veya tamamen satılmasından elde edilen kazanç ticari kazanç sayılır. Gayrimenkul alım satımıyla devamlı uğraşmak da kazancı ticari kazanca çevirebilir; bu durumda kazanç değer artışı hükümlerine göre değil, ticari kazanç olarak vergilenir. ## Arsa almadan önce kontrol listesi - İmar durumunu belediyeden alın: Kullanım amacı, TAKS ve KAKS, yükseklik ve kat adedi. - Tapu kaydını inceleyin: Cins, hisse durumu, şerh, ipotek ve haciz. - Hisseliyse diğer paydaşları ve yerini öğrenin: Önalım ve paylaşma riskini hesaba katın. - Toplam maliyeti hesaplayın: Tapu harcı, komisyon ve yıllık emlak vergisi. - Çıkış planını yazın: Satış, kat karşılığı ya da kiralama; hangi vergi sonuçları doğar? - Beş yıl kuralını takvime işleyin: Satış tarihi ile iktisap tarihi arasındaki süre vergiyi değiştirir. Arsanın değeri düşebilir de; getirisi garanti değildir. Hukuki ve vergisel sonuçlar somut duruma göre değişir; tutar büyükse bir avukattan ve mali müşavirden görüş alın. ## Sık sorulan sorular **Arsa ile arazi arasındaki fark nedir?** Tüm kanunlar için ortak tek bir tanım yoktur. Genel kullanımda arsa, imar planı içinde yapılaşmaya uygun parseli, arazi ise tarla, bağ, bahçe gibi plan dışı ya da tarımsal zemini anlatır. Emlak Vergisi Kanunu m.12'ye göre belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazi arsa sayılır; parsellenmemiş arazilerden hangilerinin arsa sayılacağını Cumhurbaşkanı kararı belirler. İmar Kanunu m.5 ise imar adaları içindeki kadastro parsellerinin düzenlenmiş şeklini "imar parseli" olarak tanımlar. Emlak vergisinde oranlar da farklıdır: normal alanda arsada binde 3, arazide binde 1. **TAKS ve KAKS (emsal) ne demek?** Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne (RG 03.07.2017, S. 30113) göre taban alanı kat sayısı (TAKS), taban alanının imar parseli alanına oranıdır; katlar alanı katsayısı (KAKS, yani emsal) ise yapının inşa edilen tüm kat alanlarının toplamının imar parseli alanına oranıdır. 1.000 m² bir parselde TAKS 0,30 ise en çok 300 m² taban alanı, KAKS 1,60 ise en çok 1.600 m² toplam kat alanı kullanılabilir (katlar alanına dahil edilmeyen alanlar ayrıca düşülür). Parselinizin katsayılarını belediyeden öğrenin. **Hisseli arsa almak riskli mi?** Hisseli arsada payınız taşınmazın tamamına yayılır; tapu kaydı hissenizin arazide nerede olduğunu göstermez. Paylı malın tamamı üzerindeki tasarruf için bütün paydaşların kabulü gerekir (TMK m.692), her paydaş paylaşmayı isteyebilir (m.698), paydaşın alacaklıları payı haczettirebilir (m.688) ve payını üçüncü kişiye satan paydaşa karşı diğer paydaşlar önalım hakkı kullanabilir (m.732). İmar planı olmayan yerlerde her türlü yapılaşma amacıyla hisselere ayıracak parselasyon planları ve satış vaadi sözleşmeleri, sayılan istisnalar dışında yapılamaz (İmar Kanunu m.18). **Arsa satarken vergi öder miyim?** Bedel karşılığı edinilen arsa, iktisaptan itibaren beş yıl içinde satılırsa kazanç değer artışı kazancı olarak gelir vergisine tabidir; beş yıl dolduktan sonra ya da miras ve bağışla edinilmişse bu vergi doğmaz (GVK mükerrer m.80). 2026 takvim yılı için istisna tutarı 150.000 TL'dir. Satın alınan ya da trampayla edinilen arazinin iktisaptan itibaren beş yıl içinde parsellenerek satılmasından doğan kazanç ise ticari kazanç sayılır (GİB, Yayın No: 548). ## Kaynaklar - 3194 sayılı İmar Kanunu (m.5 tanımlar, m.18 arazi ve arsa düzenlemesi, hisselendirme) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.3194.pdf) - Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği — Resmî Gazete 03.07.2017, S. 30113 (TAKS ve KAKS tanımları) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/07/20170703-8.htm) - Resmî Gazete 01.07.2026, S. 33297 — Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/07/20260701.htm) - 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.688, 691–692, 698–699, 704, 706, 732–734; 7571 sayılı Kanunla değişik m.733–734) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4721.pdf) - 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu (m.12: arsa sayılan araziler; m.14/g: belediye ve mücavir alan dışındaki arazi) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1319.pdf) - GİB — Gayrimenkullerin 5 Yıl İçinde Elden Çıkarılmasında Gelir Vergisi Beyanı (Yayın No: 548, Şubat 2025) (https://intvrg.gib.gov.tr/hazirbeyan/assets/pdf/gayrimenkulEldenCikarilmasiBrosuru2025.pdf) - KPMG Vergi — 2026 Yılı Gelir Vergisi Dilimleri ile Dikkate Alınacak Bazı Had ve Tutarlar (150.000 TL istisna, tarife) (https://kpmgvergi.com/yayinlar/mali-bultenler/vergi/2026-yili-gelir-vergisi-dilimleri-ile-dikkate-alinacak-bazi-had-ve-tutarlar-belirlendi/3351) --- # Temerrüt Nedir? Hukuki Sonuçları ve Faizi URL: https://temerrut.com.tr/temerrut-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 Temerrüt, vadesi gelmiş bir borcun zamanında ödenmemesidir. Borçlunun hangi anda temerrüde düştüğü, ihtarın ne zaman gerektiği, temerrüdün hukuki sonuçları ve temerrüt faizinin nasıl hesaplandığı; Türk Borçlar Kanunu m.117–126 ve 3095 sayılı Kanun'a göre adım adım. ## Kısaca temerrüt Temerrüt, vadesi gelmiş, yani istenebilir hâle gelmiş (muaccel) bir borcun borçlu tarafından zamanında ifa edilmemesidir. Türk Borçlar Kanunu (TBK) bu durumu "borçlunun temerrüdü" başlığıyla m.117–126 arasında düzenler. Gecikmenin sebebi ne olursa olsun, temerrüdün ne zaman başladığı önemlidir: faiz, tazminat ve sözleşmeden dönme gibi bütün sonuçlar o günden itibaren doğar. Para borçlarında temerrüdün en görünür sonucu temerrüt faizidir. Sözleşmede oran kararlaştırılmamış adi işlerde bu faiz yasal faiz oranıyla işler; bugün geçerli yasal faiz yıllık %31 düzeyindedir. Borçlunun temerrüdü, alacaklının temerrüdünden ayrıdır. Kendisine gereği gibi önerilen edimi haklı bir sebep olmadan kabul etmeyen alacaklı da temerrüde düşer (TBK m.106); bu yazı borçlunun temerrüdünü anlatır. ## Borçlu ne zaman temerrüde düşer? Temerrüt için üç koşul aranır: - Borç muaccel olmalıdır. İfa zamanı kararlaştırılmamışsa ya da işin niteliğinden anlaşılmıyorsa her borç doğduğu anda muaccel olur (TBK m.90). - Borç ifa edilmemiş olmalıdır. Kısmi ödeme borcu sona erdirmez; kalan kısım için temerrüt sürer. - Kural olarak ihtar gerekir. "Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer." (TBK m.117/1) İhtar, alacaklının borcun ödenmesini açıkça istemesidir. Kanun belirli bir şekil aramaz; ancak tarihi ve içeriği ispat edebilmek için uygulamada noter kanalıyla ihtarname ya da iadeli taahhütlü mektup tercih edilir. Temerrüt tarihi olarak ihtarın borçluya ulaştığı (tebliğ edildiği) gün esas alınır. ### İhtar gerekmeyen hâller TBK m.117/2'ye göre aşağıdaki durumlarda borçlu, ihtara gerek kalmadan temerrüde düşer: - Belirli vade günü: İfa günü taraflarca birlikte belirlenmişse ya da sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanılarak usulüne uygun bir bildirimle belirlenmişse, bu günün geçmesiyle. - Haksız fiil: Fiilin işlendiği tarihte. Bir trafik kazasından doğan tazminat borcunda faiz, kaza tarihinden itibaren istenebilir. - Sebepsiz zenginleşme: Zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte; ancak zenginleşen iyiniyetliyse temerrüt için bildirim şarttır. Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde ayrıca TTK m.1530 uygulanır: ödeme günü kararlaştırılmamışsa borçlu, faturayı ya da eş değer ödeme talebini aldıktan 30 gün sonra kendiliğinden temerrüde düşer. ## Temerrüdün hukuki sonuçları - Gecikme tazminatı (TBK m.118): Temerrüde düşen borçlu, kusuru olmadığını ispat etmedikçe borcun geç ifasından doğan zararı gidermek zorundadır. - Beklenmedik hâlden sorumluluk (TBK m.119): Temerrütteki borçlu, beklenmedik hâlin verdiği zarardan da sorumludur. Kusursuzluğunu ya da borcu zamanında ifa etseydi de zararın doğacağını ispat ederse kurtulur. - Temerrüt faizi (TBK m.120, 3095 sayılı Kanun): Para borçlarında alacaklı, ayrıca zarar ispatlamak zorunda kalmadan temerrüt faizi isteyebilir. - Aşkın zarar (TBK m.122): Zarar temerrüt faizini aşıyorsa, borçlu kusursuzluğunu ispat edemedikçe aşan kısmı da öder. - Karşılıklı sözleşmelerde seçimlik haklar (TBK m.123–125): Alacaklı borçluya uygun bir süre verebilir. Süre içinde de ifa edilmezse alacaklı; ifayı ve gecikme tazminatını isteyebilir, ifadan vazgeçip ifa edilmemeden doğan zararını isteyebilir ya da sözleşmeden dönebilir. Süre vermenin etkisiz kalacağı açıksa ya da ifa alacaklı için yararsız hâle gelmişse süre verilmesi gerekmez (TBK m.124). - Sürekli edimli sözleşmeler (TBK m.126): İfasına başlanmış sözleşmelerde alacaklı sözleşmeyi feshederek erken sona ermeden doğan zararını da isteyebilir. ## Temerrüt faizi hangi oranla işler? Temerrüt faizinin oranı borcun niteliğine ve sözleşmeye göre değişir. Aşağıdaki tablodaki oranlar sitenin oran verisinden bugünün değeriyle gösterilir: Durum | Uygulanacak oran | Dayanak Adi işler, sözleşmede temerrüt faizi yok | Yasal faiz: yıllık %31 | 3095 s.K. m.1, m.2/1 Ticari işler, sözleşmede oran yok | Ticari temerrüt faizi (TCMB avans oranına bağlı): yıllık %39,75 | 3095 s.K. m.2/2 Ticari işletmeler arası mal ve hizmet tedariki | TTK 1530 oranı: yıllık %43 | TTK m.1530 Sözleşmede temerrüt faizi kararlaştırılmış | Sözleşmedeki oran (adi işlerde yasal faizin yüzde yüz fazlasını aşamaz) | TBK m.120/2 Vergi, SGK primi gibi kamu alacakları | Gecikme zammı: aylık %3,7 | 6183 s.K. m.51 Yabancı para alacağı | Devlet bankalarının o para biriminde bir yıl vadeli mevduata uyguladığı en yüksek faiz | 3095 s.K. m.4/a Sözleşmede akdi faiz kararlaştırılmış ama temerrüt faizi kararlaştırılmamışsa ve akdi faiz yasal faizden yüksekse, temerrüt faizi olarak akdi faiz uygulanır (TBK m.120/3; ticari işlerde 3095 s.K. m.2/3). Hangi durumda olursa olsun faize faiz yürütülmez: 3095 s.K. m.3 bileşik faizi yasaklar. ## Örnek: 50.000 TL'lik bir alacak 1 Ağustos 2026'da temerrüde düşen 50.000 TL'lik bir alacak 30 Eylül 2026'da ödeniyor. Faiz, temerrüt gününün ertesi gününden ödeme günü dahil 60 gün işler. Bu tarihlerde yasal faiz %31, ticari temerrüt faizi %39,75'tir: Yasal faiz: 50.000,00 × %31 × 60 / 365 = 2.547,95 TL Ticari faiz: 50.000,00 × %39,75 × 60 / 365 = 3.267,12 TL Aynı alacak, borcun adi ya da ticari olmasına göre yaklaşık 719 TL farklı faiz doğurur. Süre içinde oran değişirse hesap dönemlere bölünür; her dönem kendi oranıyla faizlenir. ## Temerrüt nasıl sona erer? Temerrüt, borcun işlemiş faiz ve masraflarla birlikte tamamen ödenmesiyle sona erer. Kısmi ödemelerde borçlu, faiz ve masrafı ödemedikçe ödemeyi anaparadan düşüremez; ödeme önce masrafa, sonra işlemiş faize, kalanı anaparaya sayılır (TBK m.100). Bu nedenle kısmi ödeme yapılan alacaklarda kalan borcu hesaplarken ödemelerin tarihleri ve sırası önemlidir. Temerrüt tarihi, uygulanacak faiz türü ve zamanaşımı somut olayın koşullarına göre değişebilir; tutar büyükse ya da borç tartışmalıysa bir avukattan görüş almak yerinde olur. ## Sık sorulan sorular **Temerrüt ne demek?** Temerrüt, vadesi gelmiş (muaccel) bir borcun borçlu tarafından zamanında ifa edilmemesidir. Türk Borçlar Kanunu bu durumu "borçlunun temerrüdü" başlığıyla m.117–126'da düzenler. Para borçlarında en bilinen sonucu, ödeme gününe kadar işleyen temerrüt faizidir. **Borçlunun temerrüde düşmesi için ihtarname şart mı?** Kural olarak evet: muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer (TBK m.117/1). Ödeme günü birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte ihtara gerek kalmadan temerrüt oluşur (zenginleşen iyiniyetliyse bildirim şarttır). Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde TTK m.1530'daki özel kural uygulanır. **Temerrüt faizi hangi günden itibaren işler?** Faiz, temerrüt gününün ertesi gününden başlar ve ödeme günü dahil hesaplanır. Örneğin 1 Ağustos 2026'da temerrüde düşen bir borç 30 Eylül 2026'da ödenirse 60 gün faiz işler. Faiz, irat veya bağışlanan bir para borcunda ise temerrüt faizi ancak icra takibi ya da dava tarihinden itibaren istenebilir (TBK m.121). **Temerrüt faizine ayrıca faiz işletilebilir mi?** Hayır. 3095 sayılı Kanun m.3 kanuni faiz ve temerrüt faizinde bileşik faizi yasaklar; TBK m.121 de temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi yürütülemeyeceğini söyler. İşlemiş faiz ayrı bir kalem olarak tutulur, anaparaya eklenmez. Ticari işlerde TTK m.8/2'deki cari hesap gibi özel hâller ayrıca değerlendirilir. ## Kaynaklar - 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.90, 100, 106, 117–126) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6098.pdf) - 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.3095.pdf) - 7589 sayılı Kanun — Resmî Gazete 31.07.2026, S. 33326 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/07/20260731-1.htm) - 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.8, m.1530) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6102.pdf) - TCMB — Reeskont ve Avans Faiz Oranları (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Temel+Faaliyetler/Para+Politikasi/Reeskont+ve+Avans+Faiz+Oranlari) - TCMB — TTK Md. 1530 temerrüt faizi ve asgari giderim tutarı (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Piyasa+Verileri/TTK+Md.+1530) --- # Yasal Faiz Oranı 2026: %31 Nasıl Hesaplandı, 2027’de Ne Olacak? URL: https://temerrut.com.tr/yasal-faiz-orani-2026/ Güncelleme: 02.11.2026 Yasal faiz 31 Temmuz 2026'dan beri sabit bir oran değil; TCMB'nin reeskont oranına bağlı bir formülle belirleniyor. Bugünkü %31'in hesabı, kimleri etkilediği ve Ocak 2027'de neyin değişebileceği. ## Ne değişti? 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesi, 7589 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle değiştirildi. Değişiklik 31 Temmuz 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Böylece 1 Haziran 2024'ten beri uygulanan sabit %24 oran sona erdi ve yasal faiz otomatik bir formüle bağlandı. %31 Güncel yasal faiz (yıllık) · 31.07.2026'dan beri · 7589 s.K. m.10 Hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/temerrut-faizi/) ## Oran nasıl belirleniyor? Yılın ilk yarısında yasal faiz, TCMB'nin bir önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının %80'idir. 30 Haziran'daki reeskont oranı 31 Aralık'takinden 5 puan veya daha fazla farklıysa, yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının %80'i uygulanır. Yasal faiz = Reeskont oranı (31 Aralık) × 0,80 Kanunda yuvarlama kuralı yoktur; çarpımın sonucu ondalıklı çıkarsa oran da ondalıklı uygulanır. ## %31'in hesabı TCMB'nin 20 Aralık 2025'ten beri uyguladığı reeskont oranı %38,75'tir. 38,75 × 0,80 = 31,00. 30 Haziran 2026'da oran değişmediği için yılın ikinci yarısı için ayrı bir güncelleme gerekmedi. Dönem | Oran | Dayanak 01.01.2006 – 31.05.2024 | %9 | 2005/9831 s. BKK 01.06.2024 – 30.07.2026 | %24 | 8485 s. CK 31.07.2026'dan beri | %31 | 7589 s.K. m.10 ## Örnek: 100.000 TL alacak 15 Mart 2026'da temerrüde düşen 100.000 TL'lik bir alacak 4 Ekim 2026'da ödenirse faiz, temerrüt gününün ertesi gününden ödeme günü dahil 203 gün işler. Oran 31 Temmuz 2026'da değiştiği için süre iki döneme bölünür: 16 Mart – 30 Temmuz arasındaki 137 gün %24'ten 9.008,22 TL, 31 Temmuz – 4 Ekim arasındaki 66 gün %31'den 5.605,48 TL. Toplam yasal faiz 14.613,70 TL'dir. 100.000,00 × %24 × 137 / 365 = 9.008,22 100.000,00 × %31 × 66 / 365 = 5.605,48 Toplam = 14.613,70 TL ## Kimleri etkiler? Sözleşmede faiz oranı belirlenmemiş para borçlarında temerrüt faizi yasal faiz oranıyla işler: kira, tazminat ve bireyler arasındaki borçlar dahil. Ticari işlerde ise TCMB avans faizi esas alınır; bu oran 2026 yılının tamamı için %39,75'tir. Vergi ve SGK primi gibi kamu alacaklarında yasal faiz değil, 6183 sayılı Kanun'daki gecikme zammı uygulanır. ## 2027'de ne olacak? 2027'nin ilk yarısındaki yasal faiz, TCMB'nin 31 Aralık 2026'da uygulayacağı reeskont oranına göre belirlenecek. Reeskont oranı değişmezse yasal faiz %31 olarak kalır; örneğin oran %35'e inerse yasal faiz %28 olur. 30 Haziran 2027'deki reeskont oranı 31 Aralık 2026'dakinden 5 puan veya daha fazla farklıysa, 1 Temmuz 2027'den itibaren yeni oranın %80'i uygulanır. ## Sık sorulan sorular **Yasal faiz ile ticari temerrüt faizi aynı şey mi?** Hayır. Yasal faiz (3095 s.K. m.1) sözleşmede oran kararlaştırılmamış adi işlerde uygulanır ve TCMB reeskont oranına bağlıdır; 31.07.2026'dan beri %31'dir. Ticari temerrüt faizi (3095 s.K. m.2/2) ticari işlerde uygulanır ve TCMB avans faiz oranına bağlıdır; 2026 yılı için %39,75'tir. Avans esaslı oran ancak yasal faizden yüksek olduğu ölçüde istenebilir. **Oran değişince eski borcuma hangi oran uygulanır?** Her gün, o gün yürürlükte olan oranla faizlenir. 31.07.2026'dan önceki günler %24, 31.07.2026 ve sonraki günler %31 ile hesaplanır. Bu yüzden oran değişikliğini kapsayan bir alacakta süre dönemlere bölünür; tüm süreye tek bir oran uygulanmaz. **Yasal faize bileşik faiz uygulanır mı?** Hayır. 3095 sayılı Kanun m.3 kanuni faiz ve temerrüt faizinde bileşik (mürekkep) faiz yürütülemeyeceğini öngörür. İşlemiş faiz anaparaya eklenmez; ayrı bir kalem olarak tutulur. ## Kaynaklar - 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun (mevzuat.gov.tr) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.3095.pdf) - 7589 sayılı Kanun — Resmî Gazete 31.07.2026, S. 33326 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/07/20260731-1.htm) - TCMB — Reeskont ve Avans Faiz Oranları (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Temel+Faaliyetler/Para+Politikasi/Reeskont+ve+Avans+Faiz+Oranlari) - 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı — Resmî Gazete 21.05.2024 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/05/20240521.htm) --- # Temerrüt Faizi Nedir, Nasıl Hesaplanır? 2026 Oranlarıyla Adım Adım URL: https://temerrut.com.tr/temerrut-faizi-nasil-hesaplanir/ Güncelleme: 02.11.2026 Temerrüt faizi, vadesi geçmiş para borcuna gecikme süresince işleyen faizdir. Oranın seçilmesi, gün sayısının bulunması ve 31 Temmuz 2026'da değişen yasal faiz oranının (%24'ten %31'e) hesaba nasıl yansıtıldığı; adım adım ve sayısal örnekle. ## Kısaca Temerrüt faizi, vadesi geçmiş bir para borcuna gecikme süresince işleyen faizdir ve şu formülle bulunur: anapara × yıllık oran × gün sayısı / 365. Faiz, temerrüt gününün ertesi gününden başlar ve ödeme günü dahil hesaplanır. Sözleşmede oran yoksa adi işlerde yasal faiz uygulanır; bu oran 31.07.2026'dan beri yıllık %31'dir (güncel değer: %31). Oran süre içinde değiştiyse hesap dönemlere bölünür. Borçlunun hangi günde temerrüde düştüğü ve temerrüdün hukuki sonuçları Temerrüt Nedir? yazısında anlatılıyor. Bu yazı yalnızca hesaplamaya odaklanır. ## Temerrüt faizi nedir? Bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşmeyle aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler için 3095 sayılı Kanun m.1'deki orana göre temerrüt faizi (https://temerrut.com.tr/sozluk/temerrut-faizi/) ödemeye mecburdur (3095 sayılı Kanun m.2/1). Faiz, temerrüdün kendisine bağlanmıştır; alacaklının bunun için ayrıca zararını ispat etmesi aranmaz. Zarar bu faizi aşıyorsa borçlu, kusursuzluğunu ispat edemedikçe aşan kısmı da öder (TBK m.122). Faizin işleyebilmesi için borçlunun temerrüde düşmüş olması gerekir. Kural olarak bunun için alacaklının ihtarı aranır; belirli vade gününün geçmesi, haksız fiil gibi hâllerde ihtar gerekmez (TBK m.117). Hesaba başlamadan önce temerrüt tarihini netleştirmek bu yüzden ilk iştir. ## Hangi oranla hesaplanır? Oran, borcun niteliğine ve sözleşmeye göre belirlenir. Bu yazıdaki hesaplar için üç durum yeterlidir: Durum | Oran (yıllık) | Dayanak Adi iş, sözleşmede temerrüt faizi yok | Yasal faiz: %31 | 3095 s.K. m.1, m.2/1 Ticari iş, sözleşmede oran yok | Ticari temerrüt faizi: %39,75 | 3095 s.K. m.2/2 Ticari işletmeler arası mal/hizmet tedariki | TTK 1530 oranı: %43 | TTK m.1530/7 Sözleşmede temerrüt faizi kararlaştırılmışsa o oran uygulanır; adi işlerde bu oran, yasal faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamaz (TBK m.120/2). Ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenir (TTK m.8/1). Sözleşmede yalnızca akdi faiz varsa ve bu oran yasal faizden yüksekse, temerrüt faizi akdi faizden az olamaz (3095 s.K. m.2/3; TBK m.120/3). Yasal faizin dayanağı 31.07.2026'da değişti: 7589 sayılı Kanun'la (RG 31.07.2026, S. 33326) yeniden yazılan 3095 s.K. m.1'e göre oran, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı kısa vadeli reeskont oranının %80'idir; 30 Haziran'daki reeskont oranı 31 Aralık'takinden 5 puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının %80'i geçerli olur. 31.12.2025 reeskont oranı %38,75 olduğundan oran %31'dir. Bu kural nedeniyle yasal faiz bundan sonra yıl başlarında, gerekirse 1 Temmuz'da değişebilir; hesap yaparken her dönemin oranını ayrı kontrol etmek gerekir. Yasal faizin nasıl belirlendiği Yasal Faiz Oranı 2026 yazısında, ticari oranlar ise Ticari Temerrüt Faizi yazısında ayrıntılıdır. ## Adım adım hesaplama - Anaparayı belirleyin. Faiz işleyecek tutar, vadesi geçmiş borcun kendisidir. Takip ve ihtar masrafları faiz işletilmeden ayrı bir kalem olarak yazılır. - Temerrüt tarihini bulun. İhtar tebliğ tarihi, belirli vade günü ya da haksız fiilin işlendiği gün; hangisi geçerliyse o. - Oranı seçin. Yukarıdaki tabloya göre yasal, ticari ya da sözleşme oranı. Oranın yürürlük tarihlerini not edin. - Gün sayısını bulun. Kanunda gün sayımına dair genel bir kural yoktur; yaygın uygulamada ve sitedeki hesaplayıcıda temerrüt günü sayılmaz, ödeme (ya da hesap) günü sayılır. 15 Mayıs 2026'da temerrüt başlamışsa ilk faiz günü 16 Mayıs'tır. - Oran değişikliklerinde süreyi bölün. TBK m.120/1, sözleşmede kararlaştırılmamış temerrüt faizi oranının faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuata göre belirleneceğini söyler. Faiz her gün işlediği için bu yazıdaki ve sitedeki hesaplayıcının yöntemi, her günü o günün oranıyla hesaplamaktır; yeni oran, yürürlüğe girdiği günden itibaren uygulanır. - Her dönemi hesaplayıp toplayın. Her dönem için anapara × oran × gün / 365 bulunur; sonuçlar toplanır. Faiz basittir: işlemiş faiz anaparaya eklenmez ve yeniden faizlenmez. 3095 sayılı Kanun m.3 bunu açıkça yasaklar; TBK m.121/3 de aynı sonuca varır. Bu yazıdaki tüm hesaplar yıl 365 gün alınarak yapılmıştır. ## Örnek: oran değişen dönemde 250.000 TL 250.000 TL'lik adi bir alacak (sözleşmede temerrüt faizi yok) 15 Mayıs 2026'da temerrüde düştü ve 6 Ekim 2026'da ödeniyor. Faiz 16 Mayıs'ta başlar, 6 Ekim dahil toplam 144 gün işler. Yasal faiz 31 Temmuz 2026'da %24'ten %31'e çıktığı için süre iki döneme bölünür: Dönem | Gün | Oran | Faiz 16.05.2026 – 30.07.2026 | 76 | %24 | 12.493,15 TL 31.07.2026 – 06.10.2026 | 68 | %31 | 14.438,36 TL Toplam | 144 | | 26.931,51 TL 250.000,00 × %24 × 76 / 365 = 12.493,15 250.000,00 × %31 × 68 / 365 = 14.438,36 Toplam yasal faiz = 26.931,51 TL Anapara + faiz = 276.931,51 TL Aynı alacağa bütün süre boyunca güncel oran olan %31'i uygulasaydınız faiz 30.575,34 TL çıkardı; yani 3.643,83 TL fazla. Eski oranı bütün süreye uygulamak da yanlış olur: %24 ile 23.671,23 TL çıkar. Oran değişikliğini kapsayan her alacakta dönem bölme bu yüzden gereklidir. Kendi alacağınızı hesaplayın → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/temerrut-faizi/) ## Kısmi ödeme, masraf ve faize faiz TBK m.100'e göre borçlu, faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir. Temerrüt hâlinde ise işlemiş faiz ve giderler ödenmemiş olduğundan borçlunun bu hakkı yoktur; kısmi ödeme bu yüzden önce masraf ve işlemiş faize, kalanı anaparaya mahsup edilir ve sonraki günlerin faizi küçülmüş anaparaya göre hesaplanır. Hesaplayıcıdaki "TBK m.100" mahsup seçeneği bu sırayı izler. Temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi yürütülemez (TBK m.121/3). Faiz veya irat borcunu ya da bağışladığı bir miktar parayı ödemekte temerrüde düşen borçlu ise icra takibine girişildiği ya da dava açıldığı günden başlayarak temerrüt faizi öder (TBK m.121/1); yani bu tür bir faiz alacağına takip tarihinden önce faiz işletilmez. ## Hesaplarken sık yapılan hatalar - Temerrüt gününü saymak. Yaygın uygulamada faiz ertesi günden başlar. Hem temerrüt günü hem ödeme günü dahil edilirse hesap bir gün fazla faiz çıkarır. - Tek oranı bütün süreye uygulamak. Oran değişikliğini kapsayan bir alacakta güncel oranı ya da eski oranı baştan sona kullanmak, yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi binlerce liralık fark yaratabilir. - Faizi anaparaya eklemek. İşlemiş faiz ayrı kalemdir; sonraki günlerin faizi yalnızca anaparaya göre hesaplanır (3095 s.K. m.3). - Yanlış faiz türünü seçmek. Adi iş için yasal faiz, ticari iş için avans esaslı ticari temerrüt faizi, ticari işletmeler arası tedarikte TTK m.1530 oranı geçerlidir. Fark küçük değildir: 1 Ağustos 2026'da temerrüde düşüp 30 Eylül 2026'da ödenen 100.000 TL'lik bir alacakta, 60 günlük faiz yasal faizle 5.095,89 TL, ticari temerrüt faiziyle 6.534,25 TL, TTK m.1530 oranıyla 7.068,49 TL tutar (giderim hariç). - Oranı eski tablodan okumak. Yasal faiz 31.07.2026'da değişti; bu tarihten önce yazılmış hesap tabloları ve örnekler artık güncel değildir. Oran değiştiğinde sayfadaki güncel oran kutuları kendiliğinden güncellenir, elle yazılmış hesaplar güncellenmez. ### Hesabınızı nasıl doğrularsınız? Bulduğunuz sonucu iki yoldan kontrol edebilirsiniz. Birincisi, her dönemin günlerini toplayıp toplam gün sayısıyla karşılaştırmaktır: yukarıdaki örnekte 76 + 68 = 144 gündür. İkincisi, basit faiz hesaplayıcısıyla (https://temerrut.com.tr/hesaplama/basit-faiz/) her dönemi ayrı ayrı hesaplayıp toplamaktır. Sonuçlar birbirini tutmuyorsa genellikle fark gün sayımında ya da oranın yürürlük tarihindedir. İcra takibinde ya da mahkemede kullanılacak bir hesap söz konusuysa, tutarın hesaplandığı tarihleri ve oranları ayrıca belirtmek karşı tarafın hesabıyla kıyas yapmayı kolaylaştırır. ## Anlaşmazlık olursa Faiz tutarı ya da oranı konusunda anlaşmazlık varsa önce hesabı dönem dönem açıp tarafların aynı tarih ve oranları kullandığını kontrol etmek çoğu farkı çözer. Konusu bir miktar para olan alacak, tazminat ya da itirazın iptali gibi ticari davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda, parasal sınırlar içinde tüketici hakem heyetine başvurulabilir (6502 sayılı Kanun m.68). Avukatlık ücretini karşılayamayanlar için baroların adli yardım büroları da bir seçenektir. Temerrüt tarihi, faiz türü ve zamanaşımı somut olaya göre değişebilir; tutar büyükse bir avukattan görüş alın. ## Sık sorulan sorular **Temerrüt faizi nasıl hesaplanır?** Anapara, yıllık faiz oranı ve gecikme günü çarpılır, 365'e bölünür: anapara × oran × gün / 365. Yaygın uygulamada ve sitedeki hesaplayıcıda temerrüt günü sayılmaz, ödeme günü sayılır. Süre içinde oran değişmişse hesap dönemlere bölünür ve her dönem kendi oranıyla hesaplanıp toplanır. Faiz anaparaya eklenip tekrar faizlenmez (3095 sayılı Kanun m.3). **Temerrüt faizi hangi günden itibaren işler?** Yaygın uygulamada temerrüt gününün ertesi gününden itibaren; ödeme günü hesaba dahil edilir. Kanunda gün sayımına dair genel bir hüküm yoktur. Örneğin 15 Mayıs 2026'da temerrüde düşen borçta faiz 16 Mayıs 2026'da işlemeye başlar. Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde TTK m.1530/3, alacaklının ödeme süresinin sonunu takip eden günden itibaren faize hak kazanacağını açıkça söyler. **Temerrüt faizi bileşik (faize faiz) olur mu?** Hayır. 3095 sayılı Kanun m.3, kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemeyeceğini düzenler; TBK m.121/3 de temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi yürütülemeyeceğini söyler. İşlemiş faiz ayrı bir kalem olarak tutulur. Ticari hayatta cari hesap gibi özel hâller TTK m.8/2'de ayrıca düzenlenmiştir. **Kira gecikmesinde temerrüt faizi hangi orandan hesaplanır?** Sözleşmede temerrüt faizi kararlaştırılmamışsa, borç adi iş sayılıyorsa yasal faiz (31.07.2026'dan beri %31) uygulanır. Taraflar için ticari iş niteliği varsa (TTK m.3, m.19) avans esaslı ticari temerrüt faizi gündeme gelir. Sözleşmede temerrüt faizi yazılıysa o oran esas alınır; adi işlerde bu oran yasal faizin yüzde yüz fazlasını aşamaz (TBK m.120/2); somut olayda hangi grupta olduğunuzdan emin değilseniz bir avukattan görüş alın. **Faiz oranı hesap süresi içinde değişirse ne olur?** Süre, oranın değiştiği tarihte bölünür. Yasal faiz için 31.07.2026'dan önceki günler %24, bu tarihten sonraki günler %31 ile hesaplanır. Bütün süreye tek bir (örneğin güncel) oranı uygulamak sonucu önemli ölçüde değiştirir; aşağıdaki örnekte aradaki fark 3.643,83 TL'dir. ## Kaynaklar - 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun (m.1–4, mevzuat.gov.tr) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.3095.pdf) - 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.100, m.117–121, mevzuat.gov.tr) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6098.pdf) - 7589 sayılı Kanun — Resmî Gazete 31.07.2026, S. 33326 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/07/20260731-1.htm) - 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.3, m.8, m.19, m.1530, mevzuat.gov.tr) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6102.pdf) - 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (m.68, mevzuat.gov.tr) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6502.pdf) - TCMB — Reeskont ve Avans Faiz Oranları (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Temel+Faaliyetler/Para+Politikasi/Reeskont+ve+Avans+Faiz+Oranlari) - TCMB — TTK Md. 1530 temerrüt faizi ve asgari giderim tutarı (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Piyasa+Verileri/TTK+Md.+1530) --- # Kira Artış Oranı Nasıl Hesaplanır? TBK 344, 12 Aylık TÜFE Ortalaması ve Örnekler URL: https://temerrut.com.tr/kira-artis-orani-hesaplama/ Güncelleme: 02.11.2026 Konut ve çatılı işyeri kirasında yenilenen dönemdeki artış, bir önceki kira yılındaki TÜFE 12 aylık ortalamalara göre değişim oranını aşamaz (TBK m.344). Hangi ayın verisinin kullanıldığı, konutta %25 sınırının uygulandığı 11.06.2022–01.07.2024 dönemi, işyeri farkı, 5 yıl sonra kira tespiti ve örnek hesaplar. ## Kısaca Konut ve çatılı işyeri kirasında, yenilenen kira döneminde uygulanacak artış, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki (TÜFE) 12 aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.344/1). Uygulamada yenileme ayından bir önceki ayın TÜİK verisi esas alınır. Eylül 2026'da yenilenen kiralar için bu oran %31,79'dur (Ağustos 2026 verisi): 20.000 TL'lik bir konut kirası en fazla 26.358,00 TL olabilir. Ekim 2026 yenilemelerinde ise 05.10.2026'da yayımlanan Eylül 2026 verisi esas alınır. Konutta %25 sınırı yalnızca 11.06.2022 ile 01.07.2024 arasında yenilenen kira dönemlerinde uygulandı; işyerinde hiç uygulanmadı. Beş yıl dolan sözleşmelerde yeni bedeli hâkim belirler. Hesabı kendi rakamlarınızla kira artışı hesaplayıcısı (https://temerrut.com.tr/hesaplama/kira-artisi/) ile yapabilirsiniz. ## TBK m.344 ne diyor? Madde, dört fıkrada kira bedelinin belirlenmesini düzenler: - Anlaşma varsa: Tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılında TÜFE'deki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerlidir. Bu kural bir yıldan uzun süreli sözleşmelerde de uygulanır. - Anlaşma yoksa: Kira bedeli, aynı oranı geçmemek koşuluyla hâkim tarafından, kiralananın durumu göz önüne alınarak hakkaniyete göre belirlenir. - Beş yıl sonra: Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde ve sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira yılının bedeli hâkim tarafından TÜFE 12 aylık ortalama değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirlenir. - Yabancı para: Kira bedeli yabancı para olarak kararlaştırılmışsa, 1567 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla, beş yıl geçmedikçe bedelde değişiklik yapılamaz; aşırı ifa güçlüğüne ilişkin m.138 saklıdır. Beş yıldan sonra bedel, yabancı paranın değerindeki değişiklikler de gözetilerek üçüncü fıkraya göre belirlenir. Bu hüküm, 17.01.2019 tarihli 7161 sayılı Kanun'un 56. maddesiyle değişmiştir; 01.01.2019'dan geçerli olmak üzere ölçüt "üretici fiyat endeksindeki artış" yerine "tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim" oldu. TBK m.344, kanunun "Konut ve Çatılı İşyeri Kiraları" ayırımında yer alır (m.339). Bu hükümler, niteliği gereği geçici kullanıma özgülenmiş taşınmazların altı ay ve daha kısa süreyle kiralanmasında uygulanmaz. ## Hangi ayın TÜFE oranı uygulanır? Kanun belirli bir ay yazmaz; "bir önceki kira yılındaki" TÜFE 12 aylık ortalama değişimini esas alır. Uygulamada, yenileme ayından bir önceki ay için TÜİK'in açıkladığı "12 aylık ortalamalara göre değişim" oranı kullanılır (ör. Temmuz'da yenilenen kira için Haziran verisi). TÜİK ayın verisini izleyen ayın başında yayımlar: Ağustos 2026 verisi 03.09.2026'da, Eylül 2026 verisi 05.10.2026'da yayımlandı. Aşağıdaki tablo, sitenin kira artışı hesaplayıcısındaki veriye göre son 12 yenileme ayında uygulanan oranları gösterir: Yenileme ayı | Esas alınan veri ayı | TÜFE 12 aylık ortalama Ekim 2025 | Eylül 2025 | %38,36 Kasım 2025 | Ekim 2025 | %37,15 Aralık 2025 | Kasım 2025 | %35,91 Ocak 2026 | Aralık 2025 | %34,88 Şubat 2026 | Ocak 2026 | %33,98 Mart 2026 | Şubat 2026 | %33,39 Nisan 2026 | Mart 2026 | %32,82 Mayıs 2026 | Nisan 2026 | %32,43 Haziran 2026 | Mayıs 2026 | %32,24 Temmuz 2026 | Haziran 2026 | %32,03 Ağustos 2026 | Temmuz 2026 | %31,90 Eylül 2026 | Ağustos 2026 | %31,79 Ekim 2026'da yenilenen kiralarda esas alınacak veri, 05.10.2026'da yayımlanan Eylül 2026 verisidir. Bu yazıdaki hesaplar Eylül 2026 yenilemeleri (Ağustos 2026 verisi) için yapılmıştır. Hesaplayıcının veri dosyasında henüz bulunmayan bir ay için son kayıtlı ay kullanılır ve bu uyarıyla belirtilir; Ekim 2026 yenilemesinde böyle bir uyarı görürseniz TÜİK'in Eylül 2026 bültenindeki "12 aylık ortalamalara göre değişim" oranını esas alın. ## %25 sınırı: ne zaman uygulandı, ne zaman bitti? Kira artışında konutlar için geçici bir üst sınır uygulandı. Her iki geçici madde de aynı kuralı koyar: bir önceki kira yılının bedelinin yüzde yirmi beşini geçmemek koşuluyla anlaşma geçerlidir; bir önceki kira yılındaki TÜFE 12 aylık ortalama değişimi %25'in altında kalmışsa değişim oranı geçerlidir. Yani uygulanan sınır, TÜFE oranı ile %25'in küçüğüdür. Dönem (yenileme tarihi) | Kapsam | Sınır | Dayanak 11.06.2022 – 01.07.2023 (bu tarih dahil) | Yalnızca konut | Azami %25 (TÜFE daha düşükse TÜFE) | TBK geçici m.1 (7409 s.K., 8/6/2022; yürürlük 11/6/2022) 02.07.2023 – 01.07.2024 (bu tarihler dahil) | Yalnızca konut | Azami %25 (TÜFE daha düşükse TÜFE) | TBK geçici m.2 (7456 s.K., 14/7/2023; yürürlük 15/7/2023) 02.07.2024 ve sonrası | Konut ve çatılı işyeri | Yalnızca TÜFE 12 aylık ortalama | TBK m.344 Bu oranları geçecek şekilde yapılan sözleşmeler, fazla miktar yönünden geçersizdir; kural hâkim kararları için de uygulanır. Sınırın bittiği gün önemlidir. Aynı 20.000 TL'lik konut kirası için: 01.07.2024 yenileme (sınır dönemi): Haziran 2024 TÜFE ortalaması %65,07, sınır %25 → yeni kira en fazla 25.000,00 TL (artış 5.000,00 TL) 02.07.2024 yenileme (sınır bitti): Haziran 2024 TÜFE ortalaması %65,07 → yeni kira en fazla 33.014,00 TL (artış 13.014,00 TL) ## Konut ve işyeri kirası arasındaki fark Konut: Yukarıdaki tabloya göre; 11.06.2022–01.07.2024 arasında yenilenen kira dönemlerinde azami %25, öncesinde ve sonrasında yalnızca TÜFE ortalaması. Çatılı işyeri: TBK m.344 işyeri kiralarında da uygulanır; %25 geçici sınırı ise işyerlerine uygulanmadı, çünkü geçici m.1 ve m.2 yalnızca "konut kiraları bakımından" hüküm kurar. Aynı 15.000 TL'lik kira 10.06.2024'te yenilendiğinde: Konut: Mayıs 2024 TÜFE ortalaması %62,51, sınır %25 → 15.000,00 × 1,25 = 18.750,00 TL İşyeri: Mayıs 2024 TÜFE ortalaması %62,51 → 15.000,00 × 1,6251 = 24.376,50 TL Ayrıca 6217 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesine göre, kiracının tacir ya da tüzel kişi olduğu işyeri kiralarında TBK m.344 dahil bazı hükümler 01.07.2012'den itibaren 8 yıl süreyle uygulanmadı; bu süre 2020 Temmuz'unda doldu ve o tarihten sonra bu işyeri kiralarında da TBK m.344 uygulanır. Bu dönemden önceki kira uyuşmazlıklarında sözleşme hükümleri ve eski kanun hükümleri devreye girebilir; böyle bir durumda hukuki destek almak yerinde olur. ## Örnek hesaplar Aşağıdaki sayıların hepsi sitenin kira artışı hesaplayıcısından alınmıştır. 1. Eylül 2026 yenilemesi, konut. Mevcut kira 20.000 TL, yenileme 15.09.2026. Ağustos 2026 verisi %31,79 esas alınır: Yeni kira = 20.000,00 × (1 + 31,79 / 100) = 26.358,00 TL Artış tutarı = 26.358,00 − 20.000,00 = 6.358,00 TL 2. Sözleşmede daha düşük oran varsa. Aynı kirada sözleşme %20 artış öngörüyorsa tavan artışı zorunlu kılmaz; sözleşme oranı uygulanır: Yeni kira = 20.000,00 × 1,20 = 24.000,00 TL (artış 4.000,00 TL) 3. Sınır döneminden sonra. 15.000 TL'lik konut kirası 10.08.2024'te yenilenirse esas alınan Temmuz 2024 verisi %65,93'tür ve %25 sınırı artık yoktur: Yeni kira = 15.000,00 × 1,6593 = 24.889,50 TL (artış 9.889,50 TL) 4. Yabancı para kirası. Kira bedeli yabancı para ve sözleşme 5 yılını doldurmamışsa 15.09.2026 yenilemesinde artış yapılamaz: 1.000 yabancı para birimi kira aynen kalır (TBK m.344/4). ## Beş yıl sonra ve anlaşma olmayan hâllerde kira tespiti TBK m.344/3'e göre beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira bedeli taraflar ne kararlaştırmış olursa olsun hâkim tarafından belirlenir. Hâkim; TÜFE 12 aylık ortalama değişim oranını, kiralananın durumunu ve emsal kira bedellerini birlikte gözetir. Bu nedenle beş yılı doldurmuş bir sözleşmede hesaplayıcının verdiği tutar yalnızca TÜFE referansıdır; mahkemece belirlenen bedel bundan farklı olabilir. Örnek: 20.000 TL'lik kira, sözleşme başlangıcı 15.09.2021 olan bir konutta 15.09.2026'da yenilenirse hesaplayıcı yine %31,79'a göre 26.358,00 TL'yi gösterir, ancak 5 yıl dolduğu için hâkimin farklı bir bedel belirleyebileceği uyarısını verir. Taraflar kira bedeli konusunda anlaşamıyorsa TBK m.345'e göre kira bedelinin belirlenmesine ilişkin dava her zaman açılabilir. Mahkemece belirlenecek bedel, davanın yeni dönemin başlangıcından en geç otuz gün önceki bir tarihte açılması ya da kiraya verenin bu süre içinde artışı yazılı olarak kiracıya bildirmiş olması koşuluyla, izleyen yeni kira dönemi sonuna kadar açılması hâlinde yeni dönemin başlangıcından itibaren kiracıyı bağlar. Sözleşmede yeni dönemde kiranın artırılacağına ilişkin bir hüküm varsa, yeni kira döneminin sonuna kadar açılan davada belirlenen bedel de dönemin başından itibaren geçerli olur (m.345/3). Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak gerekir: 01.09.2023'ten beri kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, ilamsız icra yoluyla tahliye hariç, arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B; 7445 s.K. ile eklendi). Taraflar arabulucu önünde anlaşabilir; anlaşamazlarsa dava yolu açılır. Süreler ve usul konusunda somut durumunuza göre bir avukattan ya da baronuzun adli yardım bürosundan destek alın. ## Yenileme anında dikkat edilecekler - Tarihi doğru alın. Yeni kira döneminin başladığı tarih, hangi ayın verisinin ve %25 sınırının uygulanıp uygulanmayacağını belirler. - Tavanı aşan oran geçerli olmaz. Anlaşma, TÜFE 12 aylık ortalama oranını geçmemek koşuluyla geçerlidir. - Sözleşmedeki oran düşükse o geçerlidir. Tavan, artış yapma zorunluluğu getirmez. - Yazılı kayıt tutun. Artış bildirimini, yenileme tarihini ve ödeme dekontlarını saklayın; kira tespiti davasında işe yarar. - Hesabı rakamla yapın. Kira artışı hesaplayıcısı (https://temerrut.com.tr/hesaplama/kira-artisi/) yenileme tarihine göre doğru veri ayını seçer. Kiranın artış sınırı, kredi taksidiyle karşılaştırma gibi kararlar için konut kredisi ne zaman mantıklı yazısına bakabilirsiniz. Bu yazı genel bilgi içindir; kira uyuşmazlıkları somut olayın koşullarına göre değişir ve mevzuat güncellenebilir. Hesaplarda sözleşmenizi ve yenileme tarihinizi esas alın; tutar büyükse ya da taraflar anlaşamıyorsa bir avukattan görüş alın. ## Sık sorulan sorular **Kira artış oranı nasıl hesaplanır?** Yeni kira = mevcut kira × (1 + artış oranı / 100) formülüyle bulunur. Artış oranı, taraflarca daha düşük bir oran kararlaştırılmadıkça, bir önceki kira yılındaki TÜFE 12 aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez (TBK m.344/1). Örneğin Eylül 2026'da yenilenen 20.000 TL'lik bir kira için uygulamada Ağustos 2026 verisi olan %31,79 esas alınır ve yeni kira en fazla 26.358,00 TL olur. **Kira artışında %25 sınırı hâlâ geçerli mi?** Hayır. %25 sınırı yalnızca konut kiralarında, 11.06.2022 ile 01.07.2024 (bu tarih dahil) arasında yenilenen kira dönemleri için uygulandı (TBK geçici m.1 ve m.2). 02.07.2024 ve sonrasında yenilenen konut kiralarında yeniden TÜFE 12 aylık ortalama kuralı geçerlidir. İşyeri kiralarında %25 sınırı hiç uygulanmadı. **Kira artışında hangi ayın TÜFE oranı esas alınır?** Kanun metni belirli bir ay göstermez; "bir önceki kira yılında" TÜFE'deki 12 aylık ortalamalara göre değişim oranını esas alır. Uygulamada, yenileme ayından bir önceki ay için TÜİK'in açıkladığı 12 aylık ortalama oran kullanılır: Eylül 2026'da yenilenen kira için Ağustos 2026 verisi, Ekim 2026'da yenilenen kira için Eylül 2026 verisi. **Kira sözleşmesi 5 yılı doldu, artış nasıl belirlenir?** Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda yeni kira bedeli, taraflar anlaşmış olsa da, hâkim tarafından TÜFE 12 aylık ortalama değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirlenir (TBK m.344/3). Bu durumda TÜFE oranı yalnızca bir referanstır. **Yabancı para ile kira bedeli artırılabilir mi?** Sözleşmede kira bedeli yabancı para olarak kararlaştırılmışsa, 1567 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla, beş yıl geçmedikçe kira bedelinde değişiklik yapılamaz; beş yıl geçtikten sonra bedel, yabancı paranın değerindeki değişiklikler de göz önünde tutularak hâkim tarafından belirlenir (TBK m.344/4). ## Kaynaklar - 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.339, m.344, m.345; geçici m.1 ve m.2; 6217 s.K. geçici m.2) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6098.pdf) - TÜİK verisiyle Ağustos 2026 enflasyon rakamları (12 aylık ortalamalara göre %31,79) — Alomaliye (https://www.alomaliye.com/2026/09/03/enflasyon-rakamlari-tufe-agustos-2026/) - 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m.18/B (kira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk; yürürlük 01.09.2023) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6325.pdf) - Strateji ve Bütçe Başkanlığı — 2026 yılı Eylül ayı Tüketici ve Üretici Fiyat Gelişmeleri (05.10.2026) (https://www.sbb.gov.tr/2026-yili-eylul-ayi-tuketici-ve-uretici-fiyat-gelismeleri-aciklandi/) - Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu — Kira artış oranı hesaplama (uygulamadaki ay seçimi; ikincil kaynak) (https://www.kazimceylan.av.tr/kira-artis-orani-hesaplama) --- # Tapu Harcı Nasıl Hesaplanır? Binde 20, Harca Esas Değer ve Döner Sermaye URL: https://temerrut.com.tr/tapu-harci-hesaplama/ Güncelleme: 02.11.2026 Tapu harcı, gayrimenkul satışında alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı binde 20 oranıyla alınır. Harca esas değerin emlak vergisi değerinden düşük olamayacağı, 19.12.2025'ten beri eksik beyanda bir kat vergi ziyaı cezası uygulandığı, döner sermaye ücretinin nasıl bulunduğu ve harcı kimin ödediği; örnek hesaplarla. ## Kısaca Gayrimenkul satışında tapu harcı, alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı binde 20 (%2) alınır; ikisi birlikte harca esas değerin %4'üne ulaşır. Harca esas değer, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen satış bedelidir: beyan bu değerin altındaysa harç emlak vergisi değeri üzerinden hesaplanır. Harca ek olarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'ne bir döner sermaye işlem ücreti ödenir. Örneğin 4.000.000 TL'lik bir satışta alıcı da satıcı da 80.000 TL harç öder. Gerçek bedelden düşük beyan, 19.12.2025'ten beri eksik harcın yanında bir kat vergi ziyaı cezası doğurur. Bu yazı 06.10.2026 itibarıyla geçerli mevzuata göre hazırlanmıştır. ## Tapu harcı hangi oranla alınır? Oran, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (4) sayılı tarifenin "Tapu işlemleri" bölümünün 20. fıkrasının (a) bendinde yazılıdır. Bent, gayrimenkullerin ivaz karşılığında devir ve iktisabında harcı "devir eden ve devir alan için ayrı ayrı" öngörür. Kanunla getirilen oran binde 10'dur; Cumhurbaşkanı bu oranı bir katına kadar artırmaya, onda birine kadar indirmeye yetkilidir. Kanunun güncel metnindeki "uygulanan miktar" sütununda yazan oran binde 20'dir (2012/3735 sayılı Kararla binde 16,5'ten binde 20'ye çıkarıldı). Geçmişte bu oran konut ve işyerlerinde geçici kararlarla binde 15'e indirildi (2017/9973 sayılı Kararla 15.03.2017–30.09.2017 arasında; 2018/11674 sayılı Kararla 05.05.2018'den itibaren, sonradan uzatılarak). Bu indirimler sona ermiştir; 06.10.2026 itibarıyla uygulanan oran taraf başına binde 20'dir. Taraf | Oran | Dayanak Satıcı (devir eden) | Binde 20 (%2) | (4) sayılı tarife I-20/a Alıcı (devir alan) | Binde 20 (%2) | (4) sayılı tarife I-20/a Toplam | Binde 40 (%4) | — ## Harca esas değer: beyan bedeli mi, emlak vergisi değeri mi? Harcın matrahını 492 sayılı Kanun m.63 belirler: - Alt sınır: Harç, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen devir ve iktisap bedeli üzerinden hesaplanır (m.63/2). Emlak vergisi değeri, 1319 sayılı Kanun m.29'a göre belirlenen vergi değeridir (https://temerrut.com.tr/sozluk/emlak-vergisi/); bağlı olduğunuz belediyeden öğrenebilirsiniz. Nasıl bulunduğu için emlak vergisi nasıl hesaplanır yazısına bakın. - 7566 sayılı Kanun düzenlemesi: Tarifedeki ibare de aynı doğrultuda "emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen devir ve iktisap bedeli" olarak değiştirildi (7566 s.K. m.8); değişiklik 19.12.2025'te, yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. - Kat irtifaklı bağımsız bölüm: Harç, devir ve iktisap bedelinin tamamı üzerinden hesaplanır (m.63/3). - Kesirler: Harcın hesabında 10 TL'ye kadar olan matrah (https://temerrut.com.tr/sozluk/matrah/) kesirleri dikkate alınmaz (m.63). 1.234.567 TL'lik bedelde matrah 1.234.560 TL olur. - 2026 değerleri: 1319 sayılı Kanun geçici m.23'e göre emlak vergisi değeri esas alınarak uygulanan harçlarda da bu madde uyarınca belirlenen değerler dikkate alınır. 2026 vergi değeri 2025 değerinin üç katını geçemediği için tapu harcının alt sınırı da bu sınırlı değerdir. ## Örnek: 4.000.000 TL'lik satış Emlak vergisi değeri 1.800.000 TL olan bir konut 4.000.000 TL'ye satılıyor. Beyan, emlak vergisi değerinin üzerinde olduğundan harç beyan bedeli üzerinden alınır. Sayılar sitenin tapu harcı hesaplayıcısından alınmıştır (işlem tarihi 06.10.2026). Hesaplayıcı döner sermaye ücretini alıcının toplamına yazar; kanun bu ücretin kimde kalacağını belirlemez, taraflar paylaşımı sözleşmede kararlaştırır: Harca esas değer = 4.000.000,00 TL Alıcı harcı (binde 20) = 80.000,00 TL Satıcı harcı (binde 20) = 80.000,00 TL Döner sermaye (2026, katsayı 1) = 2.227,00 TL Alıcı toplam = 80.000,00 + 2.227,00 = 82.227,00 TL Satıcı toplam = 80.000,00 TL Toplam devir maliyeti = 162.227,00 TL Beyan emlak vergisi değerinin altında kalırsa matrah değişir. 2.000.000 TL beyan edilen ama emlak vergisi değeri 2.600.000 TL olan taşınmazda: Harca esas değer = 2.600.000,00 TL (beyan değil, emlak vergisi değeri) Alıcı harcı = 52.000,00 TL Satıcı harcı = 52.000,00 TL Toplam harç = 104.000,00 TL Hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/tapu-harci/) ## Döner sermaye ücreti Döner sermaye ücreti vergi ya da harç değil, TKGM Döner Sermaye İşletmesi'nin işlem karşılığı aldığı bedeldir. Tarife cetvelindeki gösterge, taşınmazın bulunduğu il ve ilçenin yöresel katsayısıyla çarpılır. 6083 sayılı Kanun m.8/3'e göre katsayılar il ve ilçelerin ekonomik durumu, nüfusu, işlem hacmi ve taşınmaz değerleri dikkate alınarak Bakanlıkça 0,30 ile 3,00 arasında belirlenir; tutarlar her yıl, takvim yılı başından geçerli olmak üzere VUK'a göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılır. TKGM'nin 2026 tarife cetvelinde satış işlemi göstergesi 2.227,00 TL'dir. Katsayısı 1 olan bir yerde tek bağımsız bölümün satışında ücret 2.227,00 TL, katsayısı 3 olan bir yerde 6.681,00 TL olur. Bölgenizin katsayısını tapu müdürlüğünden sorun; hesaplayıcıda katsayıyı elle girebilirsiniz. ## Harcı kim öder? Kanun harcı iki taraf için ayrı ayrı öngörür: alıcı kendi payını, satıcı kendi payını öder. Pratikte taraflar harcın tamamını ya da bir kısmını başka biçimde paylaşmak isteyebilir; bu iç düzenleme sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Satışa emlak işletmesi aracılık ediyorsa, Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesi alım satıma aracılık sözleşmesinde tapu harcı ve döner sermaye gibi masrafların alıcı ve satıcı arasındaki paylaşım usulünün yazılmasını şart koşar. Komisyon konusu için emlakçı komisyonu ne kadar yazısına bakın. Hesaplayıcıda "alıcı tamamını öder" seçeneği vardır: 4.000.000 TL'lik örnekte alıcının toplam yükü 162.227,00 TL, satıcınınki 0 olur. ## Eksik beyan: eksik harç ve bir kat ceza Tapuda işlemden sonra emlak vergisi değerinden daha düşük bir bedel üzerinden harç ödendiği ya da beyan edilen bedelin gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilirse aradaki farka isabet eden harç ikmalen veya re'sen tarh edilir. Bu harç için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'ndaki vergi ziyaı cezası uygulanır; 7566 sayılı Kanun m.6 ile ceza oranı %25'ten "bir kat"a çıkarıldı ve değişiklik 19.12.2025'te yürürlüğe girdi (492 s.K. m.63/4). Aynı fıkraya göre takdir komisyonu kararlarına dayanılarak bu fıkra uyarınca tarhiyat yapılamaz; tespit, beyan edilen bedelin gerçek durumu yansıtmadığını gösteren başka bilgi ve belgelere dayanmalıdır. Sayısal örnek: beyan 2.000.000 TL, emlak vergisi değeri 1.500.000 TL, gerçek bedel 3.000.000 TL olsun. Fark 1.000.000 TL'dir ve alıcı ile satıcının binde 20'şer paylarının toplamı (binde 40) üzerinden eksik harç doğar: Ödenen harç (beyan üzerinden) = 80.000,00 TL Eksik harç = 1.000.000,00 × 40 / 1.000 = 40.000,00 TL Vergi ziyaı cezası (bir kat) = 40.000,00 TL Fark için toplam yük = 80.000,00 TL (faiz hariç) Aynı fark 19.12.2025 öncesinde %25 oranıyla 10.000,00 TL ceza doğuracaktı; yani ceza tutarı dört katına çıkmıştır. Gerçek bedeli beyan etmek hem cezayı önler hem de ileride değer artışı kazancı hesabında alış ve satış bedelinizi belgelemenizi kolaylaştırır. ## Güvenli ödeme sistemi: tarih 01.12.2026 Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmeliğe 29.04.2026 tarihli Resmî Gazete'de (S. 33238) eklenen ödeme sistemi hükmü (ek m.1), satış bedelinin bir kısmı veya tamamı nakit, havale ya da elektronik fon transferiyle ödendiğinde bedelin, taşınmaz mülkiyeti ile bedelin eş zamanlı el değiştirmesini sağlayan Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden ödenmesini öngörür (Ticaret Bakanlığı duyurusu). 01.10.2026 tarihli Resmî Gazete'de (S. 33387) yayımlanan değişiklikle geçici maddedeki tarih 01.07.2026'dan 01.12.2026'ya ertelendi. Sistemin kapsamı, kullanım bedeli ve bedelin paylaşım usulü Ticaret Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve entegratör arasındaki protokolle belirlenecek. Bu protokoldeki tutarlar bu yazıda yer almaz; 01.12.2026'dan sonra yapacağınız bir satışta bedeli tapu müdürlüğünden ve bankanızdan ayrıca sorun. ## Tapuya gitmeden önce kontrol listesi - Emlak vergisi değerini öğrenin: Beyan bedelinden yüksekse harç bu değerden alınır. - Gerçek bedeli beyan edin: Düşük beyan eksik harç ve bir kat ceza getirir. - Harç paylaşımını yazın: "Harç kimde" sorusunu satış sözleşmesine ve emlakçı sözleşmesine ekleyin. - Döner sermaye için katsayıyı sorun: Tutar ilçeye göre değişir. - Kredi kullanıyorsanız: Peşinat ve ek masrafları birlikte planlayın: konut kredisi peşinatı ne kadar. Harç ve vergi uygulamaları somut olaya göre değişebilir; tutar büyükse ya da beyanla ilgili tereddüdünüz varsa tapu müdürlüğüne, vergi dairesine ya da bir mali müşavire danışın. ## Sık sorulan sorular **Tapu harcı kaç yüzde, kim öder?** Gayrimenkul satışında harç, devreden (satıcı) ve devralan (alıcı) için ayrı ayrı binde 20'dir; yani her taraf harca esas değerin %2'sini öder, toplam %4 eder (492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (4) sayılı tarife, I-20/a). Kanunun lafzı iki tarafı ayrı ayrı sorumlu tutar; taraflar kendi aralarında farklı bir paylaşım kararlaştırabilir, ancak bu, harcın hesabını değiştirmez. **Evi gerçek bedelinden düşük göstermek mümkün mü?** Hayır. Harç, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen bedel üzerinden hesaplanır. Beyan, emlak vergisi değerinin altındaysa harç emlak vergisi değeri üzerinden alınır. Tapuda işlemden sonra beyan edilen bedelin gerçeği yansıtmadığı tespit edilirse aradaki farka isabet eden harç ikmalen veya re'sen tarh edilir ve 19.12.2025'ten itibaren bu harç için vergi ziyaı cezası bir kat uygulanır (492 s.K. m.63/4, 7566 s.K. m.6). **Döner sermaye ücreti nedir, tapu harcına dahil mi?** Hayır, harçtan ayrıdır. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi'ne ödenen işlem ücretidir ve tarife cetvelindeki göstergenin taşınmazın bulunduğu yerin yöresel katsayısıyla çarpılmasıyla bulunur (6083 s.K. m.8/3). TKGM'nin 2026 tarife cetvelinde satış işlemi göstergesi 2.227,00 TL'dir; yöresel katsayıyı tapu müdürlüğünden öğrenin. **Konut kredisi kullanıyorum, ipotek için ayrıca harç öder miyim?** Konut finansmanı ve ipotek finansmanı kuruluşlarınca konut finansmanı kapsamında tesis edilen ipotek işlemleri harçtan istisnadır (492 s.K. m.59/o). Bu kapsamın dışındaki ipotek tesisinde, ipotekle sağlanan borç miktarı üzerinden (4) sayılı tarife I-7'deki binde 4,55 oranı uygulanır. Kredinizin istisna kapsamında olup olmadığını işlemden önce bankanıza sorun. ## Kaynaklar - 492 sayılı Harçlar Kanunu (m.59/o, m.63, (4) sayılı tarife I-7 ve I-20/a) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.492.pdf) - 7566 sayılı Kanun — Resmî Gazete 19.12.2025, S. 33112 (m.6, m.8, m.10, m.38) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251219-1.htm) - Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik — Resmî Gazete 14.10.2020, S. 31274 (m.16: tapu harcı ve döner sermaye paylaşımının sözleşmede yazılması) (https://www.turmob.org.tr/arsiv/mbs/resmigazete/31274-31274-2.pdf) - Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik — Resmî Gazete 01.10.2026, S. 33387 (ek m.1 ve geçici m.1: ödeme sistemi tarihi 01.12.2026) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/10/20261001-1-1.htm) - TKGM — 2026 Yılı Döner Sermaye Ücretlerine İlişkin Tarife Cetveli (https://www.tkgm.gov.tr/sites/default/files/2025-12/2026%20tarife%20ctv.pdf) - 6083 sayılı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Kanunu (m.8/3: yöresel katsayı 0,30–3,00, yıllık güncelleme) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6083.pdf) - Ticaret Bakanlığı — Taşınmaz satışlarında Güvenli Ödeme Sistemi duyurusu (https://ticaret.gov.tr/haberler/tasinmaz-satislarinda-guvenli-odeme-sisteminin-devreye-alinma-tarihi-1-ekim-2026ya-ertelendi) --- # Emlakçı Komisyonu Ne Kadar? Satışta %4 + KDV, Kiralamada Bir Aylık Kira URL: https://temerrut.com.tr/emlakci-komisyonu-hesaplama/ Güncelleme: 02.11.2026 Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik m.20'ye göre emlak işletmesi satışta KDV hariç satış bedelinin en fazla %4'ünü, kiralamada en fazla bir aylık kirayı hizmet bedeli olarak alabilir; aksi yazılmadıkça taraflar eşit paylaşır. Üst sınır, KDV, paylaşım, yetki belgesi, yazılı sözleşme şartı ve örnek hesaplar. ## Kısaca Yetki belgeli bir emlak işletmesinin alabileceği emlakçı komisyonu (yönetmelikteki adıyla hizmet bedeli), satışta KDV hariç satış bedelinin en fazla %4'ü, kiralamada en fazla bir aylık kira bedelidir; bu tutarlara KDV (https://temerrut.com.tr/sozluk/kdv/) ayrıca eklenir. Alım satıma ya da kiralamaya aracılık sözleşmesinde aksi kararlaştırılmadıkça hizmet bedeli iki taraf arasında eşit paylaşılır: satışta alıcı ve satıcı %2'şer, kiralamada kiracı ve kiraya veren yarı yarıya. Örneğin 4.000.000 TL'lik satışta üst sınır 160.000 TL + 32.000 TL KDV = 192.000 TL'dir; eşit paylaşımla her taraf 96.000 TL öder. Düzenleme Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik m.20'dedir (RG 05.06.2018; m.20, 14.10.2020 tarihli değişiklikle yeniden yazıldı). Bu yazı 06.10.2026 itibarıyla geçerli metne göre hazırlanmıştır. ## Yönetmelik komisyon için ne diyor? m.20 hizmet bedelini üç yönüyle sınırlar: - Satış: Hizmet bedeli oranı, alım satıma aracılık sözleşmesinde yer alan satış bedelinin KDV hariç yüzde dördünden fazla olamaz (m.20/1). - Kiralama: Hizmet bedeli, kiralamaya aracılık sözleşmesinde yer alan kira bedelinin KDV hariç bir aylık tutarından fazla olamaz (m.20/2). - Tek bedel: Alım satım veya kiralamaya aracılıkla birlikte ilişkili başka hizmetler de verilirse, ayrı sözleşme yapılmış olsa bile yalnızca bir hizmet bedeli alınabilir; alıcı ve satıcıyla ayrı ayrı yetkilendirme sözleşmesi yapılmışsa da yine tek bir bedel alınır ve sözleşmelerde bu üst sınırı aşmayacak biçimde yeniden belirlenir (m.20/3 ve 6). Bedelin paylaşımı için m.20/5, hizmet bedelinin alım satıma veya kiralamaya aracılık sözleşmesinde aksi kararlaştırılmadıkça taraflar arasında eşit paylaşılacağını söyler. Bir işletme başka bir işletmeyle hizmet ortaklığı içinde çalışmışsa da tek bir bedel alınır; bu bedel işletmeler arasında paylaşılır, size ikinci bir bedel yansıtılmaz (m.20/7). Hizmet bedeline hak kazanma anı da 14.10.2020'den beri yönetmelikte "yetkilendirme sözleşmesine konu hizmetin verilmesi" olarak yazılıdır (m.20/4); bedelin hangi aşamada ödeneceğini sözleşmede açıkça yazdırın. ## KDV nasıl eklenir? Üst sınırlar KDV hariç tutar üzerinden hesaplanır; işletme hizmet bedeline KDV ekler. Genel KDV oranı 10.07.2023'ten beri %20'dir (7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Resmî Gazete 07.07.2023, S. 32241); hesaplayıcı da bu oranı kullanır. Yani KDV dahil toplam, KDV hariç bedelin 1,20 katıdır. KDV'yi üst sınırın içinde saymak yerine, sınırı KDV hariç bedelle karşılaştırmak gerekir. ## Örnek hesaplar Aşağıdaki sayılar sitenin emlakçı komisyonu hesaplayıcısından alınmıştır (işlem tarihi 06.10.2026). 1. Satış, üst sınır, eşit paylaşım. Satış bedeli 4.000.000 TL, anlaşılan oran %4: Hizmet bedeli (KDV hariç) = 4.000.000,00 × %4 = 160.000,00 TL KDV (%20) = 32.000,00 TL Toplam (KDV dahil) = 192.000,00 TL Alıcı payı = 96.000,00 TL (80.000,00 + 16.000,00 KDV) Satıcı payı = 96.000,00 TL (80.000,00 + 16.000,00 KDV) 2. Kiralama, bir aylık kira. Aylık kira 30.000 TL, anlaşılan bedel bir aylık kira: Hizmet bedeli (KDV hariç) = 30.000,00 TL KDV (%20) = 6.000,00 TL Toplam (KDV dahil) = 36.000,00 TL Kiracı payı = 18.000,00 TL Kiraya veren payı = 18.000,00 TL 3. Üst sınırı aşan teklif. Aynı 4.000.000 TL'lik satışta emlakçı %5 isterse bedel 200.000 TL + 40.000 TL KDV = 240.000 TL olur. Bu, 160.000 TL'lik üst sınırı 40.000 TL aşar; aşan kısım yönetmeliğe aykırıdır. Tamamını alıcının ödemesi yazılı olarak kararlaştırılsa bile üst sınır değişmez. Hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/emlakci-komisyonu/) ## Yetki belgesi ve yazılı sözleşme Taşınmaz ticareti, yetki belgesine sahip işletmelerce yapılır (m.5). Belge, işletmenin bulunduğu yerdeki Ticaret İl Müdürlüğünce Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi üzerinden verilir; belge devredilemez. İşletmeye belge verilebilmesi için meslek odası kaydı, vergi mükellefiyeti ve sorumlu emlak danışmanının mesleki yeterlilik belgesi gibi şartlar aranır (m.6). Bu şartlar yönetmelik değişiklikleriyle güncellenebildiği için ayrıntı gerekiyorsa güncel metne bakın. Sizi ilgilendiren pratik noktalar şunlardır: - Yetkilendirme sözleşmesi yazılı olmak zorundadır. Hizmetler, iş sahibi ile işletme arasında yazılı yapılan yetkilendirme sözleşmesine dayanılarak verilir; sözleşme en az iki nüsha düzenlenir ve birer nüshası taraflarda kalır (m.15/1-2). Sözleşmede yetki belgesi numarası, verilecek hizmetler ve hizmet bedelleri, tarafların hak ve yükümlülükleri, sözleşmenin süresi yer alır. - Alım satıma ya da kiralamaya aracılık sözleşmesi ayrıca düzenlenir. Alım satımda en az üç nüsha düzenlenir; sözleşmede satış bedeli ve ödenme yöntemi, hizmet bedeli ve tapu harcı ile döner sermaye gibi masrafların alıcı ve satıcı arasında nasıl paylaşılacağı yazılır (m.16). Sözleşmeye uyuşmazlıkta yetkili mahkeme ve icra daireleri ile arabuluculuk veya tahkim gibi yollara ilişkin kayıtlar da konabilir (m.16/2-g). Harçlar için tapu harcı nasıl hesaplanır yazısına bakın. - Cayma bedeli ve ceza koşulu sınırlıdır. Kararlaştırılmışsa bunların oran ya da tutarı, işletmenin hizmet bedelini aşamaz (m.15/2-d, m.16/2-d). - Ev gösterme ücretsizdir. Taşınmaz gösterme belgesi her alıcı veya kiracı için ayrı düzenlenir; gösterme karşılığında bedel istenemez (m.19). - İlanda belge numarası bulunur. İşletme, ilanlarında yetki belgesi numarasını, işletme adını ve iletişim bilgisini kolay okunabilir biçimde yazar (m.14/2-i). Numarayı Bakanlığın internet sayfasından ya da Bilgi Sisteminden sorgulayabilirsiniz. - İşletmeyi devre dışı bırakmak bedeli ortadan kaldırmaz. Yetkilendirme sözleşmesi süresi içinde taşınmaz gösterme belgesini düzenleyen işletme bertaraf edilerek taşınmaz doğrudan iş sahibinden alınır ya da kiralanırsa, işletme yine hizmet bedeline hak kazanır (m.20/8). - İmzadan önce okuyun. İşletme, belgeleri imzalatmadan önce okumanız için yeterli süre vermek, hükümleri açıklamak ve imzalanan belgelerin birer suretini size teslim etmekle yükümlüdür (m.14/2-g). ## Kiralamada komisyon Kiralamada üst sınır kira bedelinin KDV hariç bir aylık tutarıdır. Kira bedeli artışı ayrı bir konudur: yenilenen kira dönemlerinde artış, TÜFE 12 aylık ortalama değişimiyle sınırlıdır; ayrıntı için kira artış oranı nasıl hesaplanır yazısına bakın. Hizmet bedeli kiralamaya aracılık sözleşmesinde yazılır (m.17); ödeme zamanını da bu sözleşmede netleştirin. ## Üst sınırı aşan ya da yetkisiz işlem: nereye başvurulur? Yönetmeliğin uygulanması ve şikâyetler konusunda Ticaret Bakanlığı denetim yetkisine sahiptir ve bunu Ticaret İl Müdürlükleri aracılığıyla da kullanabilir (m.22). Yönetmeliğe aykırı hareket edenler hakkında 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.18'de öngörülen idari para cezaları Bakanlıkça uygulanır. Aşan kısmı ödemeden önce işletmeye yönetmelik maddesini göstererek düzeltme isteyebilir, çözülmezse bulunduğunuz ildeki Ticaret İl Müdürlüğüne yazılı şikâyette bulunabilirsiniz. Ödenmiş bedelin geri istenmesi gibi hukuki yollar için bir avukata ya da baronuzun adli yardım bürosuna danışın. ## Alıcı için toplam maliyet Komisyon, ev alırken ödenen tek masraf değildir. Tapu harcı, döner sermaye, kredi kullanıyorsanız ekspertiz, tahsis ve sigorta masrafları eklenir. Peşinatı ve bu kalemleri birlikte planlamak için konut kredisi peşinatı ne kadar yazısına bakabilirsiniz. Bu yazı genel bilgi içindir; sözleşmenizdeki özel hükümler ve mevzuat güncellemeleri sonucu değiştirebilir. Tutar büyükse ya da taraflar anlaşamıyorsa bir avukattan görüş alın. ## Sık sorulan sorular **Emlakçı komisyonu yüzde kaç?** Satışta emlak işletmesinin alabileceği hizmet bedeli, alım satıma aracılık sözleşmesindeki satış bedelinin KDV hariç %4'ünü aşamaz; kiralamada kira bedelinin KDV hariç bir aylık tutarını aşamaz (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik m.20/1-2). Bu tutarlara ayrıca KDV eklenir. Taraflar daha düşük bir oran kararlaştırabilir; yüksek oran ise yönetmeliğe aykırıdır. **Emlakçı komisyonunu alıcı mı satıcı mı öder?** Aksi alım satıma ya da kiralamaya aracılık sözleşmesinde kararlaştırılmadıkça hizmet bedeli taraflar arasında eşit paylaştırılır (m.20/5). Satışta bu, toplam %4 üst sınırı kullanıldığında alıcı %2, satıcı %2 demektir; kiralamada kiracı ve kiraya veren bir aylık kiranın yarısını öder. Tamamının bir tarafa yüklenmesi aracılık sözleşmesinde böyle kararlaştırılırsa ve üst sınır aşılmadan mümkündür. **Emlakçıya ev gösterme ücreti ödemem gerekir mi?** Hayır. Yönetmelik m.19/4'e göre taşınmazı gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemez. Hizmet bedeli, yetkilendirme sözleşmesine konu hizmetin verilmesiyle doğar ve yukarıdaki üst sınırlarla sınırlıdır. **Emlakçının yetki belgesi olup olmadığını nasıl anlarım?** Yönetmelik m.5'e göre taşınmaz ticareti yetki belgesine sahip işletmeler tarafından yapılır; ilanlarda yetki belgesi numarası yer almalıdır (m.14/2-i). Ödemeden önce belge numarasını Ticaret Bakanlığı'nın internet sayfasından ya da Taşınmaz Ticareti Bilgi Sisteminden kontrol edebilirsiniz. Yönetmeliğe aykırı hareket edenler hakkında 6585 sayılı Kanun m.18'deki idari para cezaları Bakanlıkça uygulanır; somut uyuşmazlıkta bir avukata danışın. ## Kaynaklar - Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik — Resmî Gazete 05.06.2018, S. 30442 (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/06/20180605-9.htm) - Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik — Resmî Gazete 14.10.2020, S. 31274 (m.5, 6, 14, 15, 16, 19, 20 yeniden düzenlendi) (https://www.turmob.org.tr/arsiv/mbs/resmigazete/31274-31274-2.pdf) - Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik — Resmî Gazete 31.08.2023, S. 32295 (m.22/4: idari para cezaları) (https://www.turmob.org.tr/arsiv/mbs/resmigazete/32295-1.pdf) - Cumhurbaşkanı Kararı 7346 — KDV genel oranı %20 (RG 07.07.2023, S. 32241; yürürlük 10.07.2023), Alomaliye metin aynası (https://www.alomaliye.com/2023/07/07/katma-deger-vergisi-oranlari-karar-sayisi-7346/) --- # Emlak Vergisi Nasıl Hesaplanır? Oranlar, Vergi Değeri, 2026 Artış Sınırı ve Muafiyet URL: https://temerrut.com.tr/emlak-vergisi-hesaplama/ Güncelleme: 02.11.2026 Emlak vergisi = vergi değeri × binde oran. Konutta binde 1, işyerinde binde 2, arsada binde 3, arazide binde 1; büyükşehirlerde %100 artırımlı. 2026'da vergi değerinin 2025'e göre artışını sınırlayan geçici madde 23, tek mesken muafiyeti, iki taksitli ödeme ve örnek hesaplar. ## Kısaca Yıllık emlak vergisi vergi değeri × binde oran formülüyle bulunur. Oranlar meskenlerde binde 1, işyeri gibi diğer binalarda binde 2, arsada binde 3, arazide binde 1'dir; büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde hepsi %100 artırımlı uygulanır. Vergi iki eşit taksitte ödenir: Mart–Mayıs ve Kasım. 2026, yeni birim değerlerin uygulandığı takdir yılıdır; 7566 sayılı Kanunla (yürürlük 19.12.2025) yeniden düzenlenen geçici madde 23'e göre 2026 vergi değeri 2025 değerinin üç katını geçemez. Aynı kanunla sonraki yıllardaki artış yeniden değerleme oranının tamamına bağlandı. Bu yazı 06.10.2026 itibarıyla geçerli mevzuata göre hazırlanmıştır. ## Hangi oranlar uygulanır? Bina vergisinin oranı 1319 sayılı Kanun m.8'de, arazi ve arsa vergisinin oranı m.18'de yazılıdır. Büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlar için oranlar %100 artırımlıdır; Cumhurbaşkanı oranları yarısına kadar indirmeye ya da üç katına kadar artırmaya yetkilidir. Aşağıdaki tablo kanundaki oranları gösterir. Taşınmaz türü | Normal oran | Büyükşehir ve mücavir alan Mesken (konut) | Binde 1 | Binde 2 İşyeri ve diğer binalar | Binde 2 | Binde 4 Arsa | Binde 3 | Binde 6 Arazi | Binde 1 | Binde 2 Yeni inşa edilen bir binanın vergisi, arsasının (veya arsa payının) vergisinden az olamaz; bu hüküm inşaatın sona erdiği yılı izleyen bütçe yılından itibaren dört yıl uygulanır (m.8). ## Vergi değeri nasıl belirlenir? Vergi değeri (matrah (https://temerrut.com.tr/sozluk/matrah/)), arsa ve araziler için Vergi Usul Kanunu'na göre takdir komisyonlarının belirlediği asgari ölçüde birim değerlere; binalar için ise bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile arsa payı değerine dayanır (m.29). Takdir işlemleri dört yılda bir yapılır (m.9, m.11). Mükellefiyetin başlangıç yılını izleyen yıldan itibaren değer her yıl, o yıl için belirlenen yeniden değerleme oranı (https://temerrut.com.tr/sozluk/yeniden-degerleme-orani/) kadar artırılır. 7566 sayılı Kanun m.11 ile bu artış, önceki "yeniden değerleme oranının yarısı" yerine "yeniden değerleme oranında" uygulanmak üzere değiştirilmiştir. Vergi değerinde bin liraya, verginin hesabında bir liraya kadar olan kesirler dikkate alınmaz (m.29). 2026 değerleri ise yeni takdirle belirlendiği için bu yılın artışını aşağıdaki geçici madde 23 sınırlar. Emlak vergisi değeri yalnızca bu verginin değil, tapu harcının alt sınırının da dayanağıdır: harç, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen bedel üzerinden alınır. Ayrıntı için tapu harcı nasıl hesaplanır yazısına bakın. ## 2026 artış sınırı: geçici madde 23 7566 sayılı Kanun m.10 ile 1319 sayılı Kanunun geçici 23. maddesi yeniden düzenlendi. Madde şunu söyler: 2025 yılında 2026 için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri dikkate alınarak m.29'a göre 2026 için hesaplanan bina ve arazi vergi değerleri, 2025 yılına ait vergi değerlerinin iki kat fazlasını geçemez. "İki kat fazlası", 2025 değerine iki katının daha eklenmesi, yani 2025 değerinin üç katı demektir; 2025 vergi değeri 900.000 TL olan bir taşınmazın 2026 değeri en çok 2.700.000 TL olur (Seri No: 89 Tebliğ örneğiyle uyumlu). Aynı madde 2027, 2028 ve 2029 yıllarında bina ve arazi vergisi matrahlarının ve asgari birim değerlerin bu sınırlı değerler üzerinden hesaplanacağını, ayrıca emlak vergisi değeri esas alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer yükümlülüklerin de bu değerleri dikkate alacağını söyler. Sınır yalnızca emlak vergisini değil, bu değere bağlı harçları da etkiler. ## Örnek: sınır ve oran birlikte Büyükşehirdeki bir konutun 2025 vergi değeri 900.000 TL, belediyenin 2026 için hesapladığı sınırsız değer 3.500.000 TL olsun. Sayılar sitenin emlak vergisi hesaplayıcısından alınmıştır (vergi yılı 2026; 3.500.000 TL varsayımsal bir hesaplanan değerdir, kendi değerinizi belediyenizden öğrenin): Sınır = 900.000,00 × 3 = 2.700.000,00 TL Uygulanan vergi değeri = 2.700.000,00 TL (3.500.000,00 TL değil; fark 800.000,00 TL) Oran (büyükşehir, konut) = binde 2 Yıllık vergi = 2.700.000,00 × 2 / 1.000 = 5.400,00 TL Taksitler: 31.05.2026'ya kadar 2.700,00 TL + 30.11.2026'ya kadar 2.700,00 TL Aynı 2.700.000 TL vergi değerinde taşınmaz türüne ve konuma göre yıllık vergi şöyle değişir: Taşınmaz türü | Büyükşehir dışı | Büyükşehir ve mücavir alan Konut | 2.700,00 TL | 5.400,00 TL İşyeri | 5.400,00 TL | 10.800,00 TL Arsa | 8.100,00 TL | 16.200,00 TL Arazi | 2.700,00 TL | 5.400,00 TL Paylı mülkiyette malikler vergiyi hisseleri oranında öder; elbirliği mülkiyette ise vergiden müteselsilen sorumludur (m.3). Örneğin aynı büyükşehir konutunda %50 hisse için yıllık vergi 2.700,00 TL'dir. Hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/emlak-vergisi/) ## Tek mesken muafiyeti Kanunun 8. maddesi Cumhurbaşkanına, belirli gruplar için brüt 200 m²'yi geçmeyen tek meskende vergi oranını sıfıra kadar indirme yetkisi verir. 2006/11450 sayılı Karar (RG 29.12.2006) bu yetkiyi kullanarak oranı 2007 ve sonraki yıllar için sıfırlamıştır. Kapsam şöyledir: - Kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup 18 yaşını doldurmamış olanlar hariç, hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, - Gelirleri yalnızca kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret olanlar (emekliler), - Gaziler, engelliler, şehitlerin dul ve yetimleri. Şartlar: Türkiye sınırları içinde tek meskeniniz olacak (intifa hakkı dahil), brüt 200 m²'yi aşmayacak. Tek meskene hisseyle sahipseniz muafiyet hisseniz için uygulanır. Muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan meskenlerde (yazlık gibi) muafiyet yoktur. Geliri olmadığının belgelenmesinin usul ve esaslarını Maliye Bakanlığı belirler; muafiyet için vergiyi tarh eden belediyeye başvurun. Hesaplayıcıda aynı büyükşehir konutu için emekli, tek konut ve 120 m² girdisiyle yıllık vergi 0 TL çıkar. Brüt alan 250 m² olursa ya da konut dinlenme amaçlıysa muafiyet uygulanmaz ve vergi 5.400,00 TL'dir. ## Ne zaman ve nasıl ödenir? Kanun m.30'a göre emlak vergisi iki eşit taksitte ödenir: birinci taksit Mart, Nisan ve Mayıs aylarında, ikinci taksit Kasım ayı içinde. Hazine ve Maliye Bakanlığı ödeme aylarını bölgelerin özelliklerine göre değiştirebilir. 2026'da ikinci taksitin son günü 30.11.2026'dır. 06.10.2026 itibarıyla birinci taksit dönemi geçmiştir; ikinci taksit Kasım ayı sonuna kadar ödenir. Vergi değerini değiştiren bir olay (yeni bina, devir, vasıf değişikliği gibi) yaşandığında mükellefiyet, kanunda belirtilen hâllerde olayı izleyen bütçe yılından itibaren başlar (m.9); bildirim gereken durumlarda bildirim verilir (m.23). Taşınmazı satacaksanız, satışın vergisel sonuçları için değer artışı kazancı vergisi yazısına da göz atın. ## Değerli konut vergisi ayrıdır 1319 sayılı Kanunun 42 ila 44. maddelerinde emlak vergisinden ayrı olarak "değerli konut vergisi" düzenlenmiştir. Bu verginin 2026 yılında uygulanacak, m.42'deki alt sınır tutarı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 88) ile 17.711.000 TL olarak ilan edilmiştir (RG 31.12.2025, S. 33124 5. Mükerrer). Bu yazıdaki hesap yalnızca emlak vergisini kapsar; değeri yüksek konutlar için bu ayrı verginin şartlarını güncel mevzuattan ve belediyenizden kontrol edin. Bu yazı genel bilgi içindir; belediyenizin bildirimi ve somut durumunuz belirleyicidir. Muafiyet ve değer konularında belediyenize ya da bir mali müşavire danışın. ## Sık sorulan sorular **Emlak vergisi nasıl hesaplanır?** Yıllık emlak vergisi, taşınmazın vergi değeri ile oranın çarpımıdır (1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu m.7, m.8, m.17, m.18). Meskenlerde oran binde 1, diğer binalarda binde 2, arsada binde 3, arazide binde 1'dir; büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlarda bu oranlar %100 artırımlı uygulanır. Örneğin büyükşehirde 2.700.000 TL vergi değerli bir konut için yıllık vergi 2.700.000 × binde 2 = 5.400 TL'dir. **2026'da emlak vergisi ne kadar arttı, artış sınırı var mı?** 2026 vergi değerleri, 2025'te 2026 için takdir edilen yeni arsa ve arazi birim değerleriyle hesaplandı; ancak 1319 sayılı Kanun geçici madde 23 (7566 s.K. m.10, yürürlük 19.12.2025) uyarınca 2026 bina ve arazi vergi değerleri 2025 vergi değerlerinin iki kat fazlasını, yani üç katını geçemez. 2027, 2028 ve 2029 değerleri bu sınırlı değerler üzerinden hesaplanır; 7566 s.K. m.11 ile m.29'daki yıllık artış da yeniden değerleme oranının yarısı yerine tamamı olarak değiştirildi. Kendi taşınmazınızın vergi değerini belediyenizden öğrenebilirsiniz. **Emlak vergisi ne zaman ödenir?** Kanuna göre emlak vergisi iki eşit taksitte ödenir: birinci taksit Mart, Nisan ve Mayıs aylarında, ikinci taksit Kasım ayı içinde (m.30). 2026'da ikinci taksitin son günü 30.11.2026'dır. Hazine ve Maliye Bakanlığı ödeme aylarını bölgelerin özelliklerine göre değiştirebilir; kendi belediyenizin takvimini kontrol edin. **Tek evi olan emekli emlak vergisi öder mi?** Gelirleri yalnızca kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret olanlar (emekliler), hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, gaziler, engelliler ile şehitlerin dul ve yetimleri için Türkiye'de brüt 200 m²'yi geçmeyen tek meskenlerinde bina vergisi oranı 2007'den itibaren sıfıra indirilmiştir (1319 s.K. m.8/2, 2006/11450 sayılı Karar). Muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan meskenlerde bu hüküm uygulanmaz; belgelendirme usulünü belediyenize sorun. ## Kaynaklar - 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu (m.3, 7, 8, 9, 17, 18, 23, 29, 30; geçici m.23) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1319.pdf) - 7566 sayılı Kanun — Resmî Gazete 19.12.2025, S. 33112 (m.10: geçici madde 23; m.11: madde 29) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251219-1.htm) - Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 89) — Resmî Gazete 31.12.2025, S. 33124 (5. Mükerrer) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251231M5.htm) - Bakanlar Kurulu Kararı 2006/11450 — Resmî Gazete 29.12.2006, S. 26391 (tek mesken, vergi oranı sıfır) (https://aile.gov.tr/eyhgm/mevzuat/ulusal-mevzuat/bakanlar-kurulu-kararlari/20-12-2006-tarihli-ve-2006-11450-sayili-bakanlar-kurulu-karari/) - Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 89) — geçici madde 23 örnekleri (Alomaliye metin aynası) (https://www.alomaliye.com/2025/12/31/emlak-vergisi-kanunu-genel-tebligi-seri-no-89/) - Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 88) — 2026 değerli konut vergisi tutarı (Alomaliye metin aynası) (https://www.alomaliye.com/2025/12/31/emlak-vergisi-kanunu-genel-tebligi-seri-no-88-2026-degerli-konut-vergisi/) --- # FED Nedir? Yapısı, FOMC, Federal Fon Oranı ve Türkiye’ye Etkisi URL: https://temerrut.com.tr/fed-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 FED, ABD'nin merkez bankası sistemidir: 7 üyeli Board, 12 bölge bankası ve faiz kararlarını veren FOMC'dan oluşur. Çift görevi, federal fon oranının nasıl belirlendiği ve FED kararlarının kur, sermaye akımları ve altın üzerindeki olası etkileri anlatılıyor. ## Kısaca FED FED, ABD'nin merkez bankası sistemi olan Federal Reserve System'in kısaltmasıdır. Kurumun para politikası kararlarını veren organı, Federal Open Market Committee (FOMC) adlı komitedir. Komite, federal fon oranı için bir hedef aralık belirler; bu oran dünya finansal piyasaları için bir referans niteliği taşır. Türkiye'ye etkisi doğrudan değil, kur, sermaye akımları ve risk iştahı kanallarından dolaylı olarak ortaya çıkar. Türkiye'nin kendi merkez bankasını merkez bankası nedir yazısında bulabilirsiniz. ## FED'in yapısı nasıl? FED'in işleyişi, ABD'de 1913 tarihli Federal Reserve Act'e dayanır. Sistem üç ana unsurdan oluşur: - Board of Governors (Guvernörler Kurulu): Washington'da bulunan Board'un 7 üyesi vardır. Üyeler ABD Başkanı tarafından aday gösterilir, Senato tarafından onaylanır ve 14 yıllık kademeli dönemlerle görev yapar. Başkan ve Başkan Yardımcısı bu görevlerde dört yıllık dönemlere atanır. - 12 Federal Rezerv Bankası: ABD'yi bölgelere bölen, her biri bir coğrafi bölgeye hizmet eden bankalardır; toplam 24 şube ile desteklenir. - FOMC: Para politikası kararlarını veren komitedir. 12 oy hakkı olan üyesinden 7'si Board üyesi, 1'i New York Federal Rezerv Bankası başkanı, 4'ü diğer bölge bankası başkanlarından dönüşümlü görev yapan kişilerdir. Oy hakkı olmayan diğer bölge bankası başkanları da toplantılara katılır ve görüşlerini bildirir. FED'in kendi tanımıyla beş temel işlevi vardır: para politikasını yürütmek, finansal sistemin istikrarını gözetmek, finansal kuruluşları denetleyip düzenlemek, ödeme ve mutabakat sistemlerinin güvenliğini sağlamak, tüketicinin korunmasını ve toplum kalkınmasını desteklemek. ## Çift görev ve %2 hedefi nedir? Federal Reserve Act m.2A, FED'in para ve kredi büyüklüklerini ekonominin uzun vadeli üretim potansiyeline uygun biçimde büyütmesini ve böylece azami istihdam, fiyat istikrarı ve ılımlı uzun vadeli faiz oranları hedeflerini desteklemesini ister. Uygulamada ilk ikisi, yani istihdam ve fiyat istikrarı, çift görev olarak anılır. Çift görev, FED'in karar verirken iki ayrı ölçütü birlikte gözetmesi demektir: işsizlik yükseliyorsa faiz indirimi, enflasyon yüksekse faiz artışı akla gelir; ikisi aynı anda bozulursa denge kurmak güçleşir. FED, uzun vadede kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksindeki yıllık %2 artışın görevle en uyumlu enflasyon düzeyi olduğunu belirtir. Enflasyonun ölçümünü ve Türkiye'de TÜFE'nin nasıl işlediğini enflasyon hesaplama yazısında bulabilirsiniz. ## Federal fon oranı nasıl belirlenir? Federal fon oranı, mevduat kuruluşlarının birbirlerine gecelik olarak rezerv bakiyesi borç verdiği faizdir. FOMC bu oranı doğrudan "yazmaz"; bir hedef aralık açıklar ve FED bu aralığı politika araçlarıyla uygular. Araçlar arasında açık piyasa işlemleri, rezerv bakiyelerine ödenen faiz, gecelik ters repo işlemleri ve iskonto penceresi bulunur. TCMB'nin bir hafta vadeli repo ihalesini politika faizi olarak kullanması gibi, FED de kısa vadeli faizleri belirli bir aralıkta tutmaya çalışır. FOMC yılda en az sekiz kez toplanır. 2026 takvimi şöyledir: Toplantı | Tarih Ocak | 27-28 Ocak Mart | 17-18 Mart Nisan | 28-29 Nisan Haziran | 16-17 Haziran Temmuz | 28-29 Temmuz Eylül | 15-16 Eylül Ekim | 27-28 Ekim Aralık | 8-9 Aralık 16 Eylül 2026 toplantısında Komite, hedef aralığı çeyrek puan artırarak %3,75-4,00'a yükseltmiştir; karar 12-0 oyla alınmıştır. Metinde adımın enflasyonun Komite'nin %2 hedefine daha zamanında dönmesini destekleyeceği belirtilir. Bir sonraki karar için Ekim toplantısını FED'in internet sitesinden izleyin. ## FED kararı Türkiye'yi nasıl etkiler? FED'in faizi yalnızca ABD'deki kredileri ilgilendirmez; dolar cinsi varlıkların getirisi dünya genelinde karşılaştırma ölçütüdür. Etkiler genellikle şu kanallardan anlatılır: - Sermaye akımları: TCMB'nin Mayıs 2026 Finansal İstikrar Raporu, gelişmekte olan ülkelere yönelik fon akımlarının küresel risk iştahındaki değişimlere bağlı olarak dalgalı seyrettiğini belirtir. Aynı raporda, portföy hareketlerinde ABD dolarının seyri, emtia fiyatları ve ticaret politikaları gibi etkenlerin öne çıktığı söylenir. ABD faizleri yükseldiğinde bazı yatırımcılar gelişmekte olan ülke varlıklarından daha güvenli ya da getirisi artmış dolar varlıklarına kayabilir. - Kur: Aynı rapor, küresel risk iştahındaki dalgalanmaların gelişmekte olan ülkelerin CDS primlerinde (https://temerrut.com.tr/sozluk/cds-risk-primi/) ve kur oynaklığında artışa yol açtığını, ABD dolarındaki değerlenmenin ise küresel finansal koşulları sıkılaştırdığını belirtir. Dolar/TL (https://temerrut.com.tr/sozluk/doviz-kuru/) de bu değişimlerden etkilenebilir; TL'nin değeri aynı zamanda Türkiye'deki enflasyon, TCMB politikası ve risk algısına bağlıdır. - Altın: Ons altın (https://temerrut.com.tr/sozluk/ons-altin/) ABD doları cinsinden fiyatlanır. ABD faizleri yükseldiğinde faiz getirmeyen altın tutmanın fırsat maliyeti artar, dolar güçlendiğinde ise dolar dışı alıcı için altın pahalılaşır; bu yüzden altın fiyatı ile ABD faizleri ve dolar arasında zaman zaman ters yönlü ilişki gözlenir. Bu bir kural değildir; jeopolitik gelişmeler, güvenli liman talebi ve merkez bankası alımları gibi başka etkenler de fiyatı belirler. - Dış finansman maliyeti: Dış borçlanan bankaların ve şirketlerin maliyeti, ABD faizleri ve risk primleriyle birlikte değişir. Faizin maliyet etkisini paranın maliyeti yazısında inceleyebilirsiniz. ### Kapsanmamış faiz paritesi ne söyler? TCMB, aynı vadeli ve risksiz iki varlık için yerli getirinin, yabancı getiri ile yerli paranın beklenen değer kaybı ve risk priminin toplamına eşit olması gerektiğini anlatır: r = r* + ΔE + RP. Buna göre yerli para cinsinden varlıkların risk primi artarsa bu varlıklara talep azalır ve yerel para değer kaybeder. FED faizi artınca r* yükselir; denklemin eşit kalması için yerli faiz, beklenen kur artışı ya da risk priminden biri değişmelidir. Bu, Türkiye'de merkez bankası kararlarının neden dış faizlerle birlikte okunduğunu açıklar. ## Örnek: faiz farkı ve başabaş kur Aşağıdaki hesap yalnızca mekanizmayı göstermek için kurulmuş bir senaryodur; gerçek kur ya da ürün faizi değildir. Varsayım: 1 yıllık TL faizi %37, dolar faizi %4, başlangıç kuru 1 ABD doları = 40,00 TL. Artış ve değişim adımları sitedeki yüzde hesaplayıcısıyla alınmış, başabaş kur ise iki vade sonu tutarının birbirine bölünmesiyle bulunmuştur: TL tarafı: 100.000,00 TL × %37 artış = 137.000,00 TL Dolar tarafı: 100.000 / 40 = 2.500 USD; 2.500 × %4 artış = 2.600,00 USD Başabaş kur: 137.000 / 2.600 = 52,69 TL Kur artışı: 40,00 → 52,69 = +%31,73 Senaryoya göre dolar/TL yıl boyunca %31,73'ten fazla artarsa dolar tarafı TL faizini geride bırakır, daha az artarsa TL faizi önde kalır. Bu hesap vergi, komisyon ve kur farkını dikkate almaz; amaç, faiz farkı ile beklenen kur artışının birbirine nasıl bağlandığını göstermektir. Dolar faizi artarsa başabaş kur aşağı iner: aynı senaryoda %5 dolar faizinde başabaş kur artışı %30,48'dir. Böylece FED'in faiz kararı, yurt dışından gelen sermayenin hangi kur beklentisiyle TL varlıklarını tutacağı hesabını değiştirir. Merkez bankalarının bu tabloyu yönlendirme araçlarını merkez bankası nedir, parayı çıkaran sistemin tarihini ise para nedir yazısında bulabilirsiniz. ## Sık sorulan sorular **FED ne demek, kısaltması nedir?** FED, ABD'nin merkez bankası olan Federal Reserve System'in (Federal Rezerv Sistemi) kısaltmasıdır. Sistem, 1913 tarihli Federal Reserve Act ile kurulmuştur. Üç ana unsuru Washington'daki Board of Governors, 12 Federal Rezerv Bankası ve para politikası kararlarını veren Federal Open Market Committee'dir (FOMC). **FOMC kimlerden oluşur, yılda kaç kez toplanır?** FOMC'nin 12 oy hakkı olan üyesi vardır: Board'un 7 üyesi, New York Federal Rezerv Bankası başkanı ve diğer 11 bölge bankası başkanından dönüşümlü olarak görev yapan 4 kişi. Komite yılda en az sekiz kez toplanır. 2026 takviminde son iki toplantı 27-28 Ekim ve 8-9 Aralık'tır. **FED'in çift görevi nedir?** FED'in para politikası hedefleri Federal Reserve Act m.2A'da azami istihdam, fiyat istikrarı ve ılımlı uzun vadeli faiz oranları olarak sayılır; uygulamada azami istihdam ve fiyat istikrarına dayalı bu yapıya çift görev (dual mandate) denir. FED, uzun vadede yıllık %2 enflasyonun (kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi ile ölçülen) bu görevle en uyumlu düzey olduğunu belirtir. **Federal fon oranı nedir, şu an kaç?** Federal fon oranı, mevduat kuruluşlarının birbirlerine gecelik olarak rezerv bakiyesi borç verirken uyguladığı faizdir. FOMC bu oran için bir hedef aralık belirler. 16 Eylül 2026'daki toplantıda Komite hedef aralığı çeyrek puan artırarak %3,75-4,00'a yükseltmiştir; karar 12-0 oyla alınmıştır. Güncel aralığı FED'in internet sitesinden kontrol edin. **FED faiz kararı Türkiye'yi neden etkiler?** ABD faizleri küresel finansal koşulların ve yatırımcıların risk iştahının önemli bir bileşenidir. TCMB'nin Finansal İstikrar Raporu, gelişmekte olan ülkelere yönelik fon akımlarının küresel risk iştahına duyarlı olduğunu ve ABD dolarının seyrinin portföy hareketlerinde belirleyici olduğunu belirtir. Etki her dönemde aynı yönde ve aynı büyüklükte olmaz; Türkiye'nin kendi enflasyonu, TCMB'nin politikası ve risk primi de sonucu belirler. ## Kaynaklar - Federal Reserve Board — The Fed Explained (https://www.federalreserve.gov/aboutthefed/the-fed-explained.htm) - Federal Reserve Board — Structure of the Federal Reserve System (https://www.federalreserve.gov/aboutthefed/structure-federal-reserve-system.htm) - Federal Reserve Board — Federal Open Market Committee (https://www.federalreserve.gov/monetarypolicy/fomc.htm) - Federal Reserve Board — FOMC Meeting Calendars (2026) (https://www.federalreserve.gov/monetarypolicy/fomccalendars.htm) - Federal Reserve Board — FOMC Statement, 16 Eylül 2026 (https://federalreserve.gov/newsevents/pressreleases/monetary20260916a.htm) - Federal Reserve Act Section 2A — Monetary Policy Objectives (https://www.federalreserve.gov/aboutthefed/section2a.htm) - Federal Reserve Board — What is inflation and how does the Fed evaluate changes in the rate of inflation? (https://www.federalreserve.gov/faqs/economy_14400.htm) - TCMB — Finansal İstikrar Raporu 2026-I (22 Mayıs 2026) (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/559f289f-e867-459e-a485-bb8a450da29e/Tam+Metin.pdf?MOD=AJPERES) - TCMB — 100 Soruda Merkez Bankacılığı (kapsanmamış faiz paritesi) (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/2d9f2c1d-18eb-4124-8fd9-a4ea189a24ad/100+Soruda+TCMB+web.pdf?MOD=AJPERES) --- # Para Nedir? İşlevleri, Tarihçesi, Para Arzı ve Dijital Türk Lirası URL: https://temerrut.com.tr/para-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 Para; değişim aracı, hesap birimi ve değer saklama aracıdır. Mal paradan altın standardına, Bretton Woods'tan itibari paraya tarihçe, kaydi paranın nasıl oluştuğu, M1-M2-M3 para arzı tanımları ve TCMB'nin dijital Türk lirası çalışmaları anlatılıyor. ## Kısaca para Para, bir ekonomide mal ve hizmet alışverişinde herkesçe kabul edilen ödeme aracıdır. Üç işlevi vardır: değişim aracı, hesap birimi ve değer saklama aracı. Günümüzde paralar altın ya da gümüş gibi bir madene bağlı değildir; geçerliliklerini parayı çıkaran devletten ve merkez bankasından alırlar, buna itibari (fiat) para denir. Türkiye'de banknot ihracı imtiyazı yalnızca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'ndadır (1211 sayılı Kanun m.1, m.4/II-a); bu kurumun nasıl çalıştığını merkez bankası nedir yazısında bulabilirsiniz. ## Paranın üç işlevi nedir? TCMB'nin 100 Soruda Merkez Bankacılığı yayını, geleneksel paranın üç temel işlevini şöyle sayar: - Değişim aracı: Herkes tarafından kabul edilen para, takas ihtiyacını ortadan kaldırır. Ekmek almak için elinizde fırıncının istediği başka bir mal bulunması gerekmez. - Hesap (ölçü) birimi: Değişime konu olan bütün mal ve hizmetlerin değeri para cinsinden ifade edilir; farklı malların fiyatları böylece karşılaştırılabilir. - Değer saklama aracı: Bugün harcanmayan para, harcama gücünü gelecekteki bir tarihe taşır. Bu işlev tasarruf etmenin temelidir. Bu işlevler paranın değerini korumasına bağlıdır. TCMB'ye göre fiyatların hızla yükseldiği (enflasyon (https://temerrut.com.tr/sozluk/enflasyon/)) bir ortamda paranın satın alma gücü düşer, ulusal paraya güven azalır ve para değişim ile değer saklama işlevlerini yerine getiremez hâle gelir; bunun sonucu, satın alma gücünü daha iyi koruyan yabancı paraya yönelme, yani dolarizasyondur. Faiz bu aşınmayı telafi etmenin bir yoludur; enflasyonun etkisini ayrıca enflasyon hesaplama yazısında görebilirsiniz. ## Para nasıl evrildi? Para, toplumların takas zorluklarını aşmak için geliştirdiği bir araçtır. Çıkış noktası kendi başına değeri olan mallar ve değerli madenlerdi; zamanla bunların yerini sikkeler, kâğıt paralar ve en sonunda hesaplardaki kayıtlar aldı. Türkiye ve dünya için bazı dönüm noktaları şöyledir: Tarih | Gelişme 1840 | Osmanlı Devleti'nin Kaime-i Nakdiye-i Mutebere adlı kâğıt paraları dolaşıma çıkardığı yıl 11 Haziran 1930 | TBMM'nin 1715 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nu kabul etmesi 3 Ekim 1931 | TCMB'nin faaliyete başlaması Temmuz 1944 | Bretton Woods konferansı: IMF ve Dünya Bankası kuruldu, dolar altına dönüşebilen tek para olarak kabul edildi 15 Ağustos 1971 | ABD Başkanı Nixon'un doların altına çevrilebilirliğini askıya alması; sabit kur sistemi çözülmeye başladı 1 Ocak 2005 | Türkiye'de Yeni Türk Lirası'na geçiş (1.000.000 TL = 1 YTL, 5083 sayılı Kanun) 1 Ocak 2009 | "Yeni" ibaresinin kaldırılması (4/4/2007 tarihli ve 2007/11963 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı) TCMB'nin anlatımına göre Birinci Dünya Savaşı öncesinde hemen her yerde basılan paraların değerli maden olarak karşılığı vardı; kâğıt parayı getirene karşılığı ödenmesi taahhüt ediliyordu. Bu sistem savaştan sonra uygulanamamaya başladı. 1944'te ABD'nin Bretton Woods kasabasında 44 ülkenin katıldığı konferansta ABD doları altına dönüşebilen tek para birimi kabul edildi ve 1 ons altın 35 dolara sabitlendi. IMF, bu sabit kur sisteminin merkezindeki dolar ve altın etrafında şekillenen düzeni denetlemekle görevlendirildi. 1971'deki askıyla birlikte düzen çözülmeye başladı; Mart 1973'te Avrupa Topluluğu'nun altı üyesi paralarını birbirine bağlayıp doların karşısında birlikte dalgalanmaya bıraktı ve bu, sabit kur sisteminden bugünkü dalgalı kur düzenine geçişin işareti oldu. Günümüzde ise para altın ya da gümüşe dayandırılmaz; itibari paradır. ## Kaydi para nasıl oluşur? Kâğıt ve madeni para, bugün ekonomideki paranın yalnızca bir bölümüdür. Geri kalanı bankalardaki hesap bakiyeleridir; buna kaydi para denir. TCMB'ye göre bankalar, mevduat olarak topladıkları paranın zorunlu karşılık olarak tutulması gereken kısmı dışındaki bölümünü kredi olarak vererek kaydi para yaratır. Bankaların gönüllü olarak serbest rezerv tutması ise yarattıkları kaydi paranın azalması sonucunu doğurur. Bankacılığın işleyişi için banka nasıl çalışır yazısına bakabilirsiniz. Basit bir anlatım için ilk adım şöyle gösterilebilir. Aşağıdaki oran varsayımdır; gerçek zorunlu karşılık oranları TCMB tarafından yükümlülüğün türüne, vadesine ve para birimine göre belirlenir: Mevduat: 10.000,00 TL Zorunlu karşılık (%10): 1.000,00 TL Kredi verilebilen kısım: 9.000,00 TL Bu yalnızca ilk adımdır; verilen kredi başka bir bankada yeniden mevduata dönüşebilir ve süreç küçülerek sürer. TCMB ayrıca, modern merkez bankacılığında para politikasının paranın miktarı belirlenerek değil, parayı elde etmenin maliyeti, yani faiz belirlenerek yürütüldüğünü vurgular; dolaşımdaki nakit miktarı da temel olarak bireylerin ve bankaların nakit talebiyle oluşur. ## Para arzı: M1, M2 ve M3 Para arzı, ekonomide belirli bir anda bulunan toplam para stokudur. TCMB, parasal sektörün yükümlülüklerini likidite derecesine göre üç ana tanımda toplar: Büyüklük | Kapsam M1 | Dolaşımdaki para + vadesiz mevduat (TL ve yabancı para) M2 | M1 + vadeli mevduat (TL ve yabancı para) M3 | M2 + repo yoluyla sağlanan fonlar + para piyasası fonları + bankaların yurt içinde TL olarak ihraç ettiği, orijinal vadesi 2 yıla kadar olan tahvil ve bonolar M1 en dar ve en likit tanımdır; M3 en geniş tanımdır. TCMB, 2024/11 tarihli düzenlemeyle ve Temmuz 2024 verisinden başlayarak elektronik para kuruluşlarının TCMB nezdinde bloke edilen e-para fonu bakiyesini de vadesiz mevduat kapsamında para arzına dahil etmiştir. Para arzı istatistikleri TCMB tarafından haftalık ve aylık yayımlanır. ## Dijital para ve dijital Türk lirası Dijital para başlığı altında iki farklı kavram vardır. Birincisi, kripto varlıklar: merkez bankası yükümlülüğü olmayan, blokzincir gibi dağıtık defter teknolojilerini kullanan varlıklardır. Türkiye'de bu varlıkların ödemelerde doğrudan veya dolaylı kullanılması, TCMB'nin Resmî Gazete'de 16.04.2021'de yayımlanan ve 30.04.2021'de yürürlüğe giren yönetmeliğiyle yasaklanmıştır. İkincisi merkez bankası dijital parasıdır. TCMB'nin 24 Kasım 2025 tarihli İkinci Faz İlerleme Raporu'na göre dijital para, merkez bankasının çıkardığı paranın dijital biçimidir; dijital Türk lirası, Türk lirasından farklı bir para birimi değil, onun yeni bir biçimidir ve değeri banknot ve kaydi paranınkiyle aynıdır. Rapordan öne çıkanlar: - Dijital para bir kripto varlık değildir; merkez bankası yükümlülüğünde, itibari para niteliğinde olacaktır. - İşlemler finansal aracı kurumlar üzerinden yapılacaktır; merkez bankası ihraçtan, finansal aracı kurumlar kullanıcıların erişiminden sorumlu olacaktır (iki katlı yapı). - Birinci faz 2023 sonunda tamamlanmış, ikinci fazda programlanabilir ve çevrimdışı ödemeler üzerinde çalışılmaktadır. Faiz verilip verilmeyeceğine ilişkin nihai karar verilmemiştir; ana senaryo faiz verilmeyen bir modeldir. - Tedavül kararı henüz verilmemiştir. İkinci faz tamamlandıktan sonra karar verilmesi halinde yasal düzenlemelerin de yürütüleceği üçüncü faza geçilmesi hedeflenmektedir. Projeye piyasa katılımı da sürüyor: TCMB'nin 3 Ağustos 2026 tarihli duyurusuna göre dijital Türk lirası ekosistemine katılım çağrısına 85 proje başvurusu yapıldı; 12 banka ile 6 ödeme ve elektronik para kuruluşunun 23 projesi, geliştirme çalışmaları ve test ortamı (sandbox) denemelerinin yapılacağı aşamaya seçildi. Bu, ürünün kullanıma sunulduğu anlamına gelmez; tedavül kararı henüz yoktur. TCMB'nin raporuna göre dijital para tutma limitleri mevcut kullanıcı davranışlarıyla uyumlu belirlendiğinde dijital Türk lirasının tedavülü sistemik bir risk oluşturmamaktadır. Bu nedenle bugün sahip olabileceğiniz bir "dijital TL" ürünü yoktur; bankaların sunduğu hesaplar ve uygulamalar dijital Türk lirası değil, kaydi paradır. ## Örnek: paranın değer saklama işlevi Değer saklama işlevini sayıyla görmek için sitedeki enflasyon hesaplayıcısı kullanılabilir. TÜİK TÜFE serisine göre 2015 yıl sonundaki 100.000 TL, 2025 yıl sonu fiyatlarıyla ne kadar eder? 2015 sonu: 100.000,00 TL Kümülatif TÜFE: %1.203,61 (fiyat çarpanı × 13,0361) 2025 sonu karşılığı: 1.303.614,29 TL Paranın değer kaybı: %92,33 (1 − 1 / 13,0361) Başka bir deyişle 2015'te yastık altında tutulan 100.000 TL, on yıl sonra aynı sepetin ancak %7,67'sini alabilir (100 − 92,33); 2015 fiyatlarıyla alınabilen sepet için 2025 sonunda 1.303.614,29 TL gerekir. Bu, paranın değer saklama işlevinin enflasyonla nasıl aşındığını gösterir. Kendi tutar ve dönemlerinizle hesaplamak için Enflasyon hesaplayıcısını (https://temerrut.com.tr/hesaplama/enflasyon/) kullanabilirsiniz. Paranın bir de fiyatı vardır; bu fiyatı, yani faizi ve fırsat maliyetini paranın maliyeti yazısında inceleyebilirsiniz. ## Sık sorulan sorular **Paranın işlevleri nelerdir?** TCMB'nin 100 Soruda Merkez Bankacılığı yayınına göre paranın üç temel işlevi vardır: değişim aracı (herkesçe kabul gören ödeme aracı), ölçü ya da hesap birimi (mal ve hizmetlerin değerinin para cinsinden ifade edilmesi) ve değer saklama aracı (bugün harcanmayan paranın harcama gücünü sonraya taşıması). TCMB, yüksek enflasyon ortamında paraya duyulan güven azaldığı için ulusal paranın değişim ve değer saklama işlevlerini yerine getiremediğini belirtir. **İtibari para (fiat para) ne demektir?** İtibari para, altın ya da gümüş gibi değerli bir madene dayandırılmayan, geçerliliğini parayı çıkaran devletten ve merkez bankasından alan paradır. TCMB, bugün kâğıt paranın gerçek değerinin yalnızca kâğıt ve mürekkep değeri olduğunu, paranın karşılığının devletin itibarı olduğunu açıklar. **Kaydi para nedir?** Kaydi para, fiziksel banknot ve madeni para olarak değil, banka hesaplarındaki bakiye olarak bulunan paradır. TCMB'ye göre bankalar topladıkları mevduatın zorunlu karşılık olarak tutulması gereken kısmı dışındakini kredi olarak vererek ekonomide kaydi para yaratır. **M1, M2 ve M3 ne anlama gelir?** TCMB'nin tanımına göre M1 dolaşımdaki para ile vadesiz mevduattır (TL ve yabancı para). M2, M1'e vadeli mevduatın eklenmesiyle oluşur. M3 ise M2'ye repo yoluyla sağlanan fonlar, para piyasası fonları ve bankaların yurt içinde TL olarak ihraç ettiği, orijinal vadesi 2 yıla kadar olan tahvil ve bonoların eklenmesiyle bulunur. Numara büyüdükçe daha az likit araçlar kapsama girer. **Dijital Türk lirası çıktı mı?** Hayır. TCMB'nin 24 Kasım 2025 tarihli İkinci Faz İlerleme Raporu'na göre dijital Türk lirası bir Ar-Ge projesidir; birinci faz 2023 sonunda tamamlanmış, ikinci faz sürmektedir. Tedavül kararı verilmesi halinde yasal düzenlemelerin de yürütüleceği üçüncü faza geçilmesi hedeflenmektedir. Rapor, dijital Türk lirasının Türk lirasından farklı bir para birimi değil, onun dijital biçimi olacağını ve kripto varlık olmadığını belirtir. Ağustos 2026'da ekosisteme katılım çağrısında seçilen 23 projenin geliştirme ve test aşamasına geçeceği duyurulmuştur; bu da tedavül kararı anlamına gelmez. ## Kaynaklar - TCMB — 100 Soruda Merkez Bankacılığı (para arzı, kaydi para, itibari para, Bretton Woods, Osmanlı kaimesi) (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/2d9f2c1d-18eb-4124-8fd9-a4ea189a24ad/100+Soruda+TCMB+web.pdf?MOD=AJPERES) - TCMB — Para Arzı (tanımlar ve düzenleme notları) (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/349e7c47-be96-4a98-b755-7cbf51d7ca24/paraarz%C4%B1.pdf?MOD=AJPERES) - TCMB — Dijital Türk Lirası İkinci Faz İlerleme Raporu (24 Kasım 2025) (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/e90f13d5-2d7d-423d-91c9-038207fd6021/Dijital+T%C3%BCrk+Liras%C4%B1+%C4%B0kinci+Faz+%C4%B0lerleme+Raporu.pdf?MOD=AJPERES) - TCMB — Dijital Türk Lirası Projesi Ekosistemine Katılım Çağrısı Başvuru Sonuçları (3 Ağustos 2026, 2026-33) (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Duyurular/Basin/2026/DUY2026-33) - 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5083.pdf) - 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu (m.1, m.4) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.1211.pdf) - ABD Dışişleri Bakanlığı Tarih Ofisi — Bretton Woods-GATT, 1941-1947 (https://history.state.gov/milestones/1937-1945/bretton-woods) - ABD Dışişleri Bakanlığı Tarih Ofisi — Nixon Ekonomi Politikası ve Bretton Woods'un Sonu (https://history.state.gov/milestones/1969-1976/nixon-shock) - Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete, 16.04.2021) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210416-4.htm) - TÜİK — Enflasyon ve Fiyat istatistikleri (TÜFE) (https://veriportali.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=enflasyon-ve-fiyat-106) --- # Paranın Maliyeti Nedir? Faiz, Fırsat Maliyeti, Sermaye Maliyeti ve Reel Faiz URL: https://temerrut.com.tr/paranin-maliyeti/ Güncelleme: 02.11.2026 Paranın maliyeti, bir miktar parayı kullanmanın bedelidir: faiz, vazgeçilen alternatifin getirisi (fırsat maliyeti), şirketlerde borç ve özkaynağın ağırlıklı maliyeti ve enflasyondan arındırılmış reel faiz. Bireyler ve şirketler için sayısal örneklerle. ## Kısaca paranın maliyeti Para ücretsiz değildir. Borç alan, parayı kullanma hakkı için faiz öder; parası olan ise onu bir yerde kullanırken başka bir yerde kullanma imkânından vazgeçer. Paranın maliyeti bu iki yüzü birden anlatır: faiz (parayı kullanmanın açık bedeli), fırsat maliyeti (vazgeçilen alternatifin getirisi), sermaye maliyeti (şirketin borç ve özkaynak kaynaklarının ortalama bedeli) ve reel faiz (enflasyondan arındırılmış maliyet). Bu yazı dört kavramı örneklerle ve sitedeki hesaplayıcılardan alınan sayılarla anlatır. ## Faiz paranın fiyatıdır TCMB, faizi tasarruf sahibinin tasarrufunu ihtiyacı olana belirli süre için kullandırmasının karşılığında aldığı bedel olarak tanımlar. Piyasada gördüğünüz faiz nominal faizdir; TCMB'ye göre nominal faiz, risk primini ve beklenen enflasyonu içerir. Risk primi de temerrüt, likidite ve vade risklerinden oluşur. Bu yüzden riskli ve uzun vadeli borç, daha yüksek faizle fiyatlanır. Kısa vadeli faizlerin dayanağı ise merkez bankasının politika faizidir; TCMB bu oranı 10 Eylül 2026'da %37'de sabit tutmuştur (merkez bankası nedir). Aynı faiz farklı biçimlerde ifade edilebilir. Aylık %3,5 faiz, yılda 12 ile çarpıldığında yıllık %42,00 görünür; ancak faiz her ay anaparaya eklenirse yıllık bileşik oran %51,11 olur (hesap: (1 + 0,035)¹² − 1). Aradaki fark, faiz üzerine faiz işlemesindendir. Bu yüzden kredi veya mevduat karşılaştırırken efektif faize (https://temerrut.com.tr/sozluk/efektif-faiz/) bakmak gerekir. Temel kavramlar için faiz nedir yazısına bakabilirsiniz. ## Fırsat maliyeti nedir? Fırsat maliyeti, bir kararla vazgeçilen en iyi alternatifin getirisidir. Paranız varsa ve onu bir harcamaya ayırırsanız, harcamanın bedeli yalnızca etiket fiyatı değildir; aynı parayı başka bir yerde değerlendirseydiniz elde edeceğiniz getiri de maliyete eklenir. Aşağıdaki örnek varsayımsaldır. 100.000 TL'yi 365 gün boyunca yıllık %40 brüt faizli bir hesapta tutmanın alternatif getirisi sitedeki mevduat hesaplayıcısıyla şöyle bulunur: Anapara: 100.000,00 TL Brüt faiz: 100.000,00 × %40 × 365 / 365 = 40.000,00 TL Bu tutar vergi (stopaj) ve komisyon öncesidir; net rakamı hesaplayıcıda kendi hesap türünüz ve vadenizle görebilirsiniz. Aynı 100.000 TL bir harcamaya ayrılırsa, yaklaşık 40.000 TL'lik bu alternatif getiri vazgeçilmiş olur. Alternatifin getirisi arttıkça fırsat maliyeti de artar; faiz düşünce azalır. Fırsat maliyeti, taksit ile peşin ödeme arasındaki seçimde de belirleyicidir. ## Reel faiz: enflasyondan arındırılmış maliyet Nominal faiz tek başına paranın gerçek maliyetini göstermez. TCMB'ye göre reel faiz, nominal faizin beklenen enflasyondan arındırılmasıyla hesaplanır. Aşağıdaki varsayımsal örnekte %40 nominal getiri ile %30 yıllık enflasyon karşılaştırılmıştır; hesap sitedeki enflasyon hesaplayıcısıyla alınmıştır: Nominal faiz: %40,00 Enflasyon: %30,00 (varsayım) Reel faiz: (1 + 0,40) / (1 + 0,30) − 1 = %7,69 Basit fark: 40,00 − 30,00 = %10,00 (abartır) Basit fark (%10) satın alma gücü artışını yaklaşık 2,3 puan abartır. Borç alan için de aynı mantık geçerlidir: enflasyon yüksekse borcun reel yükü, nominal faizden daha az artar; enflasyon beklentinin altında kalırsa reel yük artar. Getiriyi hesaplarken vergi ve komisyonların düşülmüş, yani net değer kullanılması gerekir. Enflasyon hesaplayıcısı (https://temerrut.com.tr/hesaplama/enflasyon/) ile kendi rakamlarınızı deneyebilirsiniz. Enflasyonun ölçümü için enflasyon hesaplama yazısına bakın. ## Şirketlerde sermaye maliyeti Bir şirket faaliyetlerini borçla, ortakların koyduğu özkaynakla ya da ikisinin karışımıyla finanse eder. Damodaran'ın açıklamasıyla sermaye maliyeti, bu kaynakların maliyetlerinin ağırlıklı ortalamasıdır. Özkaynak maliyeti, özkaynak yatırımcılarının yatırımda gördüğü riski; borç maliyeti ise borç verenlerin algıladığı temerrüt riskini yansıtır. Ağırlıklar, her kaynağın finansmanda ne ölçüde kullanıldığına göre belirlenir. Borç faizi çoğu vergi sisteminde gider olarak indirilebildiği için borcun maliyeti vergi sonrası hesaplanır: WACC = Özkaynak payı × Özkaynak maliyeti + Borç payı × Borç maliyeti × (1 − vergi oranı) Damodaran, sermaye maliyetini aynı zamanda iki işlev yüklenmiş bir ölçü olarak tanımlar: yatırımcı için aynı riskteki diğer yatırımlardan beklenen getiri (fırsat maliyeti), şirket için ise yatırımların aşması gereken asgari getiri (eşik oranı). Yani bir proje yalnızca kâr getirdiği için değil, sermaye maliyetinin üzerinde getiri sağladığı için değerlidir. Net bugünkü değer (https://temerrut.com.tr/sozluk/net-bugunku-deger/) hesapları da gelecekteki nakit akışlarını bu oranla bugüne indirger. ### Örnek: şirketin ağırlıklı sermaye maliyeti Varsayımlar: finansmanın %60'ı özkaynak, %40'ı borçtur. Özkaynak maliyeti %45, vergi öncesi borç maliyeti %40'tır. Bu üç oran mekanizmayı göstermek için seçilmiş varsayımlardır. Vergi oranı olarak 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.32/1'deki genel oran olan %25 kullanılmıştır (bankalar, sermaye piyasası kurumları gibi bazı kurumlar için oran %30'dur; indirimli oranlar ve finansman gideri kısıtlaması gibi özel kurallar hesaba katılmamıştır). Adımlar sitedeki yüzde hesaplayıcısıyla alınmıştır: Özkaynak katkısı: %60 × %45 = %27,00 Vergi sonrası borç: %40 × (1 − %25) = %30,00 Borç katkısı: %40 × %30 = %12,00 WACC: 27,00 + 12,00 = %39,00 Bu şirketin 100.000 TL'lik bir yatırımı bu karışımla finanse etmesi yıllık yaklaşık 39.000 TL maliyet doğurur. Yatırımın değer yaratması için aynı sürede vergi sonrası 39.000 TL'den fazla getiri üretmesi gerekir. Borcun vergi avantajı, şirket vergiye tabi kâr elde ettiği ölçüde geçerlidir. Borç ucuz görünse de, borç payını artırmak özkaynağı daha riskli kılar; Damodaran, borç arttıkça hem özkaynak maliyetinin hem de borç maliyetinin yükselme eğiliminde olduğunu belirtir. Bu nedenle en düşük maliyetli yapı, tüm finansmanı borçla yapmak değildir. ## Bireyler için örnek: taksit ve kredi maliyeti Bireyler için paranın maliyeti çoğunlukla taksitte karşımıza çıkar. 100.000 TL'lik bir bedeli 12 ay boyunca 10.000 TL taksitle ödemek, toplamda 120.000 TL ödemek demektir. Taksitten faiz bulma hesabı, vergisiz bir taksitli satış varsayımıyla şunları verir: Peşin bedel: 100.000,00 TL Taksit: 12 × 10.000,00 TL = 120.000,00 TL Aylık faiz: %2,92 Yıllık maliyet (YMO): %41,30 Yani 20.000 TL'lik fark, yıllık bileşik %41,30'luk bir borçlanma maliyetine karşılık gelir. Peşin ödemeyi mi yoksa taksiti mi seçeceğinize karar verirken bu oranı, kendi paranızı başka bir yerde değerlendirseydiniz alacağınız getiriyle karşılaştırmak gerekir. Buna fırsat maliyeti denir. Yıllık maliyet oranı, kredinin faiz, vergi ve masraflarını tek yüzdede toplayan ölçüdür. 6502 sayılı Kanun m.25/2'ye göre tüketici kredisi sözleşmelerinde akdi faiz, efektif yıllık faiz ve kredinin toplam maliyeti yer almalıdır; yer almazsa kredi, sözleşme süresinin sonuna kadar faizsiz kullanılır. Hesabı kendi rakamlarınızla yapmak için Faiz dönüştürücüyü (https://temerrut.com.tr/hesaplama/faiz-donusturucu/) kullanabilirsiniz. Paranın bir bedeli olduğunu daha geniş bakışla görmek için para nedir yazısına, ABD faizinin dış finansman maliyetine etkisi için FED nedir yazısına bakabilirsiniz. ## Sık sorulan sorular **Paranın maliyeti ne demek?** Paranın maliyeti, parayı kullanmanın bedelidir. Borç alan için ödenen faiz ve diğer masraflardır; elinde parası olan için ise parayı başka bir yerde kullanamamanın bedeli, yani fırsat maliyetidir. Şirketlerde bu, borç ve özkaynak kaynaklarının ağırlıklı ortalama maliyeti olan sermaye maliyeti olarak ölçülür. **Fırsat maliyeti nedir, bir örnek verir misiniz?** Fırsat maliyeti, bir kararla vazgeçilen en iyi alternatifin getirisidir. Örneğin 100.000 TL'yi bir harcamaya ayıran kişi, aynı parayı yıllık %40 brüt faizli bir hesapta tutsaydı kazanacağı 40.000 TL'yi (vergi ve komisyon öncesi, 365 günlük varsayımsal örnek) göze almış olur. Alternatifin getirisi değiştikçe fırsat maliyeti de değişir. **Sermaye maliyeti (WACC) nasıl hesaplanır?** Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti, özkaynak maliyetinin özkaynak payıyla, vergi sonrası borç maliyetinin borç payıyla çarpılıp toplanmasıyla bulunur: WACC = Özkaynak payı × Özkaynak maliyeti + Borç payı × Borç maliyeti × (1 − vergi oranı). Ağırlıklar mümkünse piyasa değerleriyle belirlenir. Özkaynak maliyeti gözlenebilir bir faiz olmadığı için tahmin edilir; kullanılan yöntem sonucu değiştirir. **Reel faiz nedir, nasıl hesaplanır?** Reel faiz, nominal faizin enflasyondan arındırılmış halidir ve satın alma gücündeki gerçek değişimi gösterir. Doğru hesap (1 + nominal faiz) / (1 + enflasyon) − 1 biçimindedir. Örneğin %40 nominal faiz ve %30 enflasyonda reel faiz %10 değil, %7,69'dur. **Aylık faiz oranını yıllığa çevirirken neye dikkat etmeliyim?** Aylık oranı 12 ile çarpmak yıllık basit oranı verir; faiz her ay anaparaya ekleniyorsa gerçek yıllık maliyet bileşik (efektif) orandır ve daha yüksektir. Örneğin aylık %3,5, yıllık basit %42,00 yapar ama bileşik yıllık %51,11'dir. Krediyi karşılaştırırken efektif oran ya da yıllık maliyet oranı (YMO) esas alınmalıdır. ## Kaynaklar - TCMB — 100 Soruda Merkez Bankacılığı (nominal ve reel faiz, politika faizi) (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/2d9f2c1d-18eb-4124-8fd9-a4ea189a24ad/100+Soruda+TCMB+web.pdf?MOD=AJPERES) - Aswath Damodaran — The Cost of Capital: The Swiss Army Knife of Finance (2016) (https://pages.stern.nyu.edu/adamodar/pdfiles/papers/costofcapital.pdf) - 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (m.32) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5520.pdf) - 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (m.22, m.25) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6502.pdf) - TCMB — Para Politikası Kurulu Kararı (10 Eylül 2026, 2026-38) (https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/tr/tcmb+tr/main+menu/duyurular/basin/2026/duy2026-38) --- # Yatırım Bankacılığı Nedir? Halka Arz, Tahvil İhracı ve Birleşme-Satın Alma Danışmanlığı URL: https://temerrut.com.tr/yatirim-bankaciligi-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 Yatırım bankacılığı; şirketlere halka arz, borçlanma aracı ihracı ve birleşme-satın alma danışmanlığı sunan, sermaye piyasası işlemlerine aracılık eden bankacılık koludur. Türkiye'de yatırım bankaları ve aracı kurumların farkı, mevduat bankasından ayrımı ve 2026 verileriyle işlem sayıları. ## Kısaca yatırım bankacılığı Yatırım bankacılığı, şirketlerin ve kamu kuruluşlarının sermaye piyasasından kaynak bulmasına ve büyümesine aracılık eden finansal hizmetlerin toplamıdır. En bilinen dört alanı halka arz aracılığı, borçlanma aracı (tahvil, bono) ihracı, birleşme ve satın alma (M&A) danışmanlığı ve alım satım ile aracılık işlemleridir. Mevduat toplayıp bireylere kredi veren klasik bankacılıktan farkı, ana müşterisinin kurumsal ihraççılar ve yatırımcılar olmasıdır. Türkiye'de bu hizmetleri yatırım bankaları, aracı kurumlar ve belirli ölçüde mevduat bankaları sunar. ## Yatırım bankacılığı hangi işleri yapar? 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.37, yatırım hizmetleri ve faaliyetlerini sayar. Bunların içinde yatırım bankacılığıyla ilgili olanlar şunlardır: - Halka arza aracılık: Sermaye piyasası araçlarının halka arzında yüklenimde bulunarak ya da bulunmaksızın satışa aracılık edilmesi (m.37/e ve f). - Emir iletimi ve alım satım: Sermaye piyasası araçlarıyla ilgili emirlerin alınması ve iletilmesi, müşteri adına gerçekleştirilmesi, kendi hesabından alım ve satım (m.37/a, b, c). - Portföy yöneticiliği ve yatırım danışmanlığı (m.37/ç ve d). Kanunun 38. maddesindeki yan hizmetler arasında sermaye piyasalarıyla ilgili danışmanlık, aracılık yükleniminin yürütülmesiyle ilgili hizmetler, borçlanma veya başka yollardan finansman sağlanmasında aracılık, yatırım araştırması ve finansal analiz, servet yönetimi ve finansal planlama yer alır. TSPB, şirket satın alma ve birleşme işlemlerini yatırım kuruluşlarının tamamladığı kurumsal finansman projeleri arasında raporlar; yani birleşme-satın alma danışmanlığı bu hizmet ailesinin parçasıdır. Birleşme veya devralmanın kendisi ayrıca şirketler hukukunun ve ilgili mevzuatın kurallarına tabidir. ## Halka arz aracılığı nasıl işler? Bir şirket paylarını ilk kez halka arz etmek istediğinde SPK onaylı bir izahname hazırlaması gerekir. Aracı kurum ya da yatırım bankası bu süreçte payların yatırımcılara satışına aracılık eder. İhraca aracılık eden lider aracı kurum, izahnamedeki yanlış veya eksik bilgiden doğan zararlarda ihraççıdan sonra gelen ikincil sorumlular arasında yer alır (m.10). - Yüklenimli aracılık: Aracı, satılamayan payları kendisi alma taahhüdü verir. Risk aracıya geçer. - Yüklenimsiz aracılık: Aracı yalnızca satış için çaba gösterir; satılamayan pay ihraççıda kalır. SPK, izahname başvurusunu başvuru dosyasının sunulmasından itibaren 10 iş günü içinde karara bağlar; ilk halka arzlarda bu süre 20 iş günüdür (m.6/2). İzahnamenin onaylanması, bilgilerin doğruluğunun SPK tarafından güvence altına alınması ya da paya ilişkin bir tavsiye olarak kabul edilemez. Yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgiden doğan zarardan öncelikle ihraççı sorumludur; tazmin edilemezse lider aracı kurum da kusuruna göre sorumlu olabilir (m.10). ### Örnek: halka arz hasılatı ve aracılık bedeli Aşağıdaki sayılar tamamen varsayımdır. Şirketin 100.000.000 adet payı olsun; ortaklar 25.000.000 payı 20 TL fiyatla halka arz etsin. Aracılık komisyonu da %1,5 olsun (gerçek komisyon, aracılık sözleşmesinde pazarlıkla belirlenir; kurul, borsa ve saklama ücretleri gibi diğer halka arz masrafları bu örnekte dışarıda bırakılmıştır). Yüzdeler sitedeki yüzde hesaplayıcısıyla alınmıştır: Halka açıklık: 25.000.000 / 100.000.000 = %25,00 Brüt hasılat: 25.000.000 pay × 20,00 TL = 500.000.000,00 TL Aracılık bedeli: 500.000.000,00 × %1,5 = 7.500.000,00 TL Net hasılat: 500.000.000,00 − 7.500.000,00 = 492.500.000,00 TL Piyasa değeri: 100.000.000 pay × 20,00 TL = 2.000.000.000,00 TL Bu örnekte ortakların elde ettiği net tutar aracılık bedeli düştükten sonra 492.500.000 TL'dir; halka açık pay, şirketin piyasa değerinin %25'ini oluşturur. Payın sonradan nasıl işlem gördüğünü ve yatırımcının tarafını hisse senedi nedir yazısında bulabilirsiniz. ## Yatırım bankası, aracı kurum ve mevduat bankası farkı Özellik | Mevduat bankası | Kalkınma ve yatırım bankası | Aracı kurum Hukuki dayanak | 5411 s.K. | 5411 s.K. + 6362 s.K. | 6362 s.K. Mevduat kabulü | Evet, esas faaliyet | Hayır | Hayır Kredi verme | Esas faaliyet | Esas faaliyet | Ana faaliyet değil Halka arza aracılık | Hayır (m.39/9) | Evet (m.39/9) | Evet (m.37/e, f) Portföy yöneticiliği, yatırım danışmanlığı | Hayır (m.39/9) | Evet (m.39/9) | Kurulun verdiği izne göre (m.39/3) Mevduat sigortası (TMSF) | Kapsar (sigortaya tabi tutara kadar) | Kapsamaz | Kapsamaz Dikkat edilecek nokta, 6362 sayılı Kanun m.39/9'dur: kanun, bankalara emir iletimi, emirlerin gerçekleştirilmesi, kendi hesabına alım satım ve saklama gibi hizmetlere izin verir; yatırım ve kalkınma bankaları ayrıca portföy yöneticiliği, yatırım danışmanlığı ve halka arzda satışa aracılık gibi hizmetleri de sunabilir. Kanun, halka arzda satışa aracılık, portföy yöneticiliği ve yatırım danışmanlığını mevduat bankalarına tanımaz; bu hizmetleri aracı kurumlar ve yatırım ve kalkınma bankaları yürütür. Yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinde bulunmak için SPK'dan izin ve yetki belgesi almak zorunludur (m.39, m.40). Bankacılığın temel işleyişi için banka nasıl çalışır, katılım bankaları için katılım bankası nedir yazısına bakabilirsiniz. ## Türkiye'de kimler yapıyor? TBB'nin Mart 2026 raporuna göre Türkiye'de 68 banka faaliyet göstermektedir: 37 mevduat bankası, 21 kalkınma ve yatırım bankası ve 10 katılım bankası. Bunlardan kalkınma ve yatırım bankaları, kanunun tanımıyla mevduat kabul etmeyen; kredi vermeyi esas alan ve/veya özel kanunlarla kendilerine verilen görevleri yürüten kuruluşlardır. TSPB'nin 2026 ilk çeyrek raporu ise 64 aracı kurum ve ana faaliyet alanı sermaye piyasası işlemleri olan 1 yatırım bankasından derlenen verilere dayanır; aynı dönemde 33 aracı kurum kurumsal finansman faaliyetinde bulunmuştur. TSPB'nin derlediği verilere göre yatırım kuruluşlarının 2026'nın ilk üç ayında tamamladığı 431 kurumsal finansman projesinin dağılımı şöyledir: Proje türü (2026 Ocak-Mart) | Adet Tahvil-bono ihracı | 346 Diğer danışmanlık | 50 Birincil halka arz | 14 Temettü dağıtımı | 11 Sermaye artırımı | 6 Şirket satın alma/birleşme (satış tarafı) | 2 Özelleştirme (satış tarafı) | 1 Diğer finansmana aracılık | 1 Toplam | 431 Tablo proje adedini gösterir, işlem büyüklüğünü değil. Adet olarak bakıldığında yatırım bankacılığı işlerinin ağırlıklı olarak borçlanma aracı ihracı ve danışmanlıktan oluştuğu görülür; birleşme-satın alma işlemleri ise yalnızca 2 projeyle (satış tarafı) sınırlı kalmıştır. Aynı rapora göre Ocak-Mart 2026'da Borsa İstanbul'da 11 şirket halka arz edilmiş ve bu işlemlerden 15.724 milyon TL kaynak sağlanmıştır. Borçlanma araçlarının işleyişi için tahvil nedir yazısına bakabilirsiniz. İhraççının borçlanma maliyetinin nasıl oluştuğunu paranın maliyeti, faiz kararlarının zeminini ise merkez bankası nedir yazısında bulabilirsiniz. ## Yatırımcı için ne anlama gelir? Yatırım bankacılığı işlemleri doğrudan bireysel yatırımcıyı ilgilendirmeyebilir; ancak halka arza katılmak ya da bir aracı kurumdan hizmet almak, bu sistemle temas etmenizi sağlar. Bilmeniz gerekenler: - İzin kontrolü: Aracı kurumların ve yatırım kuruluşlarının SPK izni olmalıdır (6362 s.K. m.39). İzinli kuruluşları SPK'nın internet sitesinden doğrulayabilirsiniz; ayrıntılar için SPK nedir ve SPK lisansları yazılarına bakın. - Güvence türü: Mevduat bankasındaki mevduat, sigortaya tabi tutara kadar TMSF güvencesindedir; yatırım hesabındaki varlıklar için ayrı bir tazmin düzeni vardır (YTM, m.84) ve fiyat hareketlerinden doğan zararlar kapsam dışıdır. - Onay tavsiye değildir: SPK'nın izahname onayı payın iyi bir yatırım olduğu anlamına gelmez (m.6). Halka arz fiyatını ve ihraççı bilgilerini izahnameden okumak gerekir. ## Sık sorulan sorular **Yatırım bankası mevduat bankasından nasıl ayrılır?** 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.3'e göre mevduat bankası, kendi nam ve hesabına mevduat kabul etmek ve kredi kullandırmak esas olmak üzere faaliyet gösterir. Kalkınma ve yatırım bankası ise mevduat veya katılım fonu kabul etmez; kredi kullandırmak esas olmak üzere faaliyet gösterir ve/veya özel kanunlarla kendisine verilen görevleri yerine getirir. 6362 sayılı Kanun m.39/9'a göre yatırım ve kalkınma bankaları, portföy yöneticiliği, yatırım danışmanlığı ve halka arzda satışa aracılık hizmetlerini de sunabilir. **Aracı kurum ile yatırım bankası aynı şey mi?** Hayır. Aracı kurum, SPK'dan faaliyet izni alan, emirlerin iletilmesi ve gerçekleştirilmesi, kendi hesabına alım satım ve halka arzda satışa aracılık gibi yatırım hizmetlerini yürüten anonim ortaklıktır (6362 s.K. m.3, m.37, m.39). Yatırım bankası ise BDDK'nın düzenlediği bir bankadır; mevduat kabul etmeden kredi verir ve sermaye piyasası faaliyetlerini sınırları içinde yürütür. İkisi de yatırım kuruluşu sayılır (m.3). **Halka arzda yatırım bankası veya aracı kurum ne yapar?** Halka arz edilen sermaye piyasası aracının satışına yüklenimli (satılamayan kısmı kendisi alma taahhüdüyle) ya da yüklenimsiz olarak aracılık eder (6362 s.K. m.37/e, f). İzahnameyi SPK onaylar. Onay, bilgilerin doğruluğunun SPK tarafından garanti edildiği veya bir yatırım tavsiyesi olduğu anlamına gelmez (m.6). Zarar ihraççıdan tazmin edilemezse lider aracı kurum da kusuruna göre sorumlu tutulabilir (m.10). **Yatırım bankasındaki param mevduat sigortası kapsamında mı?** Hayır. Mevduat sigortası (TMSF) kredi kuruluşları, yani mevduat ve katılım bankaları nezdindeki mevduat ve katılım fonlarını, Fon Kurulu'nun belirlediği kapsam ve tutara kadar korur (5411 s.K. m.3, m.63). Yatırım bankaları mevduat kabul etmez. Aracı kurum ve yatırım kuruluşlarında müşteri varlıkları için ayrı bir tazmin düzeni vardır; SPK'nın tazmin kararı vermesi halinde Yatırımcı Tazmin Merkezi, saklanan nakit ve sermaye piyasası araçlarının teslim edilememesinden doğan talepleri karşılar; fiyat hareketlerinden doğan zararlar kapsam dışıdır (m.84). ## Kaynaklar - 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (m.3, 6, 10, 37–40, 84) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6362.pdf) - 5411 sayılı Bankacılık Kanunu (m.3, 4, 63) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5411.pdf) - TBB — Banka, Çalışan ve Şube Sayıları, Mart 2026 (DT13) (https://www.tbb.org.tr/sites/default/files/raporlar/54779/ekler/Banka%20%C3%87al%C4%B1%C5%9Fan%20ve%20%C5%9Eube%20Say%C4%B1lar%C4%B1-Mart%202026.pdf) - TSPB — Aracı Kurumlar 2026/03 raporu (https://tspb.org.tr/wp-content/uploads/2026/07/1-AK_202603-FINAL_.pdf) --- # Hisse Senedi Nedir? Nasıl Alınır, Hakları ve Riskleri URL: https://temerrut.com.tr/hisse-senedi-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 Hisse senedi, anonim şirketin sermayesinde bir paya ortak olduğunuzu gösterir. Ortaklığın size tanıdığı haklar, Borsa İstanbul'da aracı kurum üzerinden nasıl alınacağı, seans saatleri, T+2 takas, maliyet kalemleri ve başlıca riskler; TTK, SPKn ve Borsa İstanbul Pay Piyasası Prosedürü'ne göre. ## Kısaca hisse senedi Hisse senedi, bir anonim şirketin sermayesindeki bir payı temsil eden sermaye piyasası aracıdır; kanunlarda "pay (https://temerrut.com.tr/sozluk/pay-senedi/)" diye geçer. Hisse senedine sahip olan kişi şirkete ortak olur: genel kurulda oy kullanır, dağıtılması kararlaştırılmış kâr payına payı oranında katılır ve yeni pay çıkarılırsa yeni pay alma hakkını kullanabilir. Borsa İstanbul'da hisse senetleri yetkili bir aracı kurum üzerinden alınıp satılır; işlem gününü izleyen ikinci iş gününde (T+2) takas olur. Hisse fiyatı hem yükselebilir hem düşebilir; temettü ödenmesi de garanti değildir. Bu yazı kavramı ve işleyişi anlatır, hangi hissenin alınacağına dair bir öneri içermez. ## Hisse senedi sahibi olmak ne demek? Hisse senedi almak, şirketin mallarından bir kısmını doğrudan almak anlamına gelmez; şirketin ortağı olursunuz. Anonim şirket borçlarından yalnızca kendi malvarlığıyla sorumludur ve pay sahipleri sadece taahhüt ettikleri sermaye payı ile şirkete karşı sorumludur (TTK m.329). Yani aldığınız payın bedeli kadar bir kaybı göze alırsınız; şirketin borcu için kişisel malvarlığınıza gidilmez. Pay sahibine kanunun tanıdığı başlıca haklar şunlardır: - Oy hakkı: Pay sahipleri oy haklarını genel kurulda, paylarının toplam itibarî değeriyle orantılı olarak kullanır (TTK m.434). Şirket işlerine ilişkin diğer haklar da genel kurulda kullanılır (TTK m.407). - Bilgi alma ve inceleme hakkı: Finansal tablolar, yıllık faaliyet raporu, denetim raporları ve kâr dağıtım önerisi genel kurul toplantısından en az on beş gün önce pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur; pay sahibi genel kurulda yönetim kurulundan şirketin işleri hakkında bilgi isteyebilir (TTK m.437). - Kâr payı ve tasfiye payı hakkı: Her pay sahibi, dağıtılması kararlaştırılmış net dönem kârına payı oranında katılır; şirketin sona ermesi hâlinde tasfiye sonucunda kalan tutara da payı oranında katılır (TTK m.507). Kâr payı yalnızca net dönem kârından ve serbest yedek akçelerden dağıtılabilir (TTK m.509/2). Halka açık ortaklıklarda kâr payı, dağıtım tarihinde mevcut payların tümüne ihraç ve iktisap tarihine bakılmaksızın eşit dağıtılır (SPKn m.19/3). - Yeni pay alma (rüçhan) hakkı: Sermaye artırımında yeni çıkarılan payları mevcut paylarınızın sermayeye oranına göre alma hakkına sahipsiniz (TTK m.461). Bedelsiz sermaye artırımında bedelsiz paylar, artırım tarihindeki mevcut paylara dağıtılır (SPKn m.19/4). Esas sözleşme bazı pay gruplarına imtiyaz tanıyabilir. Oyda imtiyaz, eşit itibarî değerdeki paylara farklı sayıda oy hakkı verilerek tanınır ve bir paya kural olarak en çok on beş oy hakkı tanınabilir (TTK m.479); esas sözleşmede bazı pay türlerine tanınan imtiyazlar kâr payı bakımından da saklıdır (TTK m.507/2). Aldığınız payın hangi gruptan olduğunu şirketin esas sözleşmesinden ve KAP (https://temerrut.com.tr/sozluk/kap/) (Kamuyu Aydınlatma Platformu) bildirimlerinden kontrol edin. ## Hisse senedi nasıl alınır? Borsa İstanbul'da işlem yapmak için borsa üyesi bir aracı kurum gerekir. Adımlar genelde şöyledir: - Aracı kurum seçin. Aracı kurum, SPK'dan yatırım hizmetleri için izin almış bir yatırım kuruluşu olmalıdır; SPK'nın internet sitesindeki yetkili kuruluş listelerinden kontrol edebilirsiniz. Seçerken komisyon tarifesine, asgari komisyon tutarı olup olmadığına, saklama ve diğer ücretlere ve işlem platformunun kullanımına bakın. - Çerçeve sözleşmeyi imzalayın ve hesap açın. Aracı kurum müşterisiyle çerçeve sözleşme imzalar ve müşteri sınıflandırması ile gerektiğinde uygunluk ve yerindelik testi yapar (SPK Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri Rehberi). Test sorularını gerçeğe uygun yanıtlamak, kendi risk toleransınızı görmenizi sağlar. - Hesabınıza para yatırın. Alım emri için hesapta yeterli bakiye bulunmalıdır. - Emir verin. Limit emirde en fazla ödemeyi kabul ettiğiniz (satışta en az almayı kabul ettiğiniz) fiyatı siz belirlersiniz; emir yalnızca bu fiyattan veya daha iyi fiyattan eşleşir. Piyasa emrinde o anda piyasada olan fiyatlardan eşleşme aranır. Hangi emir türünün hangi koşulda kullanılabildiği için aracı kurumunuzun ekranına bakın. - Takası bekleyin. Emir eşleştikten sonra hisse T+2'de hesabınıza geçer. Borsa İstanbul'da işlem birimi lot (https://temerrut.com.tr/sozluk/lot/)tur: "1,00 TL nominal = 1 adet = 1 lot" (Pay Piyasası Prosedürü, 5.1.1). Borsada işlem gören paylar MKK (https://temerrut.com.tr/sozluk/mkk/) (Merkezi Kayıt Kuruluşu) nezdinde kayden izlenir; kâğıt senet teslimi yoktur. Fiyat, 1 TL nominal değerli payın piyasa fiyatıdır; 100 lot almak, 100 payın fiyatı kadar ödemek demektir. ## Seans saatleri ve T+2 takas nedir? Tam iş günlerinde Yıldız Pazar, Ana Pazar ve Alt Pazar için Pay Piyasası seansı 09:40 – 18:10 arasındadır (Pay Piyasası Prosedürü, revizyon 21.09.2026): Bölüm | Saat Açılış: emir toplama | 09:40 – 09:55 Açılış fiyatının belirlenmesi | 09:55 (saat, işlemlerin tamamlanmasına bağlı olarak değişebilir) Sürekli işlem | 10:00 – 18:00 Kapanış: marj yayını, emir toplama (18:01 – 18:05) ve kapanış fiyatının belirlenmesi (18:05) | 18:00 – 18:07 Kapanış fiyatından işlemler (marj yayını dahil) | 18:07 – 18:10 Resmî tatillerde işlem yapılmaz, yarım iş günlerinde saatler farklıdır; Borsa İstanbul'un güncel işlem takvimine bakın. Her payın gün içinde hareket edebileceği bir aralık vardır: fiyat, baz fiyattan (bir önceki işlem gününün kapanış fiyatı) Yıldız Pazar'da ±%20, Ana Pazar'da ±%15, Alt Pazar'da ±%10'dan fazla uzaklaşamaz (Prosedür, 5.1.8 ve 5.1.11). Pazar bilgisi pay bazında KAP ve Borsa İstanbul sayfalarında yer alır. Takas (https://temerrut.com.tr/sozluk/takas-t2/), işlem sonunda paranın ve payın el değiştirmesidir. Pay Piyasası'nda takas işlem gününü izleyen ikinci iş günündedir (T+2): Pazartesi alınan hisse Çarşamba günü hesabınıza geçer (aradaki günlerde resmî tatil yoksa). Borsa İstanbul ve MKK, takas süresini T+1'e kısaltmak için hazırlık yürütüyor; analiz, geliştirme ve testlerin 31.12.2026'ya kadar tamamlanması hedefleniyor (MKK Duyuru 2523, 30.03.2026). Geçiş tarihi için Borsa İstanbul ve MKK duyurularını izleyin; 06.10.2026 itibarıyla geçerli süre T+2'dir. ## Maliyetler ve vergiler Bir hisse işleminin maliyeti yalnızca hisse fiyatından ibaret değildir: - Aracı kurum komisyonu: Tutarı ve hesaplanma biçimi aracı kuruma ve işlem kanalına göre değişir; tarifeniz geçerlidir. - BSMV (https://temerrut.com.tr/sozluk/bsmv/): Menkul kıymet alım-satımına aracılık edenlerin bu faaliyetten lehlerine kalan komisyon ve benzeri paralar Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi'ne tabidir (6802 sayılı Kanun m.28/2). Vergi işlem tutarına değil komisyona eklenir; sitedeki hesaplayıcılar komisyon üzerinden %5 BSMV uygular. - Borsa payı, takas ve saklama ücretleri: Borsa İstanbul'un Ücretlendirme Tablosu'nda Pay Piyasası işlemleri için işlem hacmi üzerinden 0,25 baz puan (%0,0025) borsa payı yer alır. Takasbank ve MKK ücretleri ile aracı kurumun yansıttığı diğer kalemler tarifede ayrıca belirtilir. - Alım-satım kazancında stopaj: Borsa İstanbul'da işlem gören hisse senetlerinin alım-satım kazancında tam mükellef gerçek kişiler için tevkifat oranı %0'dır (GVK geçici m.67; 27.10.2008 tarihli ve 2008/14272 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı). Bu gelirler için beyanname verilmez. Menkul kıymetler yatırım ortaklığı hisselerinde oran %10'dur (GİB Geçici 67. Madde Rehberi 2026). - Temettü stopajı: Nakit temettü (https://temerrut.com.tr/sozluk/temettu/) ayrı bir gelirdir; tam mükellef kurumların gerçek kişilere dağıttığı kâr paylarında stopaj 22.12.2024'ten itibaren %15'tir (9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı). Ayrıntı: Temettü verimi nasıl hesaplanır? Aşağıdaki örnekte komisyon %0,1 (binde 1), BSMV %5 varsayılmıştır. Gerçek oran aracı kurumunuzun tarifesine göre değişir: Alış: 100 lot × 50,00 TL, komisyon + BSMV dahil maliyet = 5.005,25 TL Satış 55,00 TL: net kâr = 488,98 TL (+%9,77) brüt fark 500,00 TL Satış 45,00 TL: net zarar = 509,98 TL (−%10,19) brüt fark −500,00 TL Başabaş satış fiyatı = 50,1051 TL Komisyon hem alışta hem satışta alındığı için brüt fark sıfır olsa bile işlem zararla kapanır. Fiyatın alış fiyatının biraz üzerine çıkması gerekir; buna başabaş fiyatı denir. Zarar durumunda 5.005,25 TL maliyeti geri kazanmak için fiyatın satış fiyatına göre %11,34 yükselmesi gerekir. Kendi rakamlarınızla denemek için Hisse kâr-zarar hesaplayıcısını (https://temerrut.com.tr/hesaplama/hisse-kar-zarar/) kullanın; birden fazla alımda ortalama maliyet için hisse maliyeti yazımıza bakın. Hesapla → (https://temerrut.com.tr/hesaplama/hisse-kar-zarar/) ## Hisse senedinin başlıca riskleri Hisse senedi getirisi garanti edilmez. Başlıca riskler: - Fiyat riski: Fiyat piyasa koşullarına, şirketin sonuçlarına ve genel gelişmelere göre değişir; alış fiyatının altında satmak zarar yazar. - Şirkete özgü risk: Şirketin kârlılığı, borçluluğu, yönetimi ya da sektörü bozulabilir. Tek bir şirkete yoğunlaşmak bu riski artırır; birden fazla şirkete ve varlık türüne yayılmak (çeşitlendirme) etkisini azaltır ama ortadan kaldırmaz. - Likidite riski: Az işlem gören hissede istediğiniz fiyattan, istediğiniz anda alıcı ya da satıcı bulamayabilirsiniz. - Fiyat sınırı ve işlem durdurma riski: Günlük fiyat marjı ve işlem sırasının durdurulması, satmak istediğiniz anda işlem yapamamanıza yol açabilir. - Kaldıraç riski: Kredili işlem ve açığa satış ek riskler içerir; Pay Piyasası Prosedürü'ne göre bu işlemler her pazarda ve her payda yapılamaz. - Temettü belirsizliği: Kâr payı genel kurul kararına bağlıdır; geçmiş yıllarda ödenmiş olması gelecekte ödeneceği anlamına gelmez. Yatırım kararını kendi hedefiniz, vadeniz ve zarar katlanma gücünüze göre verin; gerekirse SPK lisanslı bir yatırım danışmanından görüş alın. Kâr payına odaklanıyorsanız temettü verimi ve stopaj hesabını Temettü verimi nedir? yazımızda bulabilirsiniz. ## Sık sorulan sorular **Hisse senedi ne demek?** Hisse senedi, bir anonim şirketin sermayesindeki payı temsil eden sermaye piyasası aracıdır; kanunlarda "pay" olarak geçer. Hisse senedine sahip olan kişi şirkete ortak olur: genel kurulda oy kullanabilir, dağıtılması kararlaştırılmış kâr payına payı oranında katılır ve yeni pay çıkarıldığında yeni pay alma hakkını kullanabilir (TTK m.434, m.461, m.507). Ortağın şirkete karşı sorumluluğu taahhüt ettiği sermaye payı ile sınırlıdır (TTK m.329/2). **Hisse senedi nasıl alınır?** Borsa İstanbul'da hisse senetleri yetkili bir aracı kurum üzerinden alınır. Aracı kurumla çerçeve sözleşme imzalanır, yatırım hesabı açılır, hesaba para yatırılır ve alım emri verilir. Emir seans içinde eşleşirse hisse, işlem gününü izleyen ikinci iş gününde (T+2) hesabınıza geçer. **Borsa kaçta açılır, kaçta kapanır?** Tam iş günlerinde Pay Piyasası seansı 09:40 – 18:10 arasındadır: açılış emir toplama 09:40'ta başlar, sürekli işlem 10:00 – 18:00 arasında yapılır, 18:00 – 18:10 arası kapanış bölümüdür. Resmî tatillerde işlem yapılmaz; yarım iş günlerinde saatler farklıdır (Borsa İstanbul Pay Piyasası Prosedürü, revizyon 21.09.2026). **Hisse senedi almak için en az ne kadar para gerekir?** Borsa İstanbul'da işlem birimi 1 lottur ve 1 lot, 1 TL nominal değerli 1 paya eşittir. En az 1 lot alınabilir; gereken tutar o payın fiyatı ile aracı kurumun komisyon ve vergi kalemlerinin toplamıdır. Aracı kurumun tarifesinde asgari komisyon tutarı bulunup bulunmadığını ayrıca kontrol edin. **Hisse senedi satışından elde edilen kazanç vergilendirilir mi?** Borsa İstanbul'da işlem gören hisse senetlerinin alım-satım kazancında tam mükellef gerçek kişiler için tevkifat (stopaj) oranı %0'dır (GVK geçici m.67 ve 2008/14272 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı; GİB Geçici 67. Madde Rehberi 2026). Menkul kıymetler yatırım ortaklığı hisseleri bu kuralın dışındadır ve alım-satım kazançları %10 stopaja tabidir. Nakit temettü ise ayrı bir gelirdir ve stopaja tabidir; ayrıntı için temettü yazımıza bakın. ## Kaynaklar - 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.329, m.407, m.434, m.437, m.461, m.479, m.507) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6102.pdf) - 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (m.19) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6362.pdf) - Borsa İstanbul — Pay Piyasası Prosedürü (revizyon 21.09.2026) (https://www.borsaistanbul.com/files/pay-piyasasi-proseduru.pdf) - Borsa İstanbul — Pay Piyasası Takas Esasları (T+2) (https://www.borsaistanbul.com/en/markets/equity-market/settlement-principles) - MKK — Pay takas süresinin T+2'den T+1'e kısaltılması projesi (Duyuru 2523, 30.03.2026) (https://www.mkk.com.tr/duyurular/pay-takas-suresinin-t2den-t1e-kisaltilmasi-projesi-hk) - SPK — Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri ile Yatırım Kuruluşlarına İlişkin Rehber (i-SPK.37.8, 10.03.2026) (https://spk.gov.tr/data/61e496a11b41c60d1404d6b2/Yat%C4%B1r%C4%B1m%20Hizmetleri%20ve%20Kurulu%C5%9Flar%C4%B1%20Rehberi%20(i-SPK.37.8)%2010%2003%202026.pdf) - 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (geçici m.67) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.4.193.pdf) - GİB — G.V.K. Geçici 67'nci Madde Uygulaması ile İlgili Gerçek Kişilere Yönelik Vergi Rehberi (2026) (https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv%2Ffileadmin%2Fbeyannamerehberi%2F2026%2F2026_Gecici67.pdf) - 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu (m.28, m.33 — BSMV) (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.6802.pdf) - Borsa İstanbul — Ücretlendirme Tablosu (https://www.borsaistanbul.com/files/borsa-istanbul-ucretlendirme-tablosu.pdf) --- # Tahvil Nedir? Bono, Kupon, Vade ve Fiyat–Faiz İlişkisi URL: https://temerrut.com.tr/tahvil-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 Tahvil, devletin ya da bir şirketin borçlanmak için çıkardığı borç senedidir; sahibi ortak değil alacaklı olur. Bonodan farkı, kupon ve vade, fiyat-faiz ters ilişkisi, devlet iç borçlanma senetleri, özel sektör tahvili, eurobond ve riskler; SPK ve Borsa İstanbul kaynaklarına göre. ## Kısaca tahvil Tahvil (https://temerrut.com.tr/sozluk/tahvil/), devletin ya da bir şirketin borçlanarak orta ve uzun vadeli kaynak sağlamak için çıkardığı borç senedidir. Tahvili alan kişi ihraççıya borç vermiş olur: ortaklık hakkı kazanmaz, yalnızca alacaklı olur. İhraççı, belirlenen tarihlerde faiz (kupon (https://temerrut.com.tr/sozluk/kupon/)) öder ve vade geldiğinde anaparayı geri verir. Kısa vadeli benzerine bono (https://temerrut.com.tr/sozluk/bono/) denir; ikisinin farkı vadeden gelir. Tahvilde en önemli kavram fiyat ile faiz arasındaki ters ilişkidir; bu yazıda iskontolu bono ve kuponlu tahvil için sayısal örnek görürsünüz. Hisse senedi ortaklık, tahvil alacaklılık sağlar; ortaklık tarafı için hisse senedi yazımıza bakabilirsiniz. ## Tahvil ile bono arasındaki fark nedir? Ayrım vadeye dayanır, ama ihraççıya göre ayrıntı değişir: - Devlet iç borçlanma senetleri: Vadesi 1 yıldan kısa olanlara Hazine bonosu, 1 yıldan uzun olanlara devlet tahvili denir. Hazine bonoları nominal değerin altında, yani iskontolu satılır; vade sonunda nominal değerle satış bedeli arasındaki fark faiz gelirini oluşturur. Devlet tahvilleri ise genellikle kuponludur. - Özel sektör: SPK'nın yatırımcı kitapçığına göre tahvilin vadesi 1 yıldan kısa olamaz. Kısa vadeli borçlanma için finansman bonosu ve banka bonosu kullanılır; Borsa İstanbul'a göre finansman bonosu iskonto esasına göre ihraç edilir ve vadesi 1 yılı aşamaz. Kupon ödemeyen, iskontolu satılan senede kuponsuz ya da iskontolu senet de denir. Kuponlu senetlerde ise itfaya kadar belirli dönemlerde nakit akışı olur. ## Nominal değer, kupon ve vade ne anlama gelir? Bir tahvile bakarken üç bilgiye önce bakılır (SPK Yatırımcı Bilgilendirme Kitapçığı): - Nominal değer: Vadede yatırımcının eline geçecek anapara tutarı. Borsa İstanbul'da fiyatlar 100 birim nominal üzerinden verilir. - Kupon oranı: Nominal değer üzerinden yüzde olarak belirtilen faiz. Ödeme koşulları ihraç belgelerinde yazılır. Hazine'nin sabit kuponlu tahvillerinde kuponlar genellikle altı ayda bir ödenir; oran yıllık verilmişse dönemlik tutar yıllığın yarısıdır. - Vade: Anaparanın ve son faiz ödemesinin yapılacağı tarih. Anapara vadede bir defada ya da taksitle ödenebilir. Satış fiyatı nominal değerden düşükse iskontolu, yüksekse primli, eşitse başabaş satış yapılmış olur. Kuponlu tahvilde fiyatın iki türü vardır: son kupon tarihinden alım gününe işleyen faizi içermeyen temiz fiyat ve onu içeren kirli fiyat. Alıcı kirli fiyatı öder. Yıllık getiriyi karşılaştırırken vadeye kadar getiri (https://temerrut.com.tr/sozluk/vadeye-kadar-getiri/) kullanılır; bu, tahvili vadeye kadar elde tutmanın yıllık bileşik getirisidir. ## Örnek: iskontolu bononun getirisi Varsayım: 06.10.2026'da alınan, 06.04.2027'de (182 gün sonra) vadesi dolan iskontolu bir Hazine bonosu 100 nominal başına 90,0000 fiyatla satılıyor. 100.000 TL nominal alan yatırımcı bugün 90.000 TL öder, vadede 100.000 TL alır. Getiri hesabı Borsa İstanbul'un gerçek gün/365 yöntemiyle yapılır; sonuçlar sitenin finans hesap çekirdeğiyle üretilmiştir: Ödenen tutar: 100.000,00 × 90 / 100 = 90.000,00 TL Vadede alınan: 100.000,00 TL Kazanç: 100.000,00 − 90.000,00 = 10.000,00 TL Basit getiri: (100 / 90 − 1) × 365 / 182 = %22,28 Bileşik getiri: (100 / 90) ^ (365 / 182) − 1 = %23,53 Basit getiri faizin yeniden yatırılmadığını, bileşik getiri yeniden yatırıldığını varsayar; bu yüzden bileşik oran daha yüksek çıkar. Faiz türlerinin farkı için faiz yazımıza bakın. Kazanç dönem sonunda alınır; 182 günlük bu getiri yıllığa çevrildiği için yıllık rakam, elde edilen dönemlik kazançtan (%11,11) büyüktür. ## Fiyat ile faiz neden ters yönde hareket eder? Tahvilin kuponu ve vadesi sabittir; değişen, piyasanın istediği getiridir. Faizler yükselirse yeni çıkan tahviller daha yüksek getiri sunar, eski tahvil ise aynı nakit akışını taşıdığı için daha ucuza satılır. Faizler düşerse tersi olur. Borsa İstanbul bunu şöyle özetler: getiri yükselirse daha önce ihraç edilmiş menkul kıymetin piyasa değeri düşer, getiri düşerse yükselir. Varsayım: 2 yıl vadeli, yıllık %30 kuponlu (altı ayda bir %15) bir tahvil 06.10.2026'da alınıyor; kuponlar 06.04.2027, 06.10.2027, 06.04.2028 ve 06.10.2028'de ödeniyor. Piyasadaki yıllık bileşik getiriye göre 100 nominalin temiz fiyatı: Piyasa getirisi (yıllık bileşik) | Temiz fiyat (100 nominal) | 100.000 TL nominal için %30 | 102,8138 | 102.813,77 TL %35 | 96,6336 | 96.633,63 TL %40 | 91,0679 | 91.067,90 TL %45 | 86,0357 | 86.035,67 TL Getiri %35'ten %40'a çıkınca fiyat 5,57 puan, yani yaklaşık %5,76 düşer; %30'a inince 6,18 puan, yaklaşık %6,40 yükselir. Aynı örnekte getiri %35 iken modifiye durasyon 1,2125'tir: faiz 1 puan artarsa fiyat yaklaşık %1,2 düşer (hesapta %35'ten %36'ya geçişte −%1,20). Durasyon uzadıkça fiyat faize daha duyarlıdır; uzun vadeli tahvil, kısa vadeliden daha fazla oynar. Vadeye kadar elde tutan yatırımcı için bu dalgalanma kâğıt üzerindedir; anapara ve kuponlar ihraççı ödeme yaptığı sürece baştan bellidir. Vadeden önce satmak isteyen ise o günkü fiyatı alır. ## Devlet iç borçlanma senetleri nelerdir? Devlet iç borçlanma senetleri (DİBS), Hazine'nin bütçe açıklarını finanse etmek için yurt içi piyasada çıkardığı senetlerdir; Hazine ihraç eder, Merkez Bankası aracılığıyla satışa sunulur (Borsa İstanbul, Sabit Getirili Menkul Kıymetler). Başlıca gruplar: - Hazine bonosu: 1 yıldan kısa, iskontolu. - Devlet tahvili: 1 yıldan uzun; sabit kuponlu ya da değişken faizli olabilir. Kuponlu senetlerin getirisi sabit veya değişken faizli olabilir, iskontolu senetlerin getirisi sabittir. - TÜFE'ye endeksli tahvil: Kupon ve anapara ödemeleri TÜİK'in TÜFE verisinden türetilen referans endekse bağlıdır; reel (enflasyon üstü) kupon sunar. Enflasyon kavramı için enflasyon yazımıza bakın. - Kira sertifikası: Hazine'nin, kendi varlık kiralama şirketi aracılığıyla ihraç ettiği senet; kupon yerine kira getirisi ödenir. Hazine ihaleyle borçlanır ve sonuçları basit ve bileşik getiri olarak duyurur. İhraç edilen senetler ikinci elde Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası'nda ya da tezgâhüstü piyasada alınıp satılabilir. ### DİBS gelirinde stopaj ne kadar? Gerçek kişilerin devlet tahvili ve Hazine bonosu faiz ve alım-satım kazançlarında genel stopaj oranı %10'dur. Ancak 22.12.2021 ile 31.12.2026 (dahil) arasında edinilen, Hazine ve Maliye Bakanlığınca ihraç edilen devlet tahvili, Hazine bonosu ve Hazine'nin varlık kiralama şirketinin kira sertifikalarında oran %0'dır. Bu pencerenin son günü 11444 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 20.06.2026) ile 30.06.2026'dan 31.12.2026'ya uzatıldı. Yeni bir karar çıkmazsa 01.01.2027'den sonra edinilen senetlerde genel orana dönülür. Stopajla vergilenen bu gelirler için ayrıca yıllık beyanname verilmez (GİB Geçici 67 rehberi). Yukarıdaki örnek bono 06.10.2026'da alındığı için stopaj %0'dır; net getiri brüt getiriyle aynıdır. ## Özel sektör tahvili ve eurobond Özel sektör tahvili, anonim şirketlerin çıkardığı borçlanma senetleridir; sabit ya da değişken faizli olabilir ve halka arz edilebileceği gibi nitelikli yatırımcıya da satılabilir. İhracı SPK düzenlemelerine tabidir (6362 sayılı Kanun m.31 ihraç limitini Kurul'un belirlemesini öngörür). SPK'ya göre şirket tahvilleri, ihraççının iflas etmesi ve ödemede temerrüde düşmesi riski nedeniyle devlet tahvillerine oranla daha yüksek risk taşır ve bu yüzden genellikle daha yüksek faiz sunar. Tahvil sahibi şirketin kâr–zarar riskine katılmaz; iflas ya da tasfiyede borçlar ortaklardan önce ödenir. SPK'nın yapısı için SPK yazımıza göz atabilirsiniz. Vergide yurt içinde ihraç edilen özel sektör tahvillerinin faiz ve alım-satım kazancı için genel stopaj oranı %10'dur; finansman bonosu gibi bazı araçlarda oran farklıdır (GİB Geçici 67 rehberi). Eurobond, yurt dışında ihraç edilen borçlanma senedidir; Hazine ve şirketler yurt dışı piyasalarda genellikle döviz cinsinden ihraç eder. Döviz cinsi eurobondda faiz ve anapara döviz olarak ödendiği için yatırımcı kur hareketine de açıktır. Vergi kuralı da farklıdır: GİB'e göre Hazine eurobondlarının faizi ve alım-satım kazancı stopaj kapsamı dışındadır. Faiz geliri yıllık beyan haddini aşarsa beyanname verilir; alım-satım kazancı ise maliyet endekslemesinden sonra kalan tutar ne olursa olsun beyan edilir. ## Tahvilin başlıca riskleri nelerdir? - Faiz riski: Faizler yükselirse tahvilin piyasa fiyatı düşer; vadeden önce satış zarar doğurabilir. - Kredi (temerrüt) riski: İhraççı faiz ya da anaparayı ödeyemeyebilir. SPK, şirket tahvillerinin devlet tahvillerine göre daha riskli olduğunu belirtir. - Enflasyon riski: Getiri enflasyonun altında kalırsa gerçek getiri negatif olabilir (reel faiz). Sabit getirili senet bu açıdan korumasızdır; endeksli senetler bu riski azaltır. - Likidite riski: Tahvil istenen anda, istenen fiyattan satılamayabilir; her tahvil borsada işlem görmez. - Kur riski: Döviz cinsi senetlerde ve eurobondda kur değişimi sonucu etkiler. - Yeniden yatırım riski: Kupon ödemeleri düşen faizle yeniden değerlendirilirse toplam getiri beklenenden az olabilir. Tahvil yatırım fonları ve repo gibi dolaylı yollar için fon yazımıza ve repo yazımıza bakabilirsiniz. Yazıdaki oranlar ve fiyatlar varsayımsal örnektir. Hisse piyasasının endeksini anlamak için BIST 100 yazımıza göz atın. ## Sık sorulan sorular **Tahvil ne demek, kısaca nedir?** Tahvil, devletin ya da bir şirketin borçlanarak orta ve uzun vadeli kaynak sağlamak için çıkardığı borç senedidir. Tahvili alan kişi ihraççıya borç vermiş olur: ihraççının ortağı değil, alacaklısı olur; belirlenen tarihlerde faiz (kupon) ve vadede anaparasını alır (SPK Yatırımcı Bilgilendirme Kitapçığı). **Tahvil ile bono arasındaki fark nedir?** Fark esas olarak vadededir. Devlet iç borçlanma senetlerinde vadesi 1 yıldan kısa olanlara Hazine bonosu, 1 yıldan uzun olanlara devlet tahvili denir (Borsa İstanbul, Sabit Getirili Menkul Kıymetler). Hazine bonoları iskontolu satılır ve kupon ödemez; devlet tahvilleri ise genellikle kuponludur. **Tahvil faizleri yükselince tahvil fiyatı neden düşer?** Sabit kuponlu bir tahvilin ödemeleri önceden bellidir. Piyasa faizi yükselirse yeni çıkan tahviller daha yüksek getiri sunar; eski tahvilin bu getiriye yetişebilmesi için fiyatının düşmesi gerekir. Bu yüzden menkul kıymetin getirisi ile piyasa değeri ters orantılıdır (Borsa İstanbul Terimler Sözlüğü). **Tahvil almak risksiz midir?** Hayır. Vadeye kadar elde tutulan sabit getirili tahvilde ödeme tutarları baştan bellidir; ancak vadeden önce satmak istenirse fiyat faizlerdeki değişime göre düşmüş olabilir. Ayrıca enflasyon getiriyi aşarsa gerçek getiri negatif olabilir, özel sektör tahvillerinde ihraççının ödeme güçlüğü riski de vardır (SPK Yatırımcı Bilgilendirme Kitapçığı). **Eurobond nedir, tahvilden farkı var mı?** Eurobond, yurt dışında ihraç edilen borçlanma senedidir; Hazine ve şirketler yurt dışı piyasalarda genellikle döviz cinsinden ihraç eder. Döviz cinsi eurobondda faiz ve anapara döviz olarak ödenir, yatırımcı tahvilin risklerine ek olarak kur hareketinden de etkilenir. Vergide de farklıdır: Hazine eurobondunun faizinden stopaj kesilmez, gelir beyan haddini aşarsa beyan edilir (GİB Geçici 67 rehberi). ## Kaynaklar - SPK — Yatırımcı Bilgilendirme Kitapçığı: Sermaye Piyasası Araçları (https://spk.gov.tr/data/61e34f9a1b41c61270320792/Sermaye%20Piyasas%C4%B1%20Ara%C3%A7lar%C4%B1.pdf) - Borsa İstanbul — Sabit Getirili Menkul Kıymetler Kılavuzu (https://borsaistanbul.com/files/Sabit_Getirili_Menkul_Kiymetler.pdf) - 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (m.31, borçlanma aracı niteliğindeki sermaye piyasası araçlarının ihracı) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6362.pdf) - Resmî Gazete 20.06.2026, S. 33286 — 11444 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (GVK geçici m.67 tevkifat oranları) (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/06/20260620-4.pdf) - GİB — Menkul Sermaye İratlarının Vergilendirilmesi: GVK Geçici 67. Madde Rehberi (2026) (https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv%2Ffileadmin%2Fbeyannamerehberi%2F2026%2F2026_Gecici67.pdf) --- # SPK Nedir? Görevleri, Denetlediği Kurumlar ve Yatırımcıyı Koruma Yolları URL: https://temerrut.com.tr/spk-nedir/ Güncelleme: 02.11.2026 SPK (Sermaye Piyasası Kurulu), 6362 sayılı Kanun'la sermaye piyasasını düzenleyen ve denetleyen bağımsız kamu kurumudur. Görevleri, denetlediği kurumlar, Yatırımcı Tazmin Merkezi'nin neyi karşıladığı, şikâyet yolları, işlem yasakları ve izinsiz faaliyet uyarıları. ## Kısaca SPK SPK (https://temerrut.com.tr/sozluk/spk/), yani Sermaye Piyasası Kurulu, hisse senedi, tahvil, yatırım fonu gibi sermaye piyasası araçlarının çıkarıldığı ve işlem gördüğü piyasayı düzenleyen ve denetleyen kamu kurumudur. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun amacı, piyasanın güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işlemesini ve yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunmasını sağlamaktır (m.1); bu amacı uygulayan kurum SPK'dır. SPK size yatırım tavsiyesi vermez, piyasadaki fiyat hareketlerinden doğan kaybı tazmin etmez ve fiyatları belirlemez. Rolü kuralları koymak, izin vermek, denetlemek ve kurallara uymayanlara yaptırım uygulamaktır. Hisse alım–satımı için hisse senedi yazımıza, borçlanma senetleri için tahvil yazımıza bakabilirsiniz. ## SPK'nın görevleri nelerdir? 6362 sayılı Kanun'un 117. maddesi SPK'yı kamu tüzel kişiliğine sahip, idari ve mali özerkliği bulunan bir kurum olarak kurar; Kurul'un merkezi İstanbul'dadır. SPK görevlerini bağımsız yerine getirir ve hiçbir organ ya da kişi kararlarını etkilemek için emir ve talimat veremez. Karar organı biri başkan, biri ikinci başkan olmak üzere yedi üyeden oluşur (m.118); başkan ve üyeler Cumhurbaşkanınca atanır (m.119). Kanun'un 128. maddesindeki görevlerden başlıcaları şunlardır: - Kanun'un getirdiği uygulamaların yerine getirilmesi için gerekli iş ve işlemleri yapmak. - Kamunun zamanında, yeterli ve doğru aydınlatılması için genel ve özel kararlar almak. - Bağımsız denetim, derecelendirme, değerleme ve bilgi sistemleri denetimi faaliyetinin şartlarını belirlemek. - Yeni sermaye piyasası kurum ve araçlarına ilişkin usul ve esasları düzenlemek ve denetlemek. - Yatırım tavsiyesinde bulunacak kişi ve kuruluşların uyacağı ilke ve esasları belirlemek. - Kamuyu Aydınlatma Platformu'nun (KAP (https://temerrut.com.tr/sozluk/kap/)) çalışma esaslarını belirlemek. - Diğer finansal düzenleyici kurumlarla ve yabancı muadil kurumlarla iş birliği yapmak. SPK bu yetkileri yönetmelik ve tebliğ gibi düzenleyici işlemlerle ve özel nitelikli kararlarla kullanır. Düzenleyici işlem niteliğindeki yönetmelik ve tebliğler Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer (m.128/2). ## SPK hangi kurumları denetler? Kanun, sermaye piyasasının farklı halkaları için SPK'ya düzenleme ve gözetim yetkisi verir: Kurum ya da faaliyet | SPK'nın rolü | Dayanak Aracı kurumlar ve diğer yatırım kuruluşları | Faaliyet için izin ve yetki belgesi verir, denetler | m.40 Borsalar ve piyasa işleticileri (Borsa İstanbul) | Düzenleme, gözetim ve denetim merciidir | m.72 Merkezî takas kuruluşları | Düzenleme, gözetim ve denetim merciidir; merkezî karşı taraf uygulamasını zorunlu tutabilir | m.77–78 MKK (Merkezî Kayıt Kuruluşu) | Gözetim ve denetim merciidir | m.81 Halka açık ortaklıklar ve ihraççılar | İzahnameyi onaylar, kamuyu aydınlatma ve finansal raporlama kurallarını belirler | m.4, 6, 14, 15 Yatırım fonları, yatırım ortaklıkları ve portföy yönetim şirketleri | Kuruluş ve faaliyet esaslarını belirler, izin verir, denetler | m.49, 54, 55 Bağımsız denetim, derecelendirme, değerleme kuruluşları | Çalışma şartlarını belirler | m.128/1-c Kripto varlık hizmet sağlayıcıları | Kuruluş ve faaliyet için izin verir | m.35/B Bankalar yatırım hizmeti sunduklarında bu faaliyetleri açısından yatırım kuruluşu sayılır (m.3/v). Mevduat gibi bankacılık işleri ise bankacılık mevzuatına tabidir. ## Yatırımcıyı hangi araçlarla korur? SPK'nın koruma mekanizması önlem, denetim ve yaptırım basamaklarından oluşur: - İzin sistemi: Yatırım hizmeti vermek için SPK'dan izin ve yetki belgesi gerekir. İzin almayan kişi bu faaliyetleri yapamaz, unvanında ya da reklamında yapıyormuş izlenimi uyandıramaz (m.40). - Kamuyu aydınlatma: Halka açık şirketler, fiyatı etkileyebilecek gelişmeleri KAP'ta duyurur; halka arzda izahname onaylanır. - İşlem yasağı ve tedbirler: Piyasa bozucu eylem, bilgi suistimali ya da piyasa dolandırıcılığına dair makul şüphe varsa SPK borsada işlem yasağı getirebilir, takas yöntemini değiştirebilir, kredili alım ve açığa satışı sınırlayabilir (m.101). - İdari para cezası ve ceza davası: Kanun bazı fiilleri idari yaptırıma, bazılarını suça bağlar (aşağıda). - Yatırımcı Tazmin Merkezi: Yatırım kuruluşunun yükümlülüğünü yerine getirememesi hâlinde sınırlı bir güvence sağlar. ## Yatırımcı Tazmin Merkezi neyi karşılar? SPK, bir yatırım kuruluşunun nakit ödeme ya da sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüğünü yerine getiremediğini veya kısa sürede getiremeyeceğini tespit ederse yatırımcıları tazmin kararı alır; bu karar tespitten itibaren üç ay içinde verilir (m.82). Kararı uygulayan kurum, kamu tüzel kişiliğine sahip Yatırımcı Tazmin Merkezi'dir (YTM); yatırım kuruluşlarının YTM'ye katılması zorunludur (m.83). Kapsam: Yatırımcıya ait olan ve yatırım kuruluşu tarafından yatırımcı adına saklanan veya yönetilen nakit ve sermaye piyasası araçlarının teslim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden doğan talepler. Kapsam dışı: yatırım danışmanlığından ya da piyasadaki fiyat hareketlerinden doğan zararlar; kuruluşun yöneticileri, yüzde beş ve üzeri ortakları ile yakınları gibi kanunda sayılan kişiler (m.84). Bankalardaki mevduat ve katılım fonu yükümlülüklerine bu tazmin hükümleri uygulanmaz (m.82/2). Üst sınır: Kanun azami tutarı 100.000 TL olarak belirler ve bu tutarı her yıl ilan edilen yeniden değerleme katsayısı oranında artırır. Sınır, hesap sayısı, türü ve para birimi fark etmeksizin bir yatırımcının aynı kuruluştan olan taleplerinin tümünü kapsar (m.84/5). YTM'nin sayfasında 2026 yılı için azami tazmin tutarı 2.065.145 TL olarak verilmektedir; tutar her yıl değiştiği için başvuru öncesinde YTM'nin güncel sayfasına bakın. Varsayımsal bir örnek: tazmin kararı verilen bir aracı kurumda, nakit ve teslim edilemeyen araçlar dahil toplam 3.000.000 TL'lik talebi olan bir yatırımcı düşünelim. 2026 tutarıyla tazmin şöyle sınırlanır: Toplam talep (varsayım): 3.000.000,00 TL Azami tazmin tutarı (2026): 2.065.145,00 TL Tazmin edilebilecek tutar: 2.065.145,00 TL Sınırın üzerinde kalan tutar: 3.000.000,00 − 2.065.145,00 = 934.855,00 TL Tazmin talebi YTM'ye yazılı yapılır; talep hakkı tazmin kararının ilanından bir yıl sonra zamanaşımına uğrar. YTM hak sahiplerini ve tutarları belirledikten sonra üç ay içinde ödeme yapar; zorunlu hâllerde bu süre Kurul onayıyla en fazla üç ay uzatılabilir (m.85). ## Sorun yaşarsanız nereye başvurursunuz? SPK'nın yatırımcı kitapçığı şu sırayı önerir: önce hesap ekstresini inceleyin, aracı kurumdaki yatırım uzmanı ve sonra bölüm yöneticisiyle konuşun, olayın tarihini ve özetini içeren bir dilekçe verin. Çözüm çıkmazsa: - Borsa işleminden doğan sorun: Borsa İstanbul'a başvurulur; bu işlemlerdeki uyuşmazlıkların çözüm usulünü borsa yönetim kurulları belirler (m.70). - Borsa dışı uyuşmazlık: TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti, üyeleri ile müşterileri arasındaki borsa dışı uyuşmazlıklarda zarar ve tazminat taleplerine bakar. Hakem Heyeti'ne gitmeden önce üye kuruma yazılı başvuru yapılması zorunludur; başvuru süreleri ve parasal sınırlar TSPB'nin sayfasında yer alır. - SPK'ya şikâyet: Başvuru dilekçeyle ya da internet üzerinden yapılır. İşlemin tarihi, hangi araç ve hangi yatırım kuruluşuyla ilgili olduğu, ihlal edilen hak ve somut bilgi ile belgeler yer almalıdır. SPK mevzuata uygunluğu inceler; zarar tazminine karar vermez. - YTM: Tazmin kararı verilmişse talep YTM'ye yapılır. - Mahkeme: Zararın giderilmesi için adli yargı yoluna gidilebilir; zamanaşımı süreleri talebin niteliğine göre değişir. Tutar büyükse ya da süre dolmak üzereyse bir avukattan görüş almak yerinde olur. ## İşlem yasakları ve izinsiz faaliyet uyarıları Kanun, piyasaya güveni korumak için bazı fiilleri idari yaptırıma, bazılarını ceza hukukuna bağlar: - Piyasa bozucu eylemler (m.104): Makul bir ekonomik gerekçe ile açıklanamayan ve piyasanın güven, açıklık ve istikrarını bozacak nitelikteki eylemler; suç oluşturmuyorsa SPK idari para cezası verir. - Bilgi suistimali (m.106): Henüz kamuya duyurulmamış fiyatı etkileyici bilgiye dayanarak alım ya da satım emri vermek; üç yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülür. - Piyasa dolandırıcılığı (m.107): Fiyat ve talep hakkında yanlış ya da yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla işlem yapmak ya da fiyatı etkilemek amacıyla yalan veya yanıltıcı bilgi yayıp bu yolla menfaat sağlamak; her iki hâlde de üç yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörülür. - İzinsiz faaliyet (m.109/2): İzin almadan sermaye piyasasında faaliyette bulunmak; iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörülür. SPK internet üzerinden yürütülen izinsiz faaliyetlerde içeriğin çıkarılmasına ve erişimin engellenmesine karar verebilir (m.99). Bir kişinin bu suçları işleyip işlemediğine yalnızca mahkeme karar verir; SPK'nın işlem yasağı gibi tedbirleri makul şüpheye dayanır ve masumiyet karinesini ortadan kaldırmaz. SPK yatırım yaparken şu konularda dikkatli olmanızı ister: beklenmedik telefon, mesaj ya da ziyaretle "hemen ve çok yüksek kâr" vaat edenlere, paranın kısa sürede katlanacağı sözlerine ve "yarın çok geç olacak" baskısına itibar etmeyin; ilgilendiğiniz şirket için izahname, mali tablo ve KAP açıklamalarını inceleyin; kurumun izinli olup olmadığını SPK'nın sitesinden doğrulayın. Piyasa endeksini ve hisseleri tanımak için BIST 100 yazımıza göz atabilirsiniz. ## Sık sorulan sorular **SPK ne demek, ne iş yapar?** SPK, Sermaye Piyasası Kurulu'nun kısaltmasıdır. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na göre sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi işlemesini ve yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunmasını sağlamak için piyasayı düzenler ve denetler (m.1, m.117, m.128). İzahname onayı, aracı kurumlara izin verilmesi ve piyasa suistimallerine karşı tedbir alınması bu işlerin başında gelir. **SPK'ya nasıl şikâyet edilir?** SPK'ya dilekçeyle ya da internet üzerinden başvurulabilir. Başvuruda işlemin tarihi, hangi sermaye piyasası aracı ve yatırım kuruluşuyla ilgili olduğu, ihlal edildiği düşünülen hak ve somut bilgi ile varsa belgeler yer almalıdır. SPK bu başvuruda mevzuata uygunluk incelemesi yapar, zarar tazminine karar vermez. SPK'nın yönlendirmesine göre borsa işlemlerinden doğan sorunlarda Borsa İstanbul'a, borsa dışı uyuşmazlıklarda TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti'ne başvurulur. Bunların yanında mahkeme yolu ve tazmin kararı verilmişse Yatırımcı Tazmin Merkezi vardır. **Yatırımcı Tazmin Merkezi neyi güvence altına alır?** Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM), SPK'nın tazmin kararı verdiği bir yatırım kuruluşunun, yatırımcıya ait nakit ya da sermaye piyasası araçlarını teslim edememesinden doğan talepleri karşılar. Hisse fiyatındaki düşüş gibi piyasa kaynaklı zararlar ve yatırım danışmanlığından doğan zararlar kapsam dışıdır (6362 s.K. m.84). Üst sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; YTM'nin sayfasında 2026 için 2.065.145 TL gösterilir. **SPK izni olmayan bir kuruma para yatırılır mı?** SPK, kendisinden izin alınmadan sermaye piyasasında para toplayan kişi ve kurumlara itibar edilmemesini ister. İzinli kuruluşların unvan, adres ve telefon bilgileri SPK'nın internet sitesinde yayımlanır; yatırım yapmadan önce buradan doğrulama yapılabilir. İzinsiz faaliyet 6362 sayılı Kanun m.109/2 uyarınca suçtur ve SPK internet yayınlarına erişim engeli getirebilir (m.99). **SPK işlem yasağı nedir?** Piyasa bozucu eylem, bilgi suistimali ya da piyasa dolandırıcılığı yaptığına dair makul şüphe bulunan kişiler hakkında SPK, borsalarda geçici veya sürekli işlem yapılmasını yasaklama, kredili alım ve açığa satışı sınırlama gibi tedbirleri alabilir (6362 s.K. m.101). Bu bir tedbirdir; suçun sabit olduğu anlamına gelmez, hüküm ancak mahkemece verilir. ## Kaynaklar - 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (m.1, 3, 40, 72, 77–85, 99–109, 117–128) (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6362.pdf) - SPK — Şikâyet Başvurusu Nereye, Nasıl Yapılır? (https://spk.gov.tr/yatirimcilar/sikayet-basvurusu-nereye-nasil-yapilir) - SPK — İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyetleri (https://spk.gov.tr/yatirimcilar/izinsiz-sermaye-piyasasi-faaliyetleri) - YTM — Azami tazmin tutarı ne kadardır? (https://www.ytm.gov.tr/Home/Sayfa/92) - YTM — Koruma Kapsamı (https://www.ytm.gov.tr/Home/Sayfa/17) - TSPB — Uyuşmazlık Merkezi (Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti) (https://tspb.org.tr/uyusmazlik-merkezi/) - SPK — Yatırımcı Bilgilendirme Kitapçığı: Yatırım Yaparken Nelere Dikkat Etmeliyim? (2024) (https://spk.gov.tr/data/61e34f9a1b41c61270320792/Yat%C4%B1r%C4%B1m%20Yaparken%20Nelere%20Dikkat%20Etmeliyim.pdf) --- # Yapay Zekâ ve API Erişimi URL: https://temerrut.com.tr/yapay-zeka-ve-api/ Güncelleme: 02.11.2026 Temerrüt içeriğini yapay zekâ asistanlarının ve geliştiricilerin doğru ve kaynak göstererek kullanabilmesi için aşağıdaki dosya ve uç noktaları açık tutar. Tüm uç noktalar okumaya açıktır ve kimlik doğrulama gerektirmez. ## Makine okunur dosyalar - /llms.txt (https://temerrut.com.tr/llms.txt) — sitenin özeti ve önemli sayfaların bağlantı listesi (llmstxt.org biçimi). - /llms-full.txt (https://temerrut.com.tr/llms-full.txt) — güncel oranlar, hesaplayıcı listesi ve temel rehberlerin düz metni (boyut sınırlı). ## Açık JSON uç noktaları Yöntem | Adres | Ne döndürür GET | /wp-json/finans-araclari/v1/oranlar | Tüm oran tablolarının listesi (kimlik, ad, birim, son kontrol). GET | /wp-json/finans-araclari/v1/oranlar/yasal-faiz | Tek bir oran tablosunun bütün dönemleri, yürürlük tarihleri ve dayanakları. GET | /wp-json/finans-araclari/v1/oranlar/yasal-faiz/guncel | Bir oranın bugün geçerli değeri. GET | /wp-json/finans-araclari/v1/parametreler/genel-ekonomik-gostergeler | Parametre tabloları (enflasyon, politika faizi, asgari ücret vb.). GET | /wp-json/finans-araclari/v1/kurlar | TCMB gösterge niteliğindeki döviz kurları (son bülten). GET | /wp-json/finans-araclari/v1/hesaplayicilar | Hesaplayıcıların adı, kategorisi, açıklaması ve sayfa adresi. POST | /wp-json/finans-araclari/v1/hesapla/temerrut-faizi | Bir hesaplayıcıyı JSON gövdesiyle çalıştırır; alanlar /hesaplayicilar yanıtında. Oran kimlikleri: avans-faizi, gecikme-zammi, kredi-karti-akdi-faiz, kredi-karti-gecikme-faizi, tcmb-reeskont-orani, tecil-faizi, ticari-temerrut-faizi, ttk-1530, yasal-faiz. Yanıtlar JSON biçimindedir, oranlar yüzde birimindedir (31 = %31) ve 5 dakika önbelleğe alınabilir. Örnek: curl -s https://temerrut.com.tr/wp-json/finans-araclari/v1/oranlar/yasal-faiz/guncel ## Kaynak gösterme biçimi Bu sitedeki bir bilgiyi aktarırken sayfa başlığını, tam URL'yi ve erişim tarihini verin. Bir oranı aktarıyorsanız oranın yürürlük tarihini ve yasal dayanağını da belirtin; oranlar Resmî Gazete ve TCMB kararlarıyla değişir. Temerrüt, "Sayfa başlığı", https://temerrut.com.tr/…, erişim tarihi 02.11.2026. (Yasal (Kanuni) Faiz Oranı: %31, 31.07.2026 tarihinden beri; 7589 s.K. m.10) ## Tarayıcı izinleri robots.txt (https://temerrut.com.tr/robots.txt) dosyamız şu yapay zekâ tarayıcılarına siteyi açıkça izin verir: GPTBot, OAI-SearchBot, ClaudeBot, Claude-SearchBot, Claude-Web, PerplexityBot, Google-Extended, CCBot. ## Sorumluluk İçerik ve hesaplamalar bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya yatırım tavsiyesi değildir. Resmî değer için Resmî Gazete ve ilgili kurumun duyurusu esastır. --- [Boyut sınırı nedeniyle 11 belge daha bu dosyaya eklenmedi; tam liste için /llms.txt dosyasına bakın.]